tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21290961
03.04.2017
Tư liệu
Đường đến nhà trắng của Evtushenko



Với các nhà thơ Mỹ, được vào nhà trắng gặp Tổng thống Mỹ đã là chuyện khó. Với các nhà thơ nước ngoài, điều đó còn khó hơn. Tuy thế, có một nhà thơ Nga đã từng gặp Tổng thống Mỹ. Ông là Evgeniy Evtushenko. Câu chuyên lạ, hấp dẫn này được ông kể trên tạp chí Itogi (Nga).


Lời từ chối của nhà thơ


Năm 1964, phía Mỹ mời Evtushenko đọc thơ tại hơn 20 trường đại học ở nước này. Tuy nhiên do sự khác biệt về chính trị, về quan niệm “hoa là hoa, còn đấu tranh là đấu tranh”, nên nhà thơ đã không thể sang Mỹ. Những người có trách nhiệm đã thuyết phục được vợ của Evtushenko đánh bức điện sang Mỹ nói rằng nhà thơ bị ốm nặng. Trong trường hợp nếu vợ nhà thơ từ chối thì Hội Nhà văn Liên Xô (cũ) sẽ làm điều này.


Tuy nhiên, cuối cùng vào năm 1966, Evtushenko cũng có chuyến đi đến Mỹ, đọc thơ trước hàng ngàn sinh viên. Đại sứ Liên Xô (cũ) khi đó là ông Dovbrynin (người có quan hệ khá cởi mở với Evtushenko) đã gọi điện cho nhà thơ và nói rằng, Nhà Trắng mời ông đến để nói chuyện với Tổng thống Lyndon Johnson. Khi đó, Evtushenko rất chân thành trả lời ngài Đại sứ: “Rất tiếc trong thời điểm hiện tại, tôi không thể nhận lời mời này, vì những gì kinh khủng đang diễn ra tại Việt Nam. Chuyến thăm của tôi đến Nhà Trắng có thể khiến các sinh viên đang đấu tranh để chấm dứt cuộc chiến tranh ở Việt Nam hiểu lầm”.


Ông Dovbrynin hiểu nhà thơ, cho dù có đôi chút thất vọng khi cuộc gặp không diễn ra như dự kiến. Ông cũng không thuyết phục hay dùng mệnh lệnh để Evtushenko chấp nhận lời mời. Evtushenko khi đó viết thư từ chối gửi Tổng thống Johnson và hiểu rằng về mặt văn học, ông đã đánh mất cơ hội để dựng chân dung một trong những tổng thống Mỹ mà “từ đó cho đến nay, tôi vẫn chưa giải mã được”.


Cuộc gặp với Nixon


Chuyến đi đến Mỹ kế tiếp của Evtushenko là vào năm 1972, sau khi ông sang thăm Việt Nam theo lời mời của Hội Nhà văn Việt Nam. Đó là sau khi nhà xuất bản Doubleday ấn hành tập thơ Những trái táo bị đánh cắp và tổ chức buổi đọc thơ độc nhất vô nhị trong lịch sử nước Mỹ tại Madison Square Garden ở New York. Tại đây, Evtushenko đọc thơ bằng tiếng Nga, còn các dịch giả Mỹ đọc thơ của ông bằng tiếng Anh.


Evtushenko (phải) và Nixon năm 1972


Trong chuyến đi này, Evtushenko được Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger thay mặt Tổng thống Richard Nixon mời đến Nhà Trắng. Khi đó Kissinger nói với Evtushenko: “Chúng tôi đang đứng trước ngưỡng cửa lớn mà tôi nghĩ rất thuận lợi trong chính sách đối ngoại của Mỹ”. Và Evtushenko đã nhận lời.


Khi biết nhà thơ Nga sẽ đến Nhà Trắng, giáo sư Mỹ Albert Todd, dịch giả và là người tổ chức chuyến đi của Evtushenko đến xứ cờ hoa, nói với ông: “Zenya (tên gọi thân mật của Evtushenko), anh vừa từ Việt Nam trở về và đã chứng kiến tất cả bằng con mắt của mình. Anh phải nói với Tổng thống là chúng tôi đã mệt mỏi vì cuộc chiến này; chúng tôi đã thua và thế hệ con cháu, những người không tin chúng tôi cũng đã thua”.


