tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20235932
16.06.2017
Nhiều tác giả
Con ác quỷ IS và số phận của Assad

 


Bước đường cùng của Assad


Nguồn: Bernard-Henry Lévy, “The Assad Dead End”, Project Syndicate, 05/11/2015. Biên dịch: Đặng Thị Phương Thảo


Hãy bỏ qua những nguyên tắc và đạo đức. Bỏ qua hoặc cố bỏ qua gần 250.000 cái chết mà Bashar al-Assad phải chịu trách nhiệm, trực tiếp hay gián tiếp, kể từ khi chọn cách đáp lại cuộc nổi dậy hòa bình của người dân Syria bằng bạo lực. Để sang một bên sự thật rằng các lực lượng của chính quyền Assad đã gây ra số người chết nhiều hơn gấp từ 10 đến 15 lần so với Nhà nước Hồi giáo (IS), những kẻ mà các clip hành quyết man rợ của chúng đã làm lu mờ những vụ thảm sát ít được biết tới của nhà độc tài ở Syria. Nhưng kể cả nếu bạn loại bỏ những điều này khỏi suy nghĩ của mình thì một chính sách Syria trong đó coi Assad là một sự “thay thế” cho IS vẫn đơn giản là không thể khả thi.


Rốt cuộc, chính Assad đã khơi mào cho sự dã man hiện nay của IS, theo đúng nghĩa đen: vào tháng 5 năm 2011, ông ta đã thả hàng trăm kẻ Hồi giáo cấp tiến ra khỏi tù, nhanh chóng mang lại cho đội quân (IS) mới thành lập này các binh lính và chỉ huy. Sau đó ông ta nã pháo một cách kỹ lưỡng vào các vị trí do các phiến quân ôn hòa nắm giữ, trong khi nương tay với các đồn lũy của IS tại Raqqa. Sau đó đến giữa năm 2014, ông ta cho phép các phần tử IS là người Iraq có chỗ trú ẩn ở miền Đông Syria.


Nói cách khác, Assad tạo ra một con quái vật mà bây giờ ông ta đang giả vờ chống lại. Chẳng phải điều đó là quá mức để Assad có thể trở thành một đồng minh tiềm năng sao? Liệu hợp tác với Assad có thể mang lại nền tảng cơ bản cho cái được coi là nỗ lực chung không?


Điểm mấu chốt là Assad không có nhu cầu chiến thắng (trong cuộc chiến với IS). Người đàn ông đang coi mình là bức tường thành cuối cùng của nền văn minh nhân loại chống lại IS này cũng chính là người cuối cùng muốn nhìn thấy nó bị trừ khử.


Sau tất cả, liệu một người chơi cờ, thậm chí là một kẻ dốt tệ hại, có chủ đích hi sinh quân cờ quyền lực nhất của mình hay không? Liệu có ai trong số chúng ta xé nát các hợp đồng bảo hiểm của mình hay không? Chúng ta có thực sự tin rằng Assad và những thân hữu của ông ta ngốc nghếch đến mức không nhận ra rằng sinh mệnh chính trị của họ phụ thuộc vào sự tồn tại của IS và việc tiếp tục làm những người gác cổng mà chúng ta phải vượt qua để có thể tiến hành chiến tranh chống lại nó?


“Tất nhiên là không rồi”. Những người ủng hộ chủ trương hợp tác với Assad thừa nhận. “Nhưng hãy thử tiếp cận theo hai bước xem sao. Hãy đánh bại IS trước và sau đó mới tính đến Assad”.


Nhưng điều này cũng dựa trên giả định rằng những kẻ độc tài ngốc nghếch hơn thực tế. Tồi tệ hơn là nó lờ đi rằng chính trị có logic riêng, hoặc ít nhất là động lực riêng của nó. Cái mà những người học việc của phù thủy – tức những kẻ muốn hợp tác với Assad – lờ đi là đến một lúc nào đó họ nhiều khả năng sẽ rất khó khăn nếu muốn tự tách ra khỏi vị đồng minh của mình, người sẽ không hề ngại ngùng đòi phần trong chiến thắng. Kết quả là chủ nghĩa thánh chiến sẽ quay lại, cho dù có lẽ sẽ dưới một vỏ bọc khác.


