tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 22995403
Những bài báo
15.12.2017
Tư liệu
Gang thép Thái Nguyên: Những câu hỏi về đống sắt gỉ ngàn tỉ đồng



Dự án Nhà máy gang thép Thái Nguyên mở rộng sản xuất giai đoạn 2 kéo dài 10 năm qua với hơn 4.500 tỉ đồng vốn nhưng vẫn chỉ là đống sắt gỉ /// Ảnh: Chí Hiếu


Dự án Nhà máy gang thép Thái Nguyên mở rộng sản xuất giai đoạn 2 kéo dài 10 năm qua với hơn 4.500 tỉ đồng vốn nhưng vẫn chỉ là đống sắt gỉ


Cơ quan điều tra đến nhà bà Hiền thực hiện quyết định áp giải nhưng bị gia đình bà Hiền phản đối /// Trong hơn 4.500 tỉ đồng đã 'đổ' vào dự án, chi phí ngân hàng lên đến hơn 1.200 tỉ đồng, tiền lãi mỗi ngày bình quân khoảng 1 tỉ đồng, nhưng nhà máy 'vẫn chỉ là đống sắt gỉ sét khổng lồ phơi mưa nắng'.


Là một dự án trọng điểm của ngành thép với vốn đầu tư hơn 8.100 tỉ đồng, nhưng giờ đây Nhà máy gang thép Thái Nguyên mở rộng sản xuất giai đoạn 2 (gọi tắt là nhà máy) đang lâm vào “thảm cảnh”, bị bỏ hoang, um tùm cỏ mọc...


Quá trình thanh tra toàn diện tại Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện nhiều việc có dấu hiệu vi phạm và chuyển hồ sơ sang Bộ Công an để điều tra.


Nhà máy do Công ty gang thép Thái Nguyên (Tisco) trực tiếp quản lý, vận hành trong một thời gian dài này được xem là cánh chim đầu đàn của ngành thép VN. Năm 2005, Thủ tướng Chính phủ cho phép triển khai dự án mở rộng nhà máy giai đoạn 2, đầu tư dây chuyền công nghệ sản xuất luyện kim với thời gian thực hiện 30 tháng. Tuy nhiên, đến nay, theo Kiểm toán Nhà nước đã có quá nhiều khuất tất trong quá trình thực hiện “dự án ngàn tỉ” này. Trong hơn 4.500 tỉ đồng đã “đổ” vào dự án, chi phí ngân hàng lên đến hơn 1.200 tỉ đồng, và bình quân mỗi ngày Tisco phải trả thêm khoảng 1 tỉ đồng tiền lãi nhưng nhà máy “vẫn chỉ là đống sắt gỉ sét khổng lồ phơi mưa nắng”.


Ai phải chịu trách nhiệm trước những hệ lụy này?


Vì sao vi phạm ?


Gần 10 năm trôi qua, dư luận vẫn mong việc làm rõ trách nhiệm cụ thể của ông Trần Văn Khâm, người từng nhiều năm giữ vị trí chủ tịch, tổng giám đốc Tisco, từng trực tiếp ký hợp đồng với nhà thầu Tập đoàn xây lắp luyện kim Trung Quốc (MCC) để xây dựng nhà máy đặc biệt quan trọng này. Theo kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước và tìm hiểu của Thanh Niên, đây được xem là một trong những hợp đồng “vô tiền khoáng hậu” do phát sinh nhiều bất ổn, vi phạm cả về nguyên tắc lẫn quy định.


Theo đó, Tisco không tuân thủ điều kiện của hồ sơ mời thầu, chấp nhận “phương thức thanh toán hợp đồng không cố định” (trong quá trình triển khai dự án, giá tăng ở thời điểm nào sẽ thanh toán cho nhà thầu theo mức giá tăng ở thời điểm đó - PV) khi ký hợp đồng với MCC. Với “ưu ái” này, thực tế nhà máy liên tục bị chậm trễ tiến độ, “đẩy” tổng vốn đầu tư được duyệt ban đầu 3.843 tỉ đồng vọt lên hơn 8.100 tỉ đồng (hơn gấp đôi). Kết quả rà soát đến giữa năm 2014, chỉ riêng chi phí xây dựng nhà máy đã tăng tới 2.581 tỉ đồng, chi phí phần thiết bị tăng 382 tỉ đồng...


Phương án được ưu tiên lựa chọn tại hầu hết các dự án thua lỗ của ngành công thương là nhà nước sẽ thoái vốn thông qua tìm đối tác để chuyển nhượng dự án.


Nhiều hệ lụy phát sinh không những từ việc Tisco chấp nhận “cầm dao đằng lưỡi” như thế, mà còn “rất thoáng” trong việc thanh toán cho MCC. Cụ thể, trong hồ sơ dự thầu, MCC chỉ yêu cầu thanh toán 90% giá trị thiết bị sau khi nhà thầu đã giao hàng cho chủ đầu tư, nhưng trong hợp đồng Tisco lại đồng ý thanh toán 95% giá trị thiết bị khi đã giao hàng. Trên thực tế, Tisco đã thanh toán cho MCC 93% giá trị thiết bị theo hợp đồng, trong khi phần quan trọng nhất là thiết bị điều khiển nhà máy (được xem là “trái tim” để nhà máy có thể hoạt động) thì MCC vẫn chưa chuyển giao; nhiều thiết bị khác mà MCC mang sang cũng chỉ mới lắp một phần, còn lại cất trong kho và tự quản lý kho (!). “Điều này đã gây bất lợi cho chủ đầu tư”, Kiểm toán Nhà nước khẳng định.