Kissinger đón Evtushenko tại phòng nghỉ của Nhà Trắng. Sau đó họ vào phòng Bầu dục. Nhà thơ nhớ lại: “Tổng thống Nixon rời khỏi đống giấy tờ ngổn ngang trên bàn của ông và bắt tay tôi khá chặt. Ông ấy cố gắng cười một cách tự nhiên nhưng vì xương quai hàm nặng của ông nên làm cho nụ cười trở nên khá vụng về, gượng gạo. Tuy nhiên, cuộc chuyện trò của chúng tôi lại khá chân thành”.


Cuộc gặp kéo dài 15 phút, gồm có 4 người: Nixon, Kissinger, Evtushenko và người phiên dịch của Nhà Trắng. Chỉ sau vài câu chào hỏi xã giao, Nixon đi thẳng vào vấn đề.


“Tôi sắp sửa đến Trung Quốc” - Nixon nói - “Đã đến lúc thử tìm tiếng nói chung với đất nước này. Còn nước Nga đang có mâu thuẫn với Trung Quốc. Ngài nghĩ nước Nga sẽ có phản ứng như thế nào?”.


Evtushenko trả lời: “Sẽ là bình thường nếu như quan hệ Trung Quốc - Mỹ không làm xấu đi quan hệ Trung Quốc - Nga”.


Nixon thích câu trả lời của nhà thơ. Ông liếc nhìn sang phía Kissinger với anh mắt mừng rỡ. Có cảm giác như giữa Kissinger và Nixon đang bất đồng quan điểm trong vấn đề này.


Nixon tiếp tục: “Sau đó tôi sẽ thăm chính thức Moskva. Người ta thông báo rằng tôi sẽ có 20 phút phát biểu trực tiếp trên Đài Truyền hình Trung ương mà không cần qua kiểm duyệt. Ngài hãy nói, Tổng thống Mỹ, người chân thành muốn có sự hiểu biết với Nga, sẽ phải bắt đầu như thế nào?”.


“Hãy bắt đầu từ Elbe” - Evtushenko trả lời.


“Elbe? Elbe là gì vậy?” - Nixon hỏi lại Evtushenko một cách thất thần và nhìn sang Kissinger cầu cứu.


"Đây là dòng sông ở Đức, nơi nào tháng 4 /1945, lính Nga và lính Mỹ đã gặp nhau” - Kissinger trả lời.


“Nhưng từ đó đến nay, nhiều năm đã trôi qua” - Nixon tiếp tục với vẻ nghi ngờ - “Chẳng lẽ còn nhiều người nhớ cuộc chiến tranh này?”.


“Tại nước tôi, thật khó mà tìm thấy gia đình nào không có người bị chết trong chiến tranh” - Evtushenko nói - “Nhưng các cựu chiến binh Mỹ từng có mặt tại Elbe cũng nhớ cuộc chiến này. Mỗi năm họ đều gặp những cựu binh Nga. Nhưng số lượng ít dần đi”.


“Thế bao nhiêu người nước ngài đã bị chết trong cuộc chiến này?” - Nixon lại tiếp tục hỏi một cách ngây thơ.


Khi đó Evtushenko thấy ngạc nhiên vì người hỏi câu này là tổng thống của một đất nước từng nằm trong nhóm đồng minh với Nga hồi Thế chiến II.


“Con số chính thức là 20 triệu người” - nhà thơ trả lời - “nhưng tôi nghĩ là nhiều hơn”.


"20 triệu?" - Nixon hỏi lại nhưng không phải dành cho Evtushenko mà hướng về Kissinger...


Cuộc trò chuyện tiếp tục. Nixon hỏi Evtushenko rằng, ngoài chương trình chính thức thì khi đến Nga nên ghé thăm nơi nào. Nhà thơ khuyên Tổng thống Mỹ thăm nghĩa trang Piyskarev ở Leningrad (St.Petersburg hiện nay), nơi có gần nửa triệu người chết khi bị phát xít Đức bao vây, rồi đến Nhà hát Lớn ở Moskva xem vở ballet Hồ thiên nga, nhà hát kịch ở Tagan...


