tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21591372
Tiểu thuyết
23.03.2017
Lê Khánh Căn
Huế ngày ấy

Thiện lật ngược thêm một trang nữa, thấy ngày để vẫn là 22- 4- 48:


       “Qua cuộc tranh luận giữa cậu Hanh và cậu Thắng sáng nay, rõ ràng lẽ phải không ở phía cái người mười mấy năm nay đã nhồi vào đầu tôi những đạo lý cũ rích. Nghe cậu Thắng nói mà được biết tin về những thắng lợi của kháng chiến ở Việt Bác. Tôi mừng chăng? Tôi cũng không hiểu nổi lòng tôi. Nhưng chắc chắn tôi đồng ý kháng chiến là vĩ đại và sẽ thắng lợi. Điều rõ rệt là tôi đang phải ngậm ngùi: Sao tôi lại ở phía bên này của chiến tuyếtn Vì sao? Tôi có hy vọng gì quay về với chính nghĩa hay không? Ôi, đời tôi!”.


       Thiện lật ngược một trang nữa:


       “20- 4- 1948. Sáng nay, thức dậy, sờ lên ngực, vui mừng thấy cuốn sổ thân yêu và cây bút chì vẫn còn. Sổ tay ơi! Tao còn biết nói với ai ngoài mày nữa. Đêm qua là đêm đi tù đầu tiên trong đời tôi. Khổ thay, lại là cái nhà tù của kháng chiến, của những người mà Vân của tôi đã tin theo và chính tôi, sau những bước lầm lỡ đầu tiên, cũng đã muốn tin theo. Cuộc đi chơi với tên Tòng thật là tai hại. Ai minh oan được cho tôi bây giờ? Tôi chỉ có thể tự trách mình. Chính tôi đã nghĩ rằng nó là thằng Việt gian, đi với nó là không nên. Thế mới biết một lầm lỡ, dù nhỏ, cũng có thể gây hại lớn. Nhưng bây giờ mới rút kinh nghiệm thì đã muộn rồi. Bây giờ, trước mặt mọi người ở đây, tôi cũng chỉ là một tên Việt gian, một tên Việt gian hạng nặng là đằng khác vì đã đi cùng với tên Tòng. Ôi, tôi đau khổ! Tôi muốn có ai sẽ hiểu cho lòng tôi, dù chỉ là một người, tôi cũng sẽ vui lòng mà nhắm mắt. Nhưng tôi không muốn chết như thế này. Trời ơi, đêm qua tôi đã nằm mê thấy tôi bị chết chém. Có thật như thế chăng? Vân của tôi chết vì Tổ quốc, còn tôi, tôi chết như một con chiên ghẻ của Tổ quốc! Nhưng tôi đâu đáng tội như thế kia chứ? Tôi đã làm gì? