tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20555485
Điện ảnh, âm nhạc và hội họa
30.05.2017
Nhiều tác giả
Bảo Yến nói về Vinh Sử



Bảo Yến không thể tước danh hiệu Vinh Sử trong lòng khán giả


Việc danh ca nói về quan điểm ai xứng là “ông vua nhạc bolero”, đồng thời phủ nhận mỹ danh “ông vua nhạc sến” vốn dành cho nhạc sĩ Vinh Sử đã gây ra nhiều tranh cãi.


Nhà phê bình âm nhạc Nguyễn Quang Long - người có nhiều tìm hiểu về dòng nhạc bolero - đã gửi tới Zing.vn bài viết thể hiện quan điểm của mình.


Nhạc Trúc Phương, Lam Phương là bolero văn minh


Danh ca Bảo Yến luôn thẳng thắn. Chị đã nói thẳng quan điểm của mình về dòng nhạc bolero và các nhạc sĩ thuộc dòng nhạc đó. Thực ra, Bảo Yến nói hoàn toàn có cơ sở.


Những người quan tâm đến âm nhạc, nhất là dòng nhạc phổ thông này cũng sẽ thấy chẳng có gì đáng bàn khi Bảo Yến vinh danh Lam Phương, Trúc Phương. Hai vị nhạc sĩ này hoàn toàn xứng đáng. Tôi tin rằng, sẽ có những người trong nghề có chung suy nghĩ với chị.


Trên thực tế, Trúc Phương và Lam Phương luôn được coi là những nhạc sĩ đầu tiên của dòng nhạc và có đóng góp chung cho nền âm nhạc đại chúng Việt Nam thế kỷ 20. Họ xứng đáng được nhắc tới như những bậc thầy của dòng nhạc vốn có sức lan tỏa mạnh mẽ trong lòng công chúng.


Không chỉ đơn giản, dễ nghe như nhìn nhận chung về dòng nhạc, thông qua ca khúc của hai nhạc sĩ Trúc Phương, Lam Phương còn dễ nhìn thấy phần sâu lắng, khổ đau, dằn vặt và có cả những suy ngẫm, chứa đựng những nét tinh tế nhất định. Đồng thời có nhiều bài mang hơi hướm nhạc trữ tình.


Chính vì vậy, những ca khúc của hai vị nhạc sĩ này luôn nhận được sự đón nhận từ người nghe. Họ thuộc cả giới bình dân cũng như một bộ phận tầng lớp trí thức và các tầng lớp khác trong xã hội ở miền Nam Việt Nam trước năm 1975 và trên toàn quốc sau này.


Bản thân tôi cũng yêu thích một số ca khúc của hai ông. Nhất là ca khúc của Lam Phương. Cho nên, nếu phải dùng mấy từ ngắn nhất để phân biệt với các ca khúc khác cùng thuộc dòng bolero thì có thể dùng hai chữ "văn minh".


Cũng từ cảm nhận cá nhân, qua những gì danh ca Bảo Yến thể hiện trong các ca khúc, tôi thấy, chị là một con người sống thiên về tình cảm, nội tâm và có chiều sâu. Thế giới tâm hồn chị là một cõi riêng ít ai chạm tới, chỉ có thể cảm nhận thông qua âm nhạc.


Từ đấy cho tôi thấy rằng, trong mắt Bảo Yến, nếu có một cụm từ tôn xưng là “ông hoàng nhạc bolero” thì người ấy phải là Trúc Phương hay Lam Phương, Vinh Sử không có chỗ. Điều đó không khiến tôi ngạc nhiên. Nó phù hợp với thế giới tâm hồn của Bảo Yến. Nó cũng có chung nhận định với những khán giả yêu mến giọng hát của chị cũng như một bộ phận công chúng yêu nhạc bolero.


“Vua” trong lòng khán giả


Bên cạnh những ca khúc được tạm dùng từ "văn minh" như trên, một phổ biến với bolero là các bài mang tính dân dã kiểu thấy gì, nghe gì, thích gì, nghĩ gì viết nấy. Không nhất thiết phải tuân theo quy luật, khúc triết, ca từ mỹ miều, có chiều sâu...


Nhạc sĩ Vinh Sử là tác giả của hàng loạt ca khúc nổi tiếng như Nhẫn cỏ cho em, Nhành cây trứng cá, Gõ cửa trái tim, Quên cây cầu dừa...


