tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18443407
Những bài báo
27.11.2009
Triệu Xuân
Cách soạn văn bản và mẹo bỏ dấu chính xác

Thưa quý bạn đồng nghiệp và quý bạn đọc thân mến!


Từ năm 1990, Tôi mua computer và máy in (hồi đó đắt lắm, gần 2000 USD) để làm việc và cho các con học tập. Tôi nhờ người bạn là Lý Chánh Dũng (anh) làm ở báo Vietnam News tới dạy cho 2 buổi trưa, sau đó là tự học! Sau này các con trai của tôi đi làm, tôi lại tiếp tục học các con về kỹ năng mới nhất để sử dụng computer, Internet, cắt hình, chế bản in ấn… Tất cả đều là học lóm! Tôi gửi tới quý anh chị một ít Tư liệu nhằm soạn văn bản, cách đánh dấu cho đúng chính tả và ít lỗi nhất! Hy vọng việc này sẽ giúp những ai đam mê, hết mình với văn chương nghệ thuật, khi mà tuổi đã cao, mắt mờ, lưng đau, gối mỏi!


 


1-       Chữ này cách chữ kia chỉ 1 space (khoảng trống), tức là chỉ gõ một lần phím bar (thanh ngang). Gõ hai lần là phạm lỗi. Bản in trên giấy cũng như bản post lên web giống hệt nhau về quy định gõ chữ.


2-       Tất cả các dấu chấm, dấu phẩy, dấu chấm than, dấu hai chấm, dấu ba chấm, dấu chấm phẩy, dấu chấm hỏi… đều đánh liền sát ký tự trước đó. Thí dụ: Tuyệt vời! (Lưu ý: Chỉ có dấu ba chấm (...) chứ không có hai chấm (..) và bốn chấm (....). Các bản thảo gửi đến NXB Văn học hay phạm lỗi này!


3-       Sau các dấu chấm, dấu phẩy, dấu chấm than, dấu hai chấm (:), dấu ba chấm, dấu chấm phẩy, dấu chấm hỏi nhất thiết phải cách một space (gõ một lần thanh ngang) rồi mới viết tiếp. Và chỉ đúng một lần gõ.


4-       Bản thảo văn học không bao giờ viết tắt kiểu: v/đ mà phải viết rõ là vấn đề. Nếu trong bài có nhiều lần nhắc đến một cụm từ thì nên viết tắt, nhưng trước khi viết tắt phải có động tác như sau. Thí dụ: Công trình xây dựng Thủ Thiêm (CTXDTT). Sau lần đó là có thể lặp lại CTXDTT trong bài.


5-       Khi nêu tên tác phẩm đã in, không cần dùng dấu ngoặc kép, mà chỉ cần in nghiêng (italic). Thí dụ: Trong tác phẩm Chiến tranh và Hòa bình, tác giả đã...). Khi trích một đoạn văn, không cần dùng dấu ba chấm ở đầu và cuối, rối mắt người đọc, chỉ cần dấu ngoặc kép hoặc in nghiêng là đủ. Nên hạn chế xài dấu ngoặc đơn, ngoặc kép.


6-       Đánh dấu phải đúng trọng âm (Xem Mẹo bỏ dấu bên dưới). Dấu huyền, sắc, ngã, hỏi, nặng phải đánh vào nguyên âm thứ nhất nếu chữ đó chỉ có 1 nguyên âm. Thí dụ: hòa bình. Nếu có hai nguyên âm liền nhau thì đánh vào nguyên âm đầu. Thí dụ: hóa học, văn hóa. Nếu có hai nguyên âm, kế đó có phụ âm thì đánh dấu vào nguyên âm thứ hai: đoàn thể, đoán biết… Riêng chữ quá, quả, quà, thì dấu phải đánh vào nguyên âm a.


7- Câu văn phê bình cũng như câu văn trong truyện, càng ngắn gọn, dễ hiểu càng tốt. Tránh viết câu văn quá nhiều mệnh đề! Trong câu thơ, nên hạn chế dùng gạch ngang (-), (…), (!), (?), rất phản cảm. Bản thân câu thơ nói lên ý đó rồi!