“Bashar al-Assad chính là nhà nước Syria”, chính những người này sẽ nói như vậy, “và chúng ta không được mắc một lỗi nghiêm trọng là phá hủy nhà nước đó”. Nhưng lập luận này cũng không xác đáng. Nhà nước này đã thất bại: chế độ Assad chỉ kiểm soát được 1/5 lãnh thổ và 4/5 còn lại sẽ không bao giờ sẵn sàng quay lại dưới sự kiểm soát đáng sợ đó. Nếu chế độ của Assad giành phần thắng, người dân Syria sẽ tiếp tục lũ lượt chạy trốn đến Thổ Nhĩ Kỳ, Li-băng và châu Âu.


Thực tế, chế độ Assad quan tâm ít đến nhà nước giả hiệu của mình đến mức họ bỏ rơi cả binh lính của chính mình bị bắt ở bên ngoài vùng lãnh thổ mà họ kiểm soát, như những gì xảy ra ở Tabqa, gần Raqqa. Bất chấp những gì mà bạn bè của Assad ở điện Kremlin hoặc ở bất cứ nơi đâu nói, Syria của đảng Baath (đảng của Assad) đã chết và đã được chôn cất. Và không một ảo tưởng quân sự nào có thể làm nó hồi sinh.


Nhưng những người được cho là theo chủ nghĩa hiện thực lại từ chối chấp nhận sự thực này. Họ cho rằng, cũng như cần liên minh với Stalin để đánh bại Hitler, chúng ta không nên sợ dùng con bài Assad để tiêu diệt IS. Đúng, chủ nghĩa thánh chiến Hồi giáo (jihadism) chính là chủ nghĩa phát xít của thời đại chúng ta, bị tiêm nhiễm với các kế hoạch, ý tưởng và sự sẵn sàng để có được sự thanh khiết tương tự như các chính sách của Đức Quốc xã. Tôi từng là một trong số những người đầu tiên đưa ra sự so sánh này vào tầm 20 năm trước.


Tuy nhiên, thật vô lý khi so sánh sức mạnh của hai hiện tượng, hoặc cho rằng trong cuộc đối đầu với những tên đồ tể ở Mosul và Palmyra, các nền dân chủ đang đối mặt với thử thách chiến lược tương tự như thử thách từ Đức Quốc xã. Sự so sánh lịch sử khập khiểng này chỉ có thể xảy ra với những người mà sự vô trách nhiệm chính trị được kết hợp với sự lười biếng trong tư duy so sánh.


Một điều rõ ràng là IS mạnh, nhưng nó không đủ mạnh tới mức buộc những người chiến đấu chống lại nó phải lựa chọn thứ ít xấu xa hơn trong số hai con ác quỷ.


Phương Tây phải quyết định nên làm gì. Sau các cuộc hòa đàm ở Vienna tuần trước, trong đó có sự tham dự của Mỹ, Nga, Iran, Trung Quốc, Ai Cập, Thổ Nhỹ Kỳ, Arab Saudi và các quốc gia vùng vịnh khác, Jordan, Li-băng và các quốc gia thành viên chủ chốt của EU, câu hỏi đó trở nên ngày càng khó khăn. Liệu chúng ta có nên trang bị cho tàn quân của Quân đội Giải phóng Syria không? Liệu chúng ta có nên hợp tác với số chỉ huy ít ỏi còn lại của dòng Alawite mà tay họ chưa hề nhuốm máu, hoặc với những thành viên của phe Assad, những người đã chọn lưu vong từ sớm và do đó không liên quan đến các vụ thảm sát hay không?


Có lẽ vẫn còn thời gian để tập hợp các nhân tố thuộc Syria cũ ở một địa điểm trung lập. Hoặc cũng có thể cần các giải pháp triệt để hơn –những giải pháp đã được thực hiện ở Đức và Nhật sau Thế chiến II.


Tất cả mọi con đường đều vẫn mở, nhưng chúng đang thu hẹp lại. Và không có con đường nào phụ thuộc vào sự tồn tại của Bashar al-Assad.