Những ca khúc kiểu này có thể dùng hai từ bình dân theo đúng nghĩa đen. Tất nhiên nói như thế không có nghĩa là bừa bãi, vu vơ và ai cũng có thể viết được. Phải là người có biệt tài, có năng khiếu trội bật, hoặc nói theo cách nghệ sĩ phía Nam hay dùng là được Tổ nghề thương thì mới có thể sáng tác được những ca khúc đi vào lòng người.


Đồng thời, muốn sáng tác được một bài có đủ sức lan tỏa để công chúng ghi nhận phải được thẩm thấu qua thời gian từ chính người nghe. Vì chính công chúng mới là người quyết định sự sống còn của tác phẩm.


Ca khúc bolero dân dã thường rất đơn giản, như người ta kể cho nhau nghe một câu chuyện nào đó cao hơn cách nói diễn đạt ở chỗ có giai điệu. Điều tưởng chừng đơn giản đó lại phù hợp với tâm tư, tình cảm và nhu cầu trong đời sống hàng ngày của những người thuộc tầng lớp nhân dân lao động phổ thông trong khi, tầng lớp này lại chiếm số đông trong xã hội.


Chính họ là người nghe và góp phần lan toả những ca khúc mà họ thấy phù hợp, yêu thích. Và thông qua các sáng tác của mình, Vinh Sử là cái tên đáp ứng những điều như vậy. Cho nên, chính khán giả của Vinh Sử đã tôn xưng ông là "ông vua nhạc sến".


Vậy Vinh Sử có xứng đáng không? Có! Ông xứng đáng được nhận từ chính những người đã yêu mến tới mức ngưỡng mộ ông. Thế thì Vinh Sử có đóng góp cho âm nhạc không? Có. Vì ông đã lấp một khoảng trống trong nhu cầu của người nghe nhạc trong một thời điểm. Những sáng tác ấy tiếp tục sống cùng thời gian.


Ở góc độ khác, danh ca Bảo Yến bằng sự yêu mến và tri ân, cũng có “toàn quyền” coi vị trí “ông vua nhạc bolero” là Trúc Phương, Lam Phương, đồng thời “phế truất” Vinh Sử trong lòng chị. Nhưng chị không thể tước đi danh hiệu ấy trong lòng công chúng, những người yêu sáng tác của Vinh Sử. Có nghĩa là những danh hiệu, hay các vị trí chỉ đúng với người/nhóm người này, chưa chắc đã đúng với người/nhóm người kia, điều đó hết sức bình thường.


Vẫn là nhạc bình dân


Khách quan mà nói, cùng với hai vị nhạc sĩ đàn anh được người trong nghề trân trọng Trúc Phương, Lam Phương, Vinh Sử cũng là một cái tên không thể thiếu khi nhắc tới dòng nhạc bolero. Cho dù không hâm mộ ca khúc Vinh Sử nhưng ông là một trường hợp đặc biệt, nên tôi cũng dành thời gian để tiếp xúc.


Qua một vài trò chuyện luôn có một câu hỏi “Bolero nghĩa là gì?”. Câu trả lời thật gần gũi, tựa như câu nói dân dã ngoài đường phố, trong giao tiếp hàng ngày, nghĩa là: “Bổ lại rẻ”. Tuy nhiên, câu nói này lại mang một hàm ý không hề đơn giản như cách trả lời và thậm chí có thể chính người trả lời cũng không biết về ý nghĩa của nó. Nó chính là những gì cô đọng nhất, có thể coi là một triết lý, hay nói đơn giản hơn là quan điểm, phương châm sáng tác. Nó bao trùm lên toàn bộ các sáng tác của Vinh Sử.


Chính vì vậy, nếu nói trong sáng tác Vinh Sử “đi theo” hay “học hỏi” các nhạc sĩ đàn anh thì chính xác hơn so với từ “ăn theo”. Bởi lẽ, dù đi theo nhưng Vinh Sử vẫn có những nét riêng. Dẫu vậy, trong nghệ thuật không có đúng sai tuyệt đối. Vấn đề là phải đặt nó đúng nơi, đúng chỗ.