Vì sao “treo lơ lửng” ?


Quá trình thực hiện dự án, Tisco còn báo cáo thiếu trung thực. Theo đó, khi đề nghị điều chỉnh chi phí, Tisco báo cáo chi phí xây dựng công trình chỉ tăng 15,5 triệu USD, nhưng thực tế đến tháng 6.2014 nếu tính đầy đủ cả yếu tố trượt giá, theo văn bản của Kiểm toán Nhà nước, thì Tisco đã báo cáo thiếu tới… 108 triệu USD.


Nghiêm trọng hơn, Tisco có dấu hiệu “qua mặt” cả Chính phủ trong việc tăng giá trị hợp đồng. Cụ thể, theo quy định, khi MCC đòi tăng giá trị hợp đồng, yêu cầu bắt buộc Tisco phải báo cáo Chính phủ. Thế nhưng khi phương án tăng giá trị hợp đồng chưa được phê duyệt, Tisco lại thêm một lần nữa “ưu ái” cho MCC, gia hạn thời gian hoàn thành và các mốc tiến độ cần phải hoàn thành cho nhà thầu. Kiểm toán Nhà nước khẳng định “việc nhượng bộ này làm mất lợi thế của chủ đầu tư trong phạt hợp đồng, thu hồi các khoản bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh tạm ứng với số tiền 45 triệu USD”.


Trong thời gian nhiều năm ông Trần Văn Khâm giữ vị trí chủ tịch, tổng giám đốc, vì sao Tisco có động thái ưu ái kỳ lạ khi ký hợp đồng dự án ngàn tỉ với MCC; vì sao dù hai bên đã ký phụ lục hợp đồng đến lần thứ 9 với hơn 4.500 tỉ đồng vốn đã đổ ra nhưng nhà máy vẫn chỉ là một đống sắt gỉ sét khổng lồ? Trong khi đó, vấn đề then chốt nhất đối với hậu quả ngàn tỉ đồng như đã nêu là trách nhiệm cụ thể của lãnh đạo Tisco, thì vì sao vẫn còn “lơ lửng”? Và vì sao lại có sự ưu ái bố trí cho ông Trần Văn Khâm, bởi từ tháng 3.2015 đến nay dù không còn đảm nhận một cương vị lãnh đạo nào trong HĐQT hay ban giám đốc, nhưng ông vẫn được giữ cương vị Bí thư Đảng ủy Tisco với hơn 2.000 đảng viên (tương đương một Đảng bộ cấp huyện)?


Đình Phú


Chuyển hồ sơ sai phạm tại Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên sang công an


Quá trình thanh tra toàn diện tại Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện nhiều việc có dấu hiệu vi phạm và chuyển hồ sơ sang Bộ Công an để điều tra.


Ngày 13.12, nguồn tin Thanh Niên cho biết Thanh tra Chính phủ đã chuyển hồ sơ 4 vụ việc có dấu hiệu vi phạm hình sự liên quan đến Dự án cải tạo và mở rộng sản xuất giai đoạn 2 - Công ty Gang thép Thái Nguyên (nay là Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên- TISCO) sang Bộ Công an để tiếp tục điều tra.


Được biết các vụ việc này có liên quan trách nhiệm Chủ đầu tư TISCO, trách nhiệm của Bộ Công thương và đặc biệt là nhà thầu dự án - Tổng công ty xây dựng công nghiệp Việt Nam (Vinaincon) thuộc Bộ Công thương.


Việc chuyển hồ sơ sang Bộ Công an diễn ra trong quá trình Thanh tra Chính phủ thực hiện cuộc thanh tra toàn diện Dự án cải tạo và mở rộng sản xuất giai đoạn 2 do TISCO là chủ đầu tư.


Hồi cuối tháng 2, Thanh tra Chính phủ đã tổ chức công bố quyết định thanh tra toàn diện tại dự án này theo chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. Thời gian thanh tra dự kiến 40 ngày, nhưng sau đó đó đã phải bổ sung thêm do có nhiều tình tiết phức tạp.


Trước đó, như Thanh Niên phản ánh, TISCO đang đối mặt với hàng loạt khó khăn, có thể lâm vào tình trạng phá sản vì số nợ riêng với dự án mở rộng đã gấp 1,5 lần số vốn điều lệ 2.840 tỉ đồng của công ty.


Dù bị cho thôi chức chủ tịch lẫn tổng giám đốc giữa nhiệm kỳ vì “không hoàn thành nhiệm vụ”, song ông Trần Văn Khâm vẫn cứ giữ chức Bí thư Đảng ủy Công ty cổ phần gang thép Thái Nguyên.