 


 


Cách đánh dấu (Mẹo bỏ dấu) chính xác


I- Tam âm, thí dụ:
oai Xoài
oao Ngoáo (ộp)
oay (Trái) khoáy
uây Nguây nguẩy
oeo (Chết) ngoẻo
iêu Nhiều
yêu Yếu
uya Khuya
uyu Khuỷu (tay)
uôi Tuổi
ươi Người
ươu Rượu
uyê Thuyền
II- Nhị âm với bán nguyên âm cuối a, thí dụ:
ia Kìa
ua Múa
ưa Khứa
Nhị âm với i hay ư làm "bán nguyên âm" đầu, thí dụ:
iê (Khập) khiễng
ươ Chườm
Nhị âm có bán nguyên âm cuối /j/, thí dụ:
ai Mái
ay Máy
ây Mấy
oi Thói
ôi Nhồi
ơi Mới
ui Múi
ưi Ngửi, khung cửi

Nhị âm có bán nguyên âm cuối /w/, thí dụ:
ao Cháo
au Tháu
âu Mấu
eo Méo
êu Mếu
iu  Míu
ưu (Mắc) mứu


Nhị âm có bán nguyên âm đầu /w/, thí dụ:
oa Choán
oă Xoắn
uâ Luẩn quẩn
oe Khoét
uê Tuếnh (toáng)
uô Xuống
uơ Thuë, quën
uy Suýt (nữa)
Nhị âm hiếm, thí dụ:
oo Goòng
ôô Gôồng

MẸO BỎ DẤU
Ta không bao giờ thấy (trừ hai ngoại lệ ươ và ôô) các nguyên âm phụ được dùng làm bán nguyên âm cả. Điều này cũng dễ hiểu, vì bán nguyên âm đóng vai trò thứ yếu, phát ra và nghe nhỏ hơn, nên không thể phân biệt kỹ như giữa a với ă... mọi thứ tiếng đều ít bán nguyên âm. Do đó có quy luật "các nguyên âm phụ bao giờ cũng là chủ âm", trừ các trường hợp ươ và ôô.
Trong hình vẽ đi kèm, các bảng này (trừ bảng 1) được vẽ đè lên một vòng tròn bao gồm tất cả các nhị âm có nguyên âm phụ. Thêm vào đó ta lại phân phát các bảng theo hai phía : bên trái là các bảng nhị âm với chủ âm đi trước và bên phải là các bảng có chủ âm đi sau. Cách xem xét đó cho thấy chỉ còn lại 4 trường hợp nhị âm chưa được quyết định bởi vòng tròn và nửa trái : oa, oe, uy, và oo. Như vậy, ta có thể tóm gọn các quy luật bỏ dấu vào các mẹo sau :
* Chữ có ba nguyên âm: dấu ở giữa, trừ trường hợp uyê.
* Chữ có hai nguyên âm bắt đầu bằng gi hay qu: dấu ở sau.
* Chữ có hai nguyên âm với một nguyên âm phụ ở sau: bỏ dấu trên nguyên âm phụ đó.
* Chữ có hai nguyên âm khác: dấu ở trước, trừ các trường hợp oa, oe, oo, và uy dấu cũng ở sau.
Bốn mẹo trên giải quyết tất cả các trường hợp. Nhưng ngoài ra có một mẹo phụ trội khác cũng có ích: đó là bất cứ chữ nào kết thúc bằng phụ âm là cứ nhắm mắt bỏ dấu trên nguyên âm cuối. Không có ngoại lệ.


- Bài này, trước khi post lên web, TX đã gửi qua e-mail cho 98 người, tính đến ngày 25-11-2009, đã gửi cho 397 người; các vị ấy hồi âm là thực hiện rất hiệu quả!


- Update ngày 01-12-2013, đã có 9.189 bạn gửi email cho tôi, cám ơn sau khi đọc bài này!


Chúc quý bạn đồng nghiệp, quý bạn đọc mạnh khỏe và thường xuyên cộng tác!


Cám ơn!


TX


www.trieuxuan.info


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Huyền thoại tắm tiên Tây Bắc - Trần Vân Hạc 22.03.2017
Thi hoa hậu trong động Thiên Đường? - Nhiều tác giả 22.03.2017
Nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ sau gần 50 năm ẩn dật - Lam Điền 20.03.2017
Người già chật vật kiếm sống và thách thức với kinh tế Việt Nam - Tư liệu 19.03.2017
Cần chính sách đãi ngộ xứng đáng - Nguyễn Mộng Giao 19.03.2017
Ghét người giầu, tiêu diệt người giầu như Pol Pot hay là khuyến khích họ, không làm hư hỏng họ?! - Nhiều tác giả 19.03.2017
Thu phí vỉa hè, Việt Nam có nên học người Pháp? - Tư liệu 16.03.2017
Cố nhà văn Hoài Anh đi xa đã 6 năm! - Nhiều tác giả 15.03.2017
Nhà văn Hoài Anh: Khi viết, tôi luôn tôn trọng lịch sử - Trần Hoàng Nhân 15.03.2017
​Gần 500 cựu chiến binh Trường Sa tưởng nhớ sự kiện Gạc Ma - Tư liệu 15.03.2017
xem thêm »