Bernard-Henry Lévy là một trong những thành viên sáng lập của phong trào “Triết gia mới” (“Nouveaux Philosophes”), và là tác giả  cuốn sách Left in the Dark Times: A Stand Against the New Barbarism.


Trò chơi quyền lực của Putin tại Syria


Nguồn: Anne Applebaum, “Putin’s power plays”, Washington Post, 27/09/2015. Biên dịch: Nguyễn Hướng Đạo


Viết về tổng thống Nga luôn dễ bị sa vào kiểu nói chuyện phiếm về địa chính trị. Dù cho Chiến tranh Lạnh đã kết thúc cách đây một phần tư thế kỷ, Vladimir Putin vẫn quen được coi như một nhân vật toàn cầu, một người đại diện cho những lợi ích vĩnh viễn của Nga, người thừa kế của Sa hoàng, Lenin hay Stalin, một kẻ sống trong thế giới mà trong đó các chủ thể nhà nước đấu tranh lẫn nhau để giành quyền kiểm soát lãnh thổ, và tất cả họ đều chơi một trò chơi may rủi khổng lồ như cách nhìn nhận của Kissinger.


Đối với ai tự đeo vào mình một lăng kính như thế, hành động xâm nhập của Putin vào Syria chừng mực nào đó cũng có lý. Quyết định đúng lúc của ông trong việc gửi hàng trăm binh lính Nga, 28 máy bay chiến đấu, trực thăng, xe tăng và pháo binh tới Syria ngay trước phiên họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã được miêu tả theo nhiều cách khác nhau như là một sự cố gắng để quay trở lại Cuộc chơi lớn tại Trung Đông thời hiện đại; để mở rộng ảnh hưởng của Nga tại Địa Trung Hải; để nâng đỡ chính phủ Iran và để thay thế vị trí lãnh đạo của Mỹ tại khu vực này.


Tuy nhiên, tất cả những nhận định đó đều đã bỏ qua điểm quan trọng nhất. Giống như tất cả những gì ông ta đã làm, đưa quân vào Syria là một phần trong cố gắng tiếp tục nắm quyền của Putin. Trên thực tế, trong suốt 10 năm đầu làm tổng thống, tính chính danh của ông trong thực tế dựa trên tuyên bố như sau: Tôi có thể không phải là một nhà dân chủ, nhưng tôi đem lại cho các bạn sự ổn định, tăng trưởng kinh tế và các khoản lương hưu được thanh toán đúng hạn. Trong thời kỳ giá dầu sụt giảm cùng với cấm vận kinh tế, đó là còn chưa kể đến tình trạng tham nhũng tràn lan trong khu vực công, thì lý lẽ đó không còn hiệu quả nữa. Rõ ràng, so với năm trước, năm nay người Nga trở nên nghèo túng hơn. Mọi việc xem ra sẽ còn tiếp tục trở nên tồi tệ hơn. Vì thế, lý lẽ mới của Putin trở thành: “Tôi có thể không phải là một nhà dân chủ và nền kinh tế có thể đang sa lầy, nhưng Nga đang lấy lại vị thế của mình trên thế giới – và bên cạnh đó, lựa chọn thay thế cho chủ nghĩa chuyên chế không phải là chế độ dân chủ mà là sự hỗn loạn”.


Thực tế, Putin không có sức mạnh quân sự để có thể gây ảnh hưởng thực sự tại Trung Đông. Ông ta không thể lén lút xây dựng các lực lượng của mình như đã làm tại Ukraine. Ông cũng không thu được lợi ích vật chất và chiến lược quan trọng nào từ mối quan hệ đồng minh với nhà độc tài Syria đang nguy khốn là Bashar al-Assad. Tuy nhiên, Putin sẽ tỏ ra đang có được ảnh hưởng, và đó là tất cả những gì ông cần. Ở nước ngoài, điều này chắc chắn cũng có ích: thực sự, sự hiện diện của ông tại Liên Hợp Quốc sau một thập niên vắng mặt và cuộc trả lời phỏng vấn dài với Charlie Rose chắc chắn sẽ lôi kéo sự chú ý của Mỹ và châu Âu ra khỏi thảm họa nhân đạo mà ông đã tạo ra tại Đông Ukraine, đồng thời góp phần giúp dỡ bỏ các lệnh cấm vận đang làm suy yếu nền kinh tế Nga cũng như khiến cho túi tiền của những người thân cận với Putin bị ảnh hưởng.


