tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21085671
Lý luận phê bình văn học
31.05.2017
Triệu Xuân
Truyện Dị sử của Ngọc Toàn



Lời tựa của nhà văn Triệu Xuân in trong tập Bí mật đền Sỹ Nhiếp. NXB Văn học, 2012.


Nhà văn Ngọc Toàn xuất bản tập truyện dị sử Bí mật đền Sĩ Nhiếp ở tuổi bẩy mươi tư. Trước đó, ông đã cho in năm tác phẩm cùng mượn tình tiết, nhân vật, sự kiện có thật trong lịch sử để gởi gắm thông điệp của mình. Đó là: Người quản tượng của vua Quang Trung (tái bản nhiều lần), Hai vị đô đốc, Cái chết của Đại Hãn, Cha con Triệu Đà, Vùng đất mới, chưa kể hàng chục truyện ngắn khác in trên các báo.


Bí mật đền Sĩ Nhiếp gồm 16 truyện: Ông Tư Mít, Yết đảo, Người trong gương, Bí mật đền Sĩ Nhiếp, Cẩu thần, Lũng voi, Rắn hổ mang chúa, Đầu Phạm Nhan, Kẻ vô ơn, Koòng Kói, Bản thể thứ hai, Thần Kẻ Mơ và Tây gác cổng Tràng Tiền, Cao Biền dậy non, Ngọc đá nước Việt, Chiếc đầu lâu, Cái đuôi sam. Tất cả 16 truyện đều được dựng trên cái nền rất tuyệt vời là những tình tiết, nhân vật, sự kiện được tác giả khéo léo, tinh tế lẩy ra từ trong lịch sử chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam; tập trung nhất là chống phong kiến phương Bắc và chống thực dân Pháp.


Trong lịch trình phát triển văn hóa của nhân loại, Văn xuôi lịch sử xuất hiện sớm, nhưng một thời gian dài, văn và sử chưa tách rời nhau. Sử ký của Tư Mã Thiên là tác phẩm viết về ba ngàn năm từ thượng cổ đến đầu đời Hán. Đến thời Phục hưng ở châu Âu, lịch sử và văn học mới được phân biệt. Cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19, xuất hiện nhiều tác phẩm nổi tiếng của V. Huygô (Victor Hugo), A. Đuyma (Alexandre Dumas), W. Xcốt (Walter Scott), J. Cupơ (James Fenimore Cooper)… H. Banzắc viết trong Lời nói đầu cho bộ Tấn trò đời: Xcốt đã nâng tiểu thuyết lên cấp độ triết học của lịch sử. Còn Ăngghen đánh giá: Tấn trò đời… cấp cho ta cái lịch sử hiện thực tuyệt vời của xã hội Pháp từ 1816 đến 1848. Thế nhưng phải chờ đến khi Chiến tranh và hòa bình của nhà văn Nga, bá tước L. Tônxtôi xuất hiện, người ta mới thấy giá trị vô cùng lớn lao của tiểu thuyết lịch sử. Tônxtôi là bậc thầy về tiểu thuyết lịch sử. Dưới ngòi bút của ông, nhân vật lịch sử và nhân vật hư cấu đều thấm đậm tính lịch sử, tính lãng mạn và tính hiện thực. Tâm lý nhân vật được miêu tả, phân tích vô cùng tài hoa.


Tại phương Đông, Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Thủy hử truyện của Thi Nại Am, đã trở thành kinh điển của loại truyện chương hồi, là niềm say mê của cả nhân loại.


Ở Việt Nam, Hoàng Lê nhất thống chí là bộ truyện lịch sử tiêu biểu nhất viết theo chương hồi. Từ cuối những năm Ba mươi, các nhà văn nước ta bỏ lối kết cấu chương hồi. Phan Trần Chúc với Vua Hàm Nghi, 1935, Hồi chuông Thiên Mụ, 1940, Dưới lũy Trường Dục, 1942. Lan Khai với Chiếc ngai vàng, 1935, Cái hột mận, 1937, Ai lên phố Cát, 1937, Gái thời loạn, 1938, Đỉnh non thần, 1940, Treo bức chiến bào, 1942. Trong cơn binh lửa, 1942… Nguyễn Triệu Luật với Hòm đựng người, 1938, Bà Chúa chè, 1938, Loạn kiêu binh, 1939, Ngược đường trường thi, 1939, Chúa Trịnh Khải, 1940… Chu Thiên với Lê Thái Tổ, 1941, Thoát cung vua Mạc, 1941, Bà Quận Mỹ, 1942, Cháy cung Chương võ, 1942. Nguyễn Huy Tưởng với Đêm hội Long Trì, 1942, An Tư, 1944… Nguyễn Triệu Luật là nhà văn chắc tay hơn cả trong thể loại truyện lịch sử.


Sau cách mạng tháng Tám, có Sống mãi với thủ đô của Nguyễn Huy Tưởng, Bóng nước hồ Gươm của Chu Thiên, Người Thăng Long của Hà Ân, Núi rừng Yên Thế của Nguyên Hồng, Cờ nghĩa Ba Đình của Thái Vũ, Sông Côn mùa lũ của Nguyễn Mộng Giác (California 1991. NXB Văn học, 1998, 2005. Hoàng Lại Giang với Lê Văn Duyệt từ nấm mồ oan khuất đến Lăng Ông, 1999, và Trương Vĩnh Ký - bi kịch muôn đời, 2001. Hồ Quý Ly của Nguyễn Xuân Khánh, 2000. Tại Pháp, nhờ cụ Hoàng Xuân Hãn tư vấn, nữ văn sĩ Pháp Éveline Féray viết Vạn Xuân (NXB Văn học, 2002). Năm 2006, NXB Văn học xuất bản Tuyển tập Truyện lịch sử của nhà văn Hoài Anh, 16 cuốn; ba năm sau, xuất bản tiếp, tròn 20 cuốn. Gần đây nhất, Hoàng Quốc Hải với hai bộ trường thiên tiểu thuyết: Tám vua triều LýBão táp triều Trần có đóng góp không nhỏ vào loại truyện lịch sử của Việt Nam…


Nhìn lại một chút lịch trình của văn xuôi viết về đề tài lịch sử để nhấn mạnh rằng đây là thể loại còn rất tiềm tàng, là mảnh đất màu mỡ để các nhà văn trổ tài, khai thác. Vấn đề là làm sao có tác phẩm hay trong lĩnh vực này?


