tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 23314259
Những bài báo
19.06.2018
Nguyễn Xuân Hưng
Trung –Việt vân vi


Vừa rồi, có một ông anh cấp cao bảo tôi, cậu không đồng ý Luật Đặc khu, lại không đồng ý Luật An ninh mạng, sao cậu ghét Trung Quốc thế? Tôi trả lời ông anh: Ngay câu hỏi của anh đã thấy giằng các vấn đề nội bộ VN với vấn đề "ghét TQ" thì đã là câu trả lời rồi. Trên các phương tiện truyền thông, có người bảo công khai lên án Trung Quốc làm hại Việt Nam (như chiếm đảo, làm rối loạn kinh tế bằng những việc đút lót để trúng thầu, đưa người đến các khu công nghiệp, xây dựng tiểu Chinatown… ) là phá hoại tình hữu nghị với TQ. Tôi viết bài này để nói một vấn đề: Hữu nghị với TQ phải liên quan đến việc đấu tranh giữ chủ quyền của Việt Nam. TQ có nhiều cái tốt, chính sách trị dân xây dựng quốc gia của TQ có nhiều điểm mạnh cần học hỏi, nhưng cũng nên nhìn thấy những thứ xấu xa trong hành xử của người (dân và lãnh đạo) TQ. Cần nói thêm: Tôi không ghét Trung Quốc, tôi chỉ ghét người ta dập khuôn TQ vô điều kiện


1. Trung Quốc đang thức dậy


Hồi đầu năm nay, một người Trung Quốc hỏi tôi: Anh mấy năm rồi không đi TQ? Tôi bảo: 5 năm. Người đó nói: Vậy thì anh lại chưa biết TQ rồi.


Thật vậy, sau chuyến đi TQ, tôi thấy TQ đã tiến vượt bậc chỉ trong 5 năm, điều mà một người du khách như tôi cũng nhận thấy.


Một là, TQ đã giải quyết xong chuyện đi lại. Hệ thống giao thông đã hầu như hoàn chỉnh. Các đô thị lớn nối nhau bằng đường cao tốc và hệ thống tàu cao tốc đường dài. Trước đây 5 năm, TQ cơ bản giải quyết xong chuyện ăn ở và đi lại nội đô, thì nay cơ bản xong chuyện đi lại đường dài. Có một người đi châu Âu và Mỹ, nói rằng, đi lại ở TQ bây giờ có phần thuận tiện hơn ở Âu, Mỹ.


Hai là, TQ đã tiến một bước quá dài trong việc thanh toán và giao dịch. Điều này liên quan đến cuộc cách mạng tin học. TQ đã có mạng tin học riêng biệt. Tương ứng với Yahoo, Facebook, Amazon, Youtobe, thì TQ có những ứng dụng tương tự. Một thế giới ảo của riêng người TQ. Bây giờ, ngay cả chợ nông thôn cũng có thể thanh toán qua điện thoại di động thông minh. Mua hàng, đặt vé, gọi xe, dịch vụ… nhất nhất chỉ cần một cái điện thoại TQ. Nói họ sẵn sàng cho kỷ nguyên 4.0 là không hề phóng đại. Linh kiện, máy móc họ sản xuất được, chủ động mọi thứ trong cuộc cách mạng này. Không nói về quân sự, về dân sinh TQ ngày nay có thể đã sánh ngang các nước văn minh phương Tây.