Ở trong nước, vẻ bề ngoài có ảnh hưởng như thế thậm chí còn có tác dụng lớn hơn. Bạn và tôi có thể cùng cho rằng viễn cảnh về một cuộc cách mạng đường phố ở Nga là xa vời. Tuy nhiên, đối với Putin, người đã chứng kiến những điều xảy ra ở Đông Đức năm 1989 từ văn phòng KGB của mình tại Dresden và kết cục của Moammar Gadaffi năm 2011, rõ ràng là ông thường xuyên lo lắng về một viễn cảnh như thế. Để dập tắt định mệnh này, kênh truyền hình quốc doanh của ông liên tục nói về những đề tài như sự thiếu trách nhiệm của châu Âu và sự thối nát của Mỹ – phòng trường hợp người Nga nào đó bị cám dỗ bởi miếng mồi dân chủ – cũng như về sự bất ổn toàn diện tại Syria mà chính chính sách của Putin đã góp phần tạo ra. Việc các binh lính Nga tới Syria, trong đó có một số được chuyển tiếp từ biên giới Ukraine, có mục đích củng cố thông điệp này: Putin sẵn sàng giúp đỡ bất kỳ nhà độc tài nào tái thiết lập chế độ độc tài của mình, tái khẳng định quyền kiểm soát và bỏ tù tất cả kẻ thù, tại Syria cả tại Nga nếu cần thiết.


Ông ta sẽ không trực tiếp nói ra thông điệp đó. Putin nói với Charlie Rose rằng Assad nên đàm phán với “những người đối lập biết điều” và “chỉ những người dân Syria mới có quyền quyết định” ai là người lãnh đạo của họ. Tuy nhiên, Assad cũng đã giết hại khá nhiều những người đối lập biết điều, thường là bằng vũ khí của Nga. Bên cạnh đó, “người dân Syria” không có tiếng nói trong việc ai bán vũ khí cho Assad, ai vũ trang cho Nhà nước Hồi Giáo, hay ai kích động xung đột tại đất nước của họ.


Tất nhiên, người Syria hay người Nga không phải là vấn đề ở đây. Sự xâm lược Ukraine của Putin đã là một điều tồi tệ cho đồng bào của ông cũng như đất nước của ông– đối với nền kinh tế, hình ảnh, và sự ảnh hưởng của Nga – đồng thời là một thảm kịch đối với Ukraine. Việc ông ta xâm nhập vào Syria cũng hứa hẹn sẽ mang lại những hậu quả tương tự.


Tại sao Nga tăng cường hiện diện quân sự tại Syria?


Nguồn: “Why Russia is increasing its military presence in Syria”, The Economist, 22/09/2015. Biên dịch: Nguyễn Thiện Toàn


Trong một vài ngày qua, Nga đã đặc biệt tăng cường hiện diện quân sự tại Syria. Báo cáo từ các quan chức Mỹ (và bị chính quyền Nga phủ nhận) nhận định rằng nước này hiện đã triển khai ít nhất 28 chiến đấu cơ tại căn cứ không quân bên ngoài thành phố Lakatia nằm trên bờ biển Syria. Theo nguồn được tờ New York Times dẫn lại, những chiến đấu cơ này bao gồm cả các máy bay cường kích Su-24 và Su-25, và chúng sẽ tăng viện cho đội hình vốn được cho là chỉ gồm vỏn vẹn 4 chiếc phi cơ đã có mặt từ trước. Sự xuất hiện của các chiến đấu cơ được trang bị tên lửa không đối không là một việc đặc biệt dị thường vì không có bất kỳ một đối thủ Syria nào đối đầu với tổng thống Bashar-al Assad có lực lượng không quân.