Đọc Bí mật đền Sĩ Nhiếp cảm nhận được ngay sự trung thực với lịch sử. Tác giả không bịa đặt, không xuyên tạc lịch sử, luôn luôn tôn trọng sự thật. Bởi bản thân hiện thực kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta từ bao đời nay đã vô cùng phong phú, hấp dẫn, vượt xa, cao hơn cả trí trưởng tượng rồi. Thế nhưng, nếu viết y hệt lịch sử theo kiểu chụp ảnh, thì bất quá tác phẩm cũng chỉ là loại văn xuôi cổ xưa của thời văn sử bất phân. Ở đây, Ngọc Toàn chỉ chắt lọc để lẩy ra một vài tình tiết, sự kiện cốt lõi, tiêu biểu nhất, rồi bằng trí tưởng tượng, vận dụng vốn sống trực tiếp và gián tiếp, trổ ra sự hiểu biết sau bao năm dày công học hỏi, sưu tập, để dựng truyện và kể chuyện. Theo cách này, Ngọc Toàn giúp người đọc hình dung một cách cảm nhận khác hơn, mới hơn về cùng một tình tiết, sự kiện trong lịch sử. Gọi Dị sử là thế. Cách dựng truyện, cách kể của Ngọc Toàn, nhờ thế mà tự nhiên dung dị, nhẹ nhàng như không hề cố ý làm văn. Có lúc ông tiếp thu lối kể chuyện dân gian, có nhiều lúc ông viết theo lối mới, nhưng vượt lên tất cả là tấm lòng, tình cảm của ông thổi vào nhân vật, tạo hồn cốt cho nhân vật, nhất là những nhân vật chính - chính diện cũng như phản diện- như bước ra từ quá khứ để nói với hiện tại về những bài học xương máu, những chân lý kết đọng từ quá trình chống ngoại xâm, dựng nước và giữ nước. Nhờ tri thức lịch sử vững vàng, Ngọc Toàn tái hiện bối cảnh lịch sử để khắc họa tính tình  nhân vật, không biến nhân vật lịch sử thành khô cứng, mà trở nên sinh động như ta đã từng gặp… Phải chăng vì thế mà truyện của ông hấp dẫn người đọc. Viết truyện dị sử, bằng bút pháp khéo léo, Ngọc Toàn thổi vào chuyện xưa những thông điệp của hiện tại. Kẻ thù ngoại xâm luôn rình rập ngoài biên ải, trên biển Đông… Những tâm sự mà tác giả gởi gắm qua tác phẩm này tới người đọc không là sự phát hiện gì lớn lao, nhưng là những bài học căn cốt nhất, đắt giá nhất mà dân tộc ta đã từng phải trả giá. Đó là: Từ người đứng đầu đất nước cho chí thường dân, chớ có xem thường dã tâm, tham vọng của ngoại bang, chớ có ngây thơ với bọn ngoại xâm. Lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết toàn dân tộc, lòng dũng cảm, quật cường của nhân dân Việt Nam cần được kích hoạt, hâm nóng từng ngày, từng giờ… Phải đồng tâm hiệp lực sát cánh cùng nhau làm cho Dân giàu Nước mạnh, diệt trừ bọn tham nhũng - giặc nội xâm; đồng thời phải luôn luôn cảnh giác với giặc ngoại xâm, sẵn sàng quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh thì mới thật sự là biết yêu quý trân trọng gìn giữ hòa bình, trân quý tình hữu nghị…


Thành phố Hồ Chí Minh, tháng Tư,  2012.


Nguồn: Lời tựa của nhà văn Triệu Xuân in trong tập Bí mật đền Sỹ Nhiếp. NXB Văn học, 2012.


www.trieuxuan.info


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Nhà thơ Thanh Tùng: "Hoa cứ vẫy hồn người trở lại..." - Đỗ Anh Vũ 13.11.2017
Sự biến mất của thể loại Song thất lục bát - Tâm Anh 02.11.2017
Một cách nhìn mới về Băn khăn của Khái Hưng - Aki Tanaka 31.10.2017
Nhất Linh – Bướm Trắng - Đặng Tiến 31.10.2017
Nguyễn Bắc Sơn, một đặc sản của thi ca miền Nam - Đỗ Trường Leipzig 31.10.2017
Sở Cuồng Lê Dư – học giả tiên phong trong việc nghiên cứu quan hệ Việt Nam – Nhật Bản - Đoàn Lê Giang 21.10.2017
Nhà thơ Nguyên Sa: Vẫn hỏi lòng mình là hương cốm - Lê Thiếu Nhơn 17.10.2017
Thơ thể loại “Hành” - Du Tử Lê 17.10.2017
Nhà thơ Thảo Phương: Dường như ai đi ngang cửa... - Lê Thiếu Nhơn 13.10.2017
Y Mùi với tập truyện ngắn “Người quê” - Phạm Viết Đào 12.10.2017
xem thêm »