Ba là, TQ tiến tới kiểm soát công dân, nói văn vẻ là chấm điểm công dân, hoặc biểu hiện là xây dựng đô thị thông minh. Đi TQ, đến vùng Đại Lý xa xôi, vào bất cứ ngõ ngách nào cũng có camera giám sát. Người TQ thí điểm chấm điểm công dân của họ. Hành vi xã hội đều được giám sát. Anh vứt rác ra đường, hay chen lấn xô đẩy ở bến xe, hoặc vi phạm giao thông có thể bị điểm trừ, giúp đỡ người già có thể được điểm cộng. Đã có một thí nghiệm, ở Trùng Khánh có 30 triệu dân, gần 200 triệu camera, một phóng viên tự mất tích, chỉ 7 phút sau là người ta tìm thấy. Dĩ nhiên họ sẽ xem lại dấu vết đường đi qua 7 phút mất tích ấy xem anh ta đã làm gì. Chấm điểm công dân mới là thí điểm, chắc là họ làm được. Đi liền với chuyện này, những chuyện tệ nạn ăn chơi trác táng kiểu Đông Quảng gần Quảng Châu những năm trước đã hết hẳn. Bây giờ các khách sạn TQ gái tiếp thị kín đáo, nhét cạc vào cửa, có gì thì gọi theo nhu cầu. Bây giờ ở các tỉnh xa, như tôi đã ở Liễu Châu, Đại Lý sau 9-10 giờ đêm là yên vắng, khó tìm thấy ăn đêm. Một tình hình an ninh được các lãnh đạo tạo dựng, nhưng rất khác một đô thị phồn thịnh.


Như vậy, sự khác nhau của TQ bây giờ so với năm năm trước là gì? Năm năm trước, TQ vẫn ở trạng thái “giấu mình chờ thời”, ngày nay họ đã “bộc lộ tranh hùng”. Khác nhau về chất. Có thể nói TQ nói “tranh hùng” là đối với thiên hạ. Họ coi trọng đối ngoại, cứng rắn đối nội. Lấy sự “hùng bá” để trị nội. Những người TQ tôi biết, mấy năm trước khiêm nhường, năm nay gặp lại đều nói TQ giờ có mặt vượt Mỹ, vài chục năm nữa sẽ lãnh đạo thế giới. Có người còn nói, đó là sự rửa nhục 100 năm hèn yếu của người TQ thời Thanh, và sự hùng mạnh này là đỉnh cao 5000 năm lịch sử. Tuyên truyền như thế trong dân, những mâu thuẫn sẽ bị là phẳng đi.


Như vậy, phải nói thật rằng, TQ đang hùng cường, nói như các cụ ngày xưa, một triều đại đang hưng thịnh. Ngày nay đã rõ dần mô hình “chủ nghĩa xã hội mang mầu sắc TQ”.


2. Những nguy cơ tiềm ẩn của xã hội TQ


Phần trước, tôi nói rõ TQ ngày nay đang hùng cường. Một câu hỏi đặt ra: Học tập TQ, làm như họ để hùng cường hoặc ghép nối với họ có được không?


Tôi đến từ Việt Nam, trước khi trả lời câu hỏi ấy, tôi nhìn thấy những nguy cơ của xã hội TQ.


Một là, xã hội phát triển quá nóng. Ngày nay, các cơ sở vật chất dư dả, đời sống cao, nhưng con người thì vẫn là con người của TQ thời cũ cách đây mươi hoặc hai mươi năm. Nếu đến các đô thị xa của TQ, không phải Bắc Kinh, Thượng Hải, Trùng Khánh hay Thâm Quyến, thì cách hành xử, nếp sống của những người đi ô tô, đi siêu thị vẫn đặc là họ của thời chợ quê. Tôi đã bị lừa khi một gã chạy tacxi đường dài bán khách cho một gã khác, lái xe rõ sang, quần áo đẹp nhưng móng chân móng tay, hút thuốc và khạc nhổ không khác thằng bagac ngày xưa. Từng đoàn khách du lịch TQ đã làm náo loạn châu Âu, Đông Nam Á vì những hành vi hoang dã, vô văn hóa của họ. Rất nhiều hành vi của người TQ khi đi du lịch rất đáng xấu hổ, xã hội văn minh không thể nào tưởng tượng ra.