Vì vậy mục đích sử dụng tiềm năng duy nhất của chúng là để chống lại các máy bay thuộc liên minh do Mỹ dẫn đầu hiện đang tấn công Nhà nước Hồi giáo (IS). Có thông tin cho biết các máy bay này được bảo vệ bởi hệ thống chống máy bay địch, và cũng có báo cáo nói rằng còn có các máy bay giám sát không người lái được triển khai. Người ta cũng nhìn thấy xe tăng, xe bọc thép chở lính và lựu pháo tại căn cứ này.


Đồng thời, Nga đã cho tăng cường số binh lính bố trí tại căn cứ. Thông tin tình báo qua vệ tinh do phía Mỹ thu thập cho thấy cảnh vận chuyển nhà làm sẵn có thể chứa khoảng 1.000-2.000 lính. Đã có những báo cáo trên các phương tiện truyền thông về sự do dự (có thể hiểu được) trong giới chức quân đội Nga khi đứng trước khả năng phải đụng độ với IS. Ký ức của nước Nga về những mất mát ở Afghanistan vẫn còn nguyên vẹn, và danh tiếng đáng sợ của IS sẽ khiến binh lính Nga thêm do dự trước việc phải lao vào một cuộc chiến ở một nơi xa xôi khác.


Tại sao bây giờ Nga lại làm chuyện này? Có nhiều cách lý giải và câu trả lời sẽ gồm nhiều phần. Có một cách lý giải đơn giản là qua mùa hè, mọi thứ thật sự bắt đầu trông có vẻ như là Assad đang thất thế. IS, và các nhóm chống đối ít cực đoan hơn, đã dần đẩy lùi biên giới của tiểu quốc nơi ông đang cầm quyền (nhỏ về địa lý nhưng nó vẫn bao gồm phần lớn số dân cư vốn cũng đang suy giảm của Syria). Nỗi lo sợ bị sụp đổ, hay bị đảo chính, điều mà trong trường hợp xấu nhất có thể tước mất của Nga căn cứ hải quân ở Tartus, vốn là căn cứ quân sự duy nhất mà Nga vẫn còn kiểm soát bên ngoài Liên Xô cũ, sẽ trở thành sự thật. Một vài báo cáo cho rằng Tartus đang được mở rộng để có thể tiếp nhận những con tàu lớn nhất của Nga.


Sơ đồ các khu vực do các lực lượng khác nhau kiểm soát. Nguồn: The Economist.


Nhưng quan trọng không kém là những mục đích về chính trị và ngoại giao. Vladimir Putin hiện đang được trông đợi sẽ xuất hiện ở New York vào tuần tới tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần đầu tiên trong vòng một thập niên qua. Ông cũng mong sẽ có một cuộc gặp riêng với Tổng thống Obama. Ông cần cho cả khán giả trong nước lẫn quốc tế thấy hai điều. Thứ nhất, Nga phản đối việc thay đổi chế độ và sẽ bảo vệ đồng minh của mình. Rốt cục, Tổng thống Assad có thể bị tống khứ như một phần của thỏa thuận mà ở đó Nga sẽ là người môi giới chính, nhưng Nga muốn có thể thương lượng thỏa thuận này (điều có thể được thảo luận kỹ tại New York) trên thế mạnh chứ không phải thế yếu.


Điều thứ hai là Nga muốn báo hiệu rằng Nga là một đồng minh thiết yếu của Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống IS cũng như các phần tử khủng bố thánh chiến nói chung, thứ mà Nga có nhiều lý do để sợ hơn cả Mỹ. Một liên minh như vậy sẽ nhấn mạnh vị thế cường quốc liên tục của Nga, giúp nước này tránh bị cô lập và chấm dứt sự đối đầu xa cách giữa Nga và Hoa Kỳ trong vấn đề Ukraine.


Chiến dịch của Putin ở Syria: Hiệu quả đi kèm rủi ro


Nguồn: Thomas Graham, “Putin’s Dramatic Syria Move Raises Russian Profile – With Risks,” YaleGlobal, 06/10/2015. Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng


Putin muốn ổn định Syria, ngăn chặn chủ nghĩa cực đoan, và làm suy yếu ảnh hưởng của Hoa Kỳ, nhưng chiến lược này có thể phản tác dụng.