Như vậy, để có cái nhìn khách quan hơn với ý kiến của danh ca Bảo Yến và nhạc sĩ Vinh Sử, thông qua câu chuyện này, cần nhìn nhận, về phương diện thẩm mỹ nghệ thuật, ít nhất bolero được phân hai tầng, một tầng hàm chứa sự văn minh nhất định và một tầng hết sức dân dã. Tạm gọi là “văn minh” và “bình dân”.


Có điều từ khi bolero được Việt hóa từ nguồn gốc điệu nhảy ngoại nhập thành một điệu nhạc được gọi theo tên gốc và tên Việt hóa, sau đó có thêm các điệu nhạc khác khiến bolero mang dáng dấp là một dòng nhạc Việt, thì bolero đã là đại diện nhạc đại chúng bình dân. Bình dân có nghĩa phổ cập, ai, tầng lớp và học thức nào cũng có thể nghe được. Nên dù có văn minh thì cũng là “văn minh” trong bình dân hay “bình dân” trong bình dân.


"Danh xưng ông hoàng, bà chúa nhạc Việt chỉ là ảo ảnh, làm gì có thật. Con người sống 70 năm cũng như con muỗi sống 3 ngày, mọi thứ qua nhanh như giấc mộng" - Bảo Yến nhận định.


Nguyễn Quang Long/ news.zing.vn  26/11/2016


Bảo Yến: 'Ông hoàng, bà chúa nhạc Việt chỉ là ảo ảnh phù du'


 "Danh xưng ông hoàng, bà chúa nhạc Việt chỉ là ảo ảnh, làm gì có thật. Con người sống 70 năm cũng như con muỗi sống 3 ngày, mọi thứ qua nhanh như giấc mộng" - Bảo Yến nhận định.


Giọng ca Ở hai đầu nỗi nhớ trò chuyện với Zing.vn nhân dịp chị chuẩn bị ra Hà Nội tham gia đêm nhạc tôn vinh 3 nhạc sĩ cùng tên Phương: Trúc Phương, Lam Phương và Lê Uyên Phương. Nữ danh ca thẳng thắn trả lời mọi câu hỏi, với những thông tin có phần đụng chạm đồng nghiệp, chị nhấn mạnh: "Trước mắt người đó, tôi cũng nói chứ không phải nói sau lưng".


Bảo Yến trở lại sân khấu để tôn vinh 3 nhạc sĩ gạo cội dòng nhạc trữ tình. 


Mệt mỏi với showbiz


- Cách đây hơn một năm, chị tuyên bố live show "Đường xưa" sẽ là lần cuối cùng chị gặp gỡ khán giả Hà Nội trước khi khóa điện thoại, khóa cửa để chuyên tâm tu hành. Nhưng tới đây, chị sẽ trở lại thủ đô trong đêm nhạc "Tình ca của Phương", nhiều người cho rằng “Bảo Yến phá lời thề”, chị nói gì?


- Tôi là người theo đạo Phật, tôi không nói dối. Nhiều người thắc mắc chuyện tôi vẫn đi hát dù tuyên bố giải nghệ. Thực ra là mọi người chưa đọc kỹ, trong một lần trả lời phỏng vấn, tôi đã nói rõ là đến năm 60 tuổi, tôi sẽ không đi hát xa nữa. Bây giờ, tôi mới có 59 tuổi, tôi còn một năm để hát.


Nhưng tôi cũng không nhận hát nhiều đâu. Ở Sài Gòn, tôi từ chối rất nhiều, Hà Nội cũng vậy. Đêm nhạc này là của 3 tác giả tôi rất quý mến và thấy mình thể hiện tốt, tôi mới nhận lời.


Đến năm 2018, tôi sẽ không đi hát ở đâu xa xôi nữa, chỉ nhận một số chương trình truyền hình, thu xong về. Và đến khi nào tôi thấy nhan sắc tệ và hát không còn hay nữa, tôi sẽ giải nghệ.


- Chị từng chia sẻ chuyện ăn chay trường, tụng kinh, gõ mõ. Vậy việc tham gia các chương trình âm nhạc có ảnh hưởng gì đến đời sống tu hành của chị?


- Tôi mệt mỏi với môi trường showbiz này. Không đi hát, đời sống của tôi như tiên vậy, an lạc, thoải mái nhưng cứ nhận sô là mệt. Chương trình thành công thì không sao, nếu thất bại là bầu sô lại than vãn. Nhận đi hát lại phải học lời, mình muốn hát bài này nhưng người ta lại muốn hát thêm bài kia.