Hai là, Xây dựng lòng tự tôn dân tộc trên cơ sở làm cho nước giàu mạnh, cổ vũ sự chèn ép, bành trướng ở dân tộc này đối với dân tộc khác (cả ở nội địa và thế giới), tất cả dựa trên sức mạnh, vẫn theo châm ngôn “súng đẻ ra chính quyền” của Mao, ngày nay phụ họa thêm “tiền đẻ ra sức mạnh”. Có thể nhìn thấy mâu thuẫn xã hội TQ đang tiềm ẩn, âm ỉ cũng chính là bắt đầu từ vấn đề dân tộc. Dùng “dân tộc” để xây dựng lòng tự hào, thì chính “dân tộc” nảy sinh tự ái. Các vùng Tây Tạng, Tân Cương hay Mãn cũ, tỷ lệ người Hán dần chiếm số đông. Một người TQ biết rõ ở Tây Tạng, cứ 1 người Tạng có mấy quân nhân, vậy thì yên chí lớn. Nhưng tất nhiên TQ không thể có sự yên chí được. Động loạn trong nội địa TQ là tất yếu, vấn đề là thời gian mà thôi.


Ba là, cô lập bên trong, xâm lấn bên ngoài, đối ngoại tất yếu có biến động. Tôi đã đi Madagaxca gần 10 năm trước, gặp một người TQ từ Modambic sang, anh ta kể, anh ta đã mang được 50 gia đình sang Modambic, giờ sẽ mang người sang Madagaxca. Mang người ra nước ngoài, chính quyền sẽ hỗ trợ bước đầu để sinh sống ở vùng đất mới. Có thể thấy, đưa người đi ra khỏi TQ, nhất là dân lao động, là một chiến lược chứ không phải vô tình. Với đặc điểm của người TQ, đi đến đâu là Chinatown mọc lên đến đó chứ không như người Việt. Song song với việc người TQ lan tỏa ra nước ngoài, thì tư tưởng Khổng tử được đưa ra ngoài một cách bài bản. Rồi các nhà đầu tư có cách để trúng thầu, lại quả để thắng thầu. Được thầu thì mang công nhân TQ sang, lại thành Chinatown kiểu như Fomosa. Đó là một kiểu chủ nghĩa thực dân hiện đại. Tiền là sức mạnh, sức mạnh mang về lợi nhuận cho chính quốc. Nước sở tại tiếng là không bị quân đội TQ xâm lăng, nhưng đã lệ thuộc và chịu cho TQ khai thác thuộc địa. Các tấm gương một số nước châu Phi, các nước nghèo như Lào, Bangladet, Sri Lanca… đã bị như vậy. Liệu Việt Nam có nên xếp hàng vào những thuộc địa mới như thế không?


Đối với các nước tiên tiến hơn, thì TQ không thi hành được kiểu thực dân hiện đại, nhưng có thể thấy TQ đang kiểm soát rất chặt khối sinh viên, dân nhập cư TQ ở các nước khác để kiếm lợi phi vật chất. Đây là nguồn chất xám, là nguồn gián điệp công nghệ, gián điệp kinh tế… của TQ. Kênh truyền hình tư nhân “Trung Quốc không kiểm duyệt” của Australia đã đặt câu hỏi: TQ có bao nhiêu gián điệp ở nước ngoài. Và họ tự trả lời: Vô số.


Như vậy, giả sử một nước Z nào đó, dù có cố gắng làm như TQ, cũng sẽ không đạt được như TQ. Nước Z đó có lịch sử, có điều kiện, có cơ sở như TQ không? Không, dĩ nhiên. CNXH màu sắc TQ, câu nói ấy hàm chứa nội dung TQ không hề giống ai. Hoặc là Z trở thành TQ thì được, còn Z vẫn là Z thì Z phải chịu là đối tượng của chính sách đối ngoại TQ, cụ thể hơn Z thuộc loại hèn yếu thì phải chịu TQ khai thác thuộc địa kiểu chủ nghĩa thực dân hiện đại.