Tổng thống Nga Vladimir Putin đang tái định hình Trung Đông bằng cách táo bạo tạo ra các sự kiện trên thực địa. Sự tăng cường quân sự gần đây và những cuộc không kích ban đầu nhằm vào các mục tiêu trong lãnh thổ Syria đánh dấu sự trở lại của Nga trong vai trò một chủ thể chiến lược lần đầu tiên kể từ sau Chiến tranh Yom Kippur năm 1973 khi các quốc gia Ả Rập đọ sức với Israel.


Điện Kremlin đang khó lòng che giấu được thái độ tự hài lòng với sự can thiệp quân sự nhanh chóng của mình ở Syria. Về mặt chiến thuật nó đã khiến Hoa Kỳ hoàn toàn bất ngờ – đến giờ ngay cả Washington cũng tuyên bố không biết Nga có ý đồ gì – và Putin chắc hẳn cũng sửng sốt khi Washington đang loay hoay tìm cách phản ứng, đưa ra những lời đe dọa và cảnh báo sáo rỗng mà không có hành động cụ thể nào để hỗ trợ các tuyên bố đó.


Putin đã giành được sự chú ý tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Ai còn nhớ đến chuyện Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, cùng một loạt các nhà lãnh đạo khác trên thế giới đã tụ họp để kỷ niệm 70 năm thành lập Liên Hợp Quốc?


Putin đã đặt Tổng thống Barack Obama vào thế bị động, buộc ông phải đồng ý dự một cuộc họp song phương về vấn đề Syria và Ukraine, qua đó biến nỗ lực kéo dài suốt 18 tháng của Hoa Kỳ nhằm cô lập Putin về mặt ngoại giao trở nên vô nghĩa. Trái với những dự đoán trước đó, Putin đã thoát khỏi những lời chỉ trích gay gắt trên diện rộng của truyền thông về những hành động của mình ở Ukraine. Quả thật, các nhà bình luận phương Tây viết như thể Putin đang nắm giữ chìa khóa cho sự ổn định ở Trung Đông và hòa bình ở Ukraine, ngay cả khi nhiều người vẫn tiếp tục phỉ báng ông. Tóm lại, nước Nga thật quan trọng – và điều đó có ý nghĩa lớn đối với Putin.


Việc Nga hiện đang tiến hành sáng kiến của mình ở Syria cũng quan trọng. Mục tiêu trước mắt là củng cố chế độ bị vây hãm của Assad, vốn được Putin coi như một thành trì chống lại các thế lực cực đoan – và ông chắc chắn đã đúng khi cho rằng bất cứ nhóm nào có thể lên thay thế cho Assad ở Syria ngày nay thì cũng đều là các phần tử cực đoan, không nhóm này thì nhóm khác. Để đạt được mục tiêu đó, Putin đã tạo nên một liên minh với Assad, Iran, Iraq, và Hezbollah ở Li-băng, và phát động các cuộc không kích đầu tiên nhằm vào quân nổi dậy chống Assad, phe đối lập ôn hòa được Hoa Kỳ hậu thuẫn mà Putin coi là các phần tử khủng bố và là đối tác không thể chấp nhận trong bất cứ quá trình chuyển tiếp chính trị nào. Nga cũng đã tấn công các mục tiêu Nhà nước Hồi giáo (ISIS) bên trong Iraq và Syria, nhưng với cường độ thấp hơn.


Nga nhiều khả năng sẽ đẩy nhanh tiến độ trong những ngày sắp tới do ISIS quả thật đã đặt ra một mối đe dọa nghiêm trọng: Hơn 2.000 công dân Nga đã gia nhập ISIS ở Syria; những người ủng hộ ISIS có mặt trên khắp nước Nga, kể cả bên trong và xung quanh Moskva. Các nhóm khủng bố ở vùng lãnh thổ Bắc Caucasus (Cáp-ca-dơ) của Nga đã cam kết trung thành với ISIS, và ngược lại ISIS đã tuyên bố khu vực này là một wilayat, hay một tỉnh của ISIS. Ngoài ra, ISIS cũng đã mở rộng phạm vi sang các nước Hồi giáo Trung Á vốn mong manh nằm dọc theo biên giới phía Nam của Nga.