Evtushenko chúc Tổng thống Mỹ thăm Trung Quốc và Liên Xô (cũ) thành công, còn Nixon thì chúc Evtushenko có chuyến đọc thơ tốt đẹp tại xứ cờ hoa. Nixon tặng nhà thơ cặp cài áo bằng vàng. Kissinger tiễn Evtushenko. Trên đường đi, ông ta nói: “Đây là lần đầu tiên trong lịch sử phòng Bầu dục, một nhà thơ, mà lại là nhà thơ Nga, được tham vấn Tổng thống Mỹ”.


Khi ra đến bên ngoài, giáo sư Albert Todd đã chờ sẵn và hỏi ngay Evtushenko: “Ông có nói gì với Tổng thống về chiến tranh ở Việt Nam không?”.


“Xin thứ lỗi, Albert” - nhà thơ thanh minh - “Nixon liên tục hỏi và tôi phải cố gắng lắm mới trả lời hết. Tôi chẳng kịp nói về đề tài không dễ chịu đối với ông ấy. Rất khó khăn để nói về chuyện này”.


Todd có vẻ không hài lòng với Evtushenko. Nhưng khi đó nhà thơ nảy ra sáng kiến tặng Nixon tập thơ của mình và Todd sẽ quay lại đưa cho thư ký của Tổng thống Mỹ. Trong cuốn sách đó, Evtushenko ghi: “Thưa ngài Nixon thân mến! Chúa phù hộ cho ngài và gia đình nếu như ngài chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam”.


Todd khen sáng kiến của Evtushenko và ông cầm cuốn sách chạy vào Nhà Trắng. Sau đó 15 phút, Todd quay ra, giọng rất hồ hởi cho biết: Ông may mắn gặp Nixon và đã đưa cuốn sách tận tay Tổng thống. Cho dù bận bịu nhưng Nixon đã giở cuốn sách và đọc những dòng đề tặng của Evtushenko.


Đại sứ Liên Xô (cũ) Dovbrynin cảm ơn Evtushenko vì cuộc gặp trên. Nhưng khi nhà thơ trở về Liên Xô (cũ) tại sân bay quốc tế ở Moskva, người ta đã thu hết các bức ảnh chụp cuộc gặp giữa ông và Nixon. Họ cũng thu hết các sổ tay ghi chép của Evtushenko và cả 124 cuốn sách mà người Nga ở hải ngoại viết bằng tiếng Nga, vì cho đó là sách cấm. Tuy nhiên giờ đây, những cuốn sách này đã được phép in lại ở Nga.


Ngữ Tử Yên/ thethaovanhoa.vn  19-03-2009


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
13/12/1642: Tasman phát hiện ra New Zealand - Tư liệu sưu tầm 13.12.2017
Mất 3 tiêm kích Su-27 cùng phi công tài hoa, người Nga sốc nặng! - Tư liệu sưu tầm 12.12.2017
Giải mật vụ 3 tiêm kích Su-27 rơi ở Cam Ranh - Tư liệu sưu tầm 12.12.2017
Cam Ranh trong mắt chuyên gia quân sự nước ngoài - Tư liệu sưu tầm 12.12.2017
4.000 tỷ đồng xây dựng nhà ga Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh - Tư liệu 12.12.2017
Cam Ranh - 'ván cờ địa chính trị' của các siêu cường - Tư liệu sưu tầm 12.12.2017
Hai bài về Gobbels (1897–1945), Bộ trưởng Bộ Thông tin Quần chúng và Tuyên truyền của Hitler - Tư liệu sưu tầm 10.12.2017
Vài nét về tiểu thuyết nổi tiếng: Bác sỹ Jivago - Tư liệu sưu tầm 09.12.2017
Tiểu thuyết Bác sĩ Zhivago từng “là vũ khí tâm lý chiến”! - Tư liệu sưu tầm 09.12.2017
Cộng sản, Bạch vệ và kho báu Sa Hoàng - Tư liệu sưu tầm 09.12.2017
xem thêm »