Nói chung nghề này rất khổ cực, không sung sướng gì. Nhìn trên sân khấu, mọi người cứ tưởng phây phây nhưng không phải vậy. Mỗi lần nhận đi hát, tôi như mặt nước hồ thu, đang hạnh phúc thì bị vật gì đó rơi xuống. Ngoài ra, còn phải chuẩn bị quần áo vì mặc trang phục cũ sao được. Tôi như bị phá vỡ sự thanh tịnh.


- Người trong nghề vẫn đồn rằng chị rất thẳng tính và sẵn sàng từ chối tham gia một đêm nhạc nếu phải đứng chung sân khấu với những nghệ sĩ mà chị không thích. Thực hư thế nào?


- Tôi luôn phải chọn chương trình. Những chương trình tạp nham, mỗi người hát 4 bài, hát bài nào thì hát, không có chủ đề, tôi không bao giờ nhận lời. Những ông bầu ham tiền, dụ khán giả, tôi cũng thẳng thừng từ chối. Người quen biết và tin tưởng nhưng mời những đêm nhạc không thích hợp, tôi cũng không nhận.


Tôi là người khó tính nhưng chính tôi làm khó mình chứ không phải tôi chỉ làm khó người ta. Dạo trước, ngoài Hà Nội mời tôi tham gia đêm nhạc Ngô Thụy Miên nhưng tôi không đi vì nhạc Ngô Thụy Miên, tôi hát được chứ không có đặc sắc.


Chương trình của nhạc sĩ nào mà tôi thấy mình hát hay nhất, tôi mới nhận lời như Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Trúc Phương, Lam Phương. Còn nếu đêm nhạc của Vinh Sử thì thôi luôn. Không phải ai tôi cũng hát. Tất nhiên, cũng có trường hợp vì những thành phần trong chương trình không phù hợp.


- Chị là một giọng ca bolero, tại sao chị lại từ chối hát nhạc Vinh Sử dù nhạc sĩ này được mệnh danh là “ông vua nhạc sến”?


- Tôi không coi Vinh Sử là ông vua nhạc bolero, vua phải là Trúc Phương, Lam Phương. Viết bolero không phải đơn giản, lời ca phải có chất văn.


Muốn viết được những ca từ như thế phải sống qua đau khổ, dày dạn gió sương, phải chắt lọc để tinh tế. Nhạc của Vinh Sử với những lời như “Ước gì nhà mình chung vách, hai đứa mình thức trắng đêm nay” thì sao có thể gọi là vua.


Vinh Sử chỉ là người ăn theo, có mặt ông ấy ở đây tôi cũng nói chứ không phải nói sau lưng. Nhạc của Vinh Sử chỉ dành cho người bình dân, ít học. Nhạc gì cũng có người tiên phong, Bolero cũng thế, có người đẳng cấp, có người bình thường, không thể đánh đồng được, giống như ca sĩ cũng có hạng A, hạng B, hạng C, hạng D.


- Như chị nhấn mạnh, bolero phải dạn dày gió sương, phải đau khổ. Vậy có mâu thuẫn gì không khi một người nhận mình đã an nhiên nhưng vẫn hát về những nỗi đau?


Đường đời và đường đạo là hai con đường khác nhau. Đời như con sâu còn đạo như con bướm đã thoát xác. Thực tâm, tôi không muốn làm ca sĩ, tôi chỉ muốn làm một nhà sư. Nhưng thôi, trời đã giao phó mình làm ca sĩ thì mình phải làm. 


"Ai hám danh hám lợi chứ tôi không cần"


- Ngoài “vua nhạc sến”, trong làng nhạc Việt có nhiều danh xưng kêu như chuông như “ông hoàng nhạc bolero”, “nữ hoàng nhạc xưa”, “ông hoàng nhạc Việt”. Một số người khác lại được gọi là diva, divo. Bản thân chị không có danh xưng nào, chị lý giải sao về điều này?


- Tất cả danh xưng ông hoàng, bà chúa chỉ là phù du ảo ảnh, làm gì có thật. Con người sống 70 năm cũng như con muỗi sống 3 ngày. Con muỗi cũng cặp kè rồi sinh con đẻ cái, con muỗi tưởng đời mình dài lắm, ngờ đâu được vài ngày. Con người cũng vậy, lấy vợ, lấy chồng, sinh con đẻ cái, sống 70 năm cứ tưởng dài năm. Mọi thứ qua nhanh như giấc mộng thôi. Tất cả đều là giả hết.