Những hành động của Nga không chỉ đơn thuần liên quan đến Assad và ISIS. Quan trọng hơn, chúng còn liên quan đến việc tái định hình bối cảnh địa chính trị ở Trung Đông. Sự tăng cường quân sự rõ ràng là để đảm bảo chỗ đứng của Nga trong vùng Đông Địa Trung Hải, bao gồm cả căn cứ hải quân ở Tartus và căn cứ không quân mới ở Latakia. Điều này đảm bảo cho Nga có một ghế trên bàn đàm phán trong bất kỳ toan tính địa chính trị nào trong tương lai ở Trung Đông.


Đồng thời, bản thân sự hiện diện quân sự tích cực của Nga cũng kéo theo sự dịu giọng trong lập trường của Hoa Kỳ. Putin truyền tải một thông điệp mạnh mẽ tại Liên Hợp Quốc khi kêu gọi tạo ra “một liên minh chống khủng bố quốc tế đích thực trên diện rộng”. Cùng lúc, Putin phản đối các hành động của Hoa Kỳ trong những năm gần đây khi cho rằng chúng chỉ kích động sự nổi dậy của các phần tử cực đoan trong đó có ISIS. Hơn nữa, việc Putin mạnh mẽ ủng hộ Bashar al Assad, một đồng minh của ông, sẽ được chú ý bởi các nhà lãnh đạo Trung Đông vốn ngờ vực về cam kết của Hoa Kỳ đối với an ninh của họ sau sự lật đổ do Hoa Kỳ hậu thuẫn đối với nhà lãnh đạo Ai Cập chuyên quyền và là đồng minh của Washington Hosni Mubarak, hay sự hiện diện ngày một yếu của Hoa Kỳ ở Iraq, và đến nay là chiến dịch chống ISIS không hiệu quả của nước này. Cuối cùng, các đối tác và đồng minh chính trong khu vực của Hoa Kỳ – Ai Cập, Israel, Ả-rập Saudi, và Thổ Nhĩ Kỳ – giờ sẽ phải điều chỉnh theo những thực tế mới mà Nga đang tạo ra. Một loạt hoạt động ngoại giao trong những tuần gần đây cho thấy Moskva đang nỗ lực đạt được thỏa thuận với các nước này với những hệ lụy xấu cho Hoa Kỳ. Việc thể hiện uy quyền sẽ có ích trong một khu vực vốn tôn trọng quyền lực.


Nhưng động thái mạnh mẽ của Putin, dù làm thỏa mãn Kremlin đến đâu, cũng đem lại những rủi ro lớn.


Sự ủng hộ trong nước dành cho chính quyền không được đảm bảo bất chấp năng lực vượt trội của Kremlin trong việc định hình dư luận. Người Nga có thể muốn thấy đất nước họ hoạt động nổi trội trên sân khấu quốc tế, nhưng một cuộc thăm dò gần đây cho thấy hai phần ba số người được hỏi phản đối việc gửi bộ binh đến hỗ trợ Assad. Kremlin tuyên bố điều đó chỉ là tạm thời, nhưng con số này cho thấy có những giới hạn đối với việc theo đuổi các mục tiêu của đất nước này, nhất là khi sự phản đối tỏ ra cứng rắn hơn so với dự đoán.


Thành công quân sự cũng không được bảo đảm. Đây là lần đầu tiên các lực lượng Nga được điều động tiến hành các hoạt động tác chiến kéo dài bên ngoài biên giới Liên Xô cũ kể từ sau cuộc phiêu lưu kết thúc trong đau đớn và nhục nhã ở Afghanistan những năm 1980. Hoạt động này cũng có những trở ngại của riêng nó như bất cứ hoạt động quân sự kéo dài nào khác, điều sẽ dẫn tới những cuộc tranh luận nội bộ về tính hợp lý của nó. Những cuộc tranh luận đó sẽ đến vào thời điểm khi quân đội Nga đã quá mệt mỏi. Khi nền kinh tế đang ở trong những giai đoạn trì trệ nhất thì quân đội lại phải quản lý một cuộc xung đột tiếp diễn ở Ukraine, ủng hộ tăng cường trinh sát chiến lược chống NATO, xây dựng sự hiện diện ở Bắc Cực, và chuẩn bị cho một mặt trận chống khủng bố mới có thể có ở Trung Á do an ninh ở Afghanistan đang xấu đi mà minh chứng là việc Taliban tạm chiếm Kunduz, một tỉnh lỵ trọng yếu của Afghanistan. Tình hình sẽ sụp đổ không nơi này thì nơi khác trong một tương lai không quá xa.