Dự án cải tạo và mở rộng sản xuất giai đoạn 2 có tổng mức đầu tư 3.843 tỉ đồng được Thủ tướng cho phép năm 2005 với mục tiêu là đầu tư dây chuyền công nghệ sản xuất luyện kim (bao gồm khai thác chế biến quặng sắt) nhằm tạo ra năng lực sản xuất 500.000 tấn phôi thép/năm, sử dụng nguồn nguyên liệu quặng sắt trong nước. Dự án bao gồm 2 gói thầu chính. Một là gói thầu mỏ sắt Tiến Bộ: xây dựng nhà máy tuyển rửa quặng sắt công suất thiết kế 300.000 tấn quặng sắt tinh/năm, do nhà thầu trong nước trúng thầu, đã xây dựng hoàn thành đưa vào sản xuất tháng 5.2014, hiện nay đã đạt 100% công suất thiết kế.


Gói thầu thứ hai là xây dựng dây chuyền công nghệ luyện kim khu vực Lưu Xá, công suất 500.000 tấn phôi thép/năm do nhà thầu Tập đoàn xây lắp luyện kim Trung Quốc (MCC) đảm nhận thông qua đấu thầu quốc tế. Tháng 7.2007, chủ đầu tư là Công ty cổ phần gang thép Thái Nguyên và nhà thầu MCC đã ký hợp đồng EPC (thiết kế - E; cung cấp thiết bị - P; xây dựng và lắp đặt - C) với giá trị xấp xỉ 161 triệu USD (tương đương 2.587 tỉ đồng). Thời gian thực hiện 30 tháng.


Tuy nhiên, sau gần 1,5 năm khởi công, với lý do giá cả vật tư nguyên nhiên liệu tăng cao nằm ngoài tầm kiểm soát của Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên và MCC, nên trong vòng 18 tháng không thể triển khai thực hiện thi công dự án theo tiến độ. Tháng 3.2009, phía MCC đề nghị cho tách phần xây dựng và lắp đặt (C) giao lại cho nhà thầu Việt Nam là Tổng công ty xây dựng công nghiệp Việt Nam (Vinaincon) thực hiện. Nhà thầu MCC chỉ chịu trách nhiệm phần E và P. Do năng lực nhà thầu Vinaincon hạn chế, không đảm bảo tiến độ, nên đầu năm 2011, Bộ Công thương cho phép Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên và MCC được phép chọn thêm một số nhà thầu phụ trong nước vào thi công để đẩy nhanh tiến độ dự án. Thế nhưng đến tháng 6.2012 do thiếu vốn, các nhà thầu đã dừng thi công, rút người ra khỏi hiện trường và công trình ngưng trệ từ đó tới nay.


Điều đáng nói là chủ đầu tư lại khá "xông xênh" trong vấn đề trả tiền cho nhà thầu. Theo hồ sơ dự thầu, đối tác MCC chỉ yêu cầu thanh toán 90% giá trị thiết bị sau khi nhà thầu đã giao hàng cho chủ đầu tư. Nhưng trong hợp đồng, chủ đầu tư lại đồng ý thanh toán tới 95% giá trị thiết bị khi đã giao hàng, để rồi thực tế là doanh nghiệp đã thanh toán cho MCC tới hơn 93% giá trị thiết bị. Phần thiết bị này lại thiếu bộ phận quan trọng nhất là bộ điều khiển, nên chủ đầu tư dù muốn thuê nhà thầu khác thi công lắp đặt cũng không thể nào làm được.


Trao đổi Thanh Niên mới đây, đại diện TISCO thừa nhận trong hơn 4.500 tỉ đồng đã rót vào dự án gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2 hiện đang dở dang, chi phí ngân hàng lên tới hơn 1.200 tỉ đồng và bình quân mỗi ngày, doanh nghiệp phải trả khoảng 1 tỉ đồng tiền lãi.


Thái Sơn


thanhnien.vn


 


Đình Phú


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - cách gọi ngày tháng/thời gian (phần 6) - Nguyễn Cung Thông 23.06.2018
Trung –Việt vân vi - Nguyễn Xuân Hưng 19.06.2018
Võ Văn Kiệt, người của nhiều người! - Nguyễn Thế Thanh 19.06.2018
Thế nào là một truyện ngắn hay? - Nhiều tác giả 18.06.2018
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - vài suy nghĩ về ‘Phép Giảng Tám Ngày’ (phần 9) - Nguyễn Cung Thông 18.06.2018
Kỷ niệm 80 năm ngày mất thi sĩ Nguyễn Nhược Pháp (1938 - 2018): - Đỗ Anh Vũ 15.06.2018
Quan lại miền Bắc Việt Nam đầu thế kỷ 20 đâu chỉ có bảo thủ, trì trệ - Tư liệu 15.06.2018
Hiểu về mạng xã hội dưới góc nhìn nghiên cứu văn hóa dân gian - Lê Thị Thanh Vy 15.06.2018
Thư ngỏ gửi Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân - Văn Biển 15.06.2018
Câu chuyện đặc khu và hơn thế nữa - Nguyễn Quang Dy 14.06.2018
xem thêm »