Ai hám danh chứ tôi không ham. Sống được nghìn năm còn lấy danh, lấy vị chứ sống 70 năm nhận danh xưng, danh hiệu làm gì. Mới ngày nào người ta bảo tôi, em là ca sĩ trẻ nhất mà giờ đã lên hàng sư tỷ.


20 năm nữa chắc chả còn ai biết Bảo Yến là ai.  Con người ai rồi cũng phải ra đi, chỉ là sớm hay muộn, cứ hám danh vào người, chết có mang đi được không.


- Chị vẫn được biết đến là một người không ngại nói điều mình suy nghĩ. Nhưng cũng không ít ý kiến cho rằng chị cực đoan, chị nghĩ sao?


- Người khéo nói thì hay được lòng bạn bè. Ngược lại với họ, tôi thích nói thật. Ai khen tôi xinh đẹp tôi lại không thích bằng người ta bảo “Hôm nay mặt Bảo Yến hơi già, chắc hẳn có điều gì lo nghĩ”.


Cuộc đời giả dối quá nhiều rồi, nói dối nhau làm gì nữa. Người đời vốn tích lời đường mật nhưng tôi lập dị. Người cứ hay nịnh hót, nói dối, tôi không tiếp chuyện.


- Sau ánh đèn sân khấu, cuộc sống của chị diễn ra như thế nào?


- Tôi không ló mặt ra đường. Tôi không đi siêu thị và cũng chẳng đi đâu cả. Nếu cần mua gì, tôi nhờ chồng con đi mua, tôi chỉ sang thăm bố mẹ. Không phải bây giờ mà từ ngày trước, tôi đã như thế rồi.


Tôi không thích giao tiếp với người khác. Cuộc sống của tôi ẩn dật như một thiền sư, không có bạn trai, bạn gái gì hết cả.


Sớm chiều, tôi tụng kinh, gõ mõ không màng danh hiệu, tiền tài. Giờ tôi cũng có khoản tiền gửi ngân hàng rồi, không phải bươn chải đi hát kiếm tiền, một đêm 9 show nữa.


Càng dấn thân vào đời, càng đau khổ, cứ ở nhà là vui nhất. Ngày hai bữa cơm đạm bạc, từ lâu tôi đã nói không với thịt, tôm, cá. Với tôi, quá khứ đã đoạn tận, tương lai thì chưa đến. Giờ tôi chỉ muốn cạo trọc đầu để sống đời thanh bạch, không mơ ước cao sang, không muộn phiền lo âu.


Kiếp này là kiếp người cuối cùng của tôi. Tôi sẽ chuyên tâm tu hành để giải thoát và quyết định giờ đi, ngày đi. Tôi cũng đang khuyên con cái tu hành, con trai lớn đã bắt đầu chuyên tu, con trai bé thì buổi đực, buổi cái, tôi sẽ huấn luyện thêm.


Quang Đức/ http://news.zing.vn   25-11-2016        


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Gởi thím Tùng Dương - Đỗ Duy Ngọc 22.08.2017
Vũ Tân Dân không bao giờ giới hạn bản thân - Natalia Kraevskaia 14.07.2017
10 phim hay nhất nửa đầu 2017: hành động, kinh dị và 18+ - Tư liệu 07.07.2017
Rembrandt - họa sĩ vĩ đại nhất thời kỳ hoàng kim - Tư liệu sưu tầm 30.06.2017
Wonder Woman': Phim về siêu anh hùng hay nhất của vũ trụ điện ảnh DC - Tư liệu 02.06.2017
Wonder Woman: trái tim phụ nữ của một siêu anh hùng - Tư liệu 02.06.2017
Sofia Coppola con gái của 'Bố Già' và 'Ngày tận thế' - Tư liệu 01.06.2017
Con đường nghệ thuật của Bảo Yến - Nhã Phương - Tư liệu 30.05.2017
Nhã Phương và cái chết của nhạc sĩ Lê Hựu Hà - Nhiều tác giả 30.05.2017
Bảo Yến nói về Vinh Sử - Nhiều tác giả 30.05.2017
xem thêm »