Tuy nhiên, nguy hiểm nhất là việc Putin không phải là bậc thầy của trò chơi này bất chấp vẻ tự tin của Kremlin. Ông đã đột ngột đưa Nga vào một cuộc xung đột đầy biến động mà không có con đường rõ ràng nào dẫn tới thành công. Nguy cơ về việc chiến tranh lan rộng hay việc Nga đang dần lún sâu vào vũng lầy không phải là nhỏ. Nếu cuộc tấn công của Nga chùn lại thì Israel, Ả-rập Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ, và Hoa Kỳ sẽ tìm được lỗ hổng để kiềm chế và làm suy yếu Nga cùng liên minh với người Hồi giáo dòng Shia của nước này, có thể bằng cách hỗ trợ nhiều hơn cho quân nổi dậy chống Assad hay các hành động quân sự cứng rắn hơn, như thiết lập vùng cấm bay hạn chế và dựng lên các hành lang nhân đạo và chỗ trú ẩn bên trong Syria. Bên cạnh đó, tai nạn là điều không thể tránh khỏi đối với các lực lượng quân sự hoạt động gần nhau, và nếu không được xử lý đúng cách thì các tai nạn đó có thể dẫn đến xung đột mở. Tóm lại, có rất nhiều điều không chắc chắn đang tồn tại.


Tuy nhiên, có một điều chắc chắn là mục tiêu của Putin là nhằm định hình lại Trung Đông. Ông không biết làm điều đó như thế nào, và ông đã bắt đầu một quá trình mà ông không kiểm soát được. Các cường quốc và các thế lực khác sẽ có tiếng nói, đặc biệt là Hoa Kỳ. Và Putin phải biết rằng Hoa Kỳ có năng lực định hình các diễn tiến lớn hơn rất nhiều so với Nga. Ông đang đánh cược rằng chính quyền hiện tại của Hoa Kỳ đang thiếu các kỹ năng để đưa ra một chiến lược đối phó hiệu quả và ý chí để hành động cương quyết. Những tuần sắp tới sẽ cho chúng ta biết Putin có đúng hay không. Nhưng bất luận Hoa Kỳ có làm gì hay không thì phản ứng của Washington ít nhất cũng có ảnh hưởng trong việc tái định hình Trung Đông tương tự như những hành động của Putin.


Thomas Graham, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Jackson về Các vấn đề toàn cầu (Đại học Yale), là giám đốc cấp cao về Nga trong Hội đồng An ninh Quốc gia Hoa Kỳ giai đoạn 2004–2007.


nghiencuuquocte.org


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Võ sỹ lừng danh Muhammad Ali: Tôi chẳng thù ghét gì Việt cộng cả! - Bob Orkand 22.08.2017
2 bài về Ấn Độ, Trung Quốc - Nhiều tác giả 21.08.2017
19/08/1934: Adolf Hitler trở thành Tổng thống Đức - Tư liệu 19.08.2017
Chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam trên vùng đất Nam Bộ - Vũ Minh Giang 13.08.2017
Người Khmer Krom đòi Nam Bộ là ‘vô lý’ - Nguyễn Văn Huy 13.08.2017
Tìm hiểu vấn đề biển đảo giữa Việt Nam và Campuchia - Trần Công Trục 13.08.2017
Koh Tral/ Phú Quốc: Giấc mơ tuyệt vọng của Campuchia - Jeff Mudrick 13.08.2017
Vì sao thành Hà Nội bị phá? - Tư liệu 07.08.2017
Lá thư tâm huyết của Tướng Trần Độ - Tư liệu sưu tầm 04.08.2017
Người đẹp: Số đo 3 vòng chuẩn - Tư liệu sưu tầm 03.08.2017
xem thêm »