Cần nói thêm rằng, chính sách đối ngoại của TQ không phải bắt nguồn từ đặc tính người TQ xấu, mà khách quan một giai đoạn phát triển tư bản đều phải trải qua. Nhu cầu về nguyên liệu, nhiên liệu, nhu cầu về khai thác thị trường, nạn nhân mãn… những điều đó các nước tư bản đã trải qua 200 năm trước thì bây giờ TQ phải đi qua. Đặc tính thâm nho TQ chỉ làm cho cách biểu hiện có phần quanh co hơn, cách lừa mị có phần nham hiểm hơn.


Một chính sách đối ngoại như vậy, ắt có hậu quả. Mấy năm gần đây, hàng loạt nước đóng cửa viện Khổng tử của TQ, chính sách nhập cư với người TQ đã bị phân biệt, chính sách đối với du khách TQ cũng phân biệt rõ. Một người đi Thái Lan đã kể rằng, chú ý thì thấy, người Thái đối xử với khách du lịch TQ với cái nhìn vừa sợ, vừa khinh rẻ. Ở bến tàu bến xe, khách TQ được ngăn riêng rẽ, nếu bạn là người Việt thì phải học một câu tiếng Anh: Tôi không phải là người TQ.


Do vậy, về mặt đối ngoại, thế giới đối với TQ nhất định có sự biến động. Và gần đây, có thể cảm thấy sự biến đó qua 2 sự kiện: Chiến tranh thương mại với Mỹ và giải quyết vấn đề Triều Tiên.


Một khi TQ đối nội thì nguy cơ động loạn, đối ngoại gặp tiềm ẩn khó khăn, chính quyền TQ ắt sẽ hành xử như truyền thống, chuyển mâu thuẫn từ trong ra ngoài, lấy ngoài áp chế trong. Nhìn ra ngoài, những nước lân bang TQ sẽ ăn đủ. Một là Đài Loan, rồi đến Việt Nam, Ấn Độ, Mông Cổ, Miama, Pakistan. Trong số này, trừ Pakistan có chung lợi ích với TQ vì mâu thuẫn với Ấn Độ, còn thì yếu nhất là Việt Nam. Nếu bạn là lãnh đạo TQ, bạn sẽ làm gì? Tôi là lãnh đạo VIệt Nam, tôi phải làm sao? Tôi nghĩ, mọi người dân VN đều cần tự đặt ra câu hỏi này, và nên tự tìm lấy câu trả lời.


Trong phần sau, tôi nói rõ quan điểm của tôi về một vấn đề thuần túy... chuyện phiếm, liệu trong tương lai gần, động loạn TQ bắt đầu từ đâu?


(còn nữa)


NXH/ facebook 19-06-2018


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
2 bài nên đọc về ngành xuất bản, bán sách và thu nhập của nhà văn - Nhiều tác giả 23.07.2018
Lạc vào thung lũng thú hoang ở Việt Nam - Tư liệu 22.07.2018
Lời ai điếu cho một thời “tứ trụ” - Hà Văn Thùy 22.07.2018
Câu 285 của Truyện Kiều: Bùi Kỷ đúng, Đào Duy Anh sai! - An Chi 15.07.2018
Tại sao các nước giàu lại dân chủ? - RICARDO Hausmann 15.07.2018
Chủ nghĩa tư bản có gây nên nghèo đói hay không? - RICARDO Hausmann 15.07.2018
Hai bài nên đọc về nạn mại dâm - Tư liệu 15.07.2018
Một vài suy nghĩ về hiện thực đất nước và văn học nghệ thuật sau 1975 - Đỗ Kim Cuông 14.07.2018
Mấy ý kiến về chương trình lý luận văn học ở đại học và phổ thông - Phạm Ngọc Hiền 14.07.2018
36 điều tôi với tạp chí Sông Hương - Đỗ Quyên 14.07.2018
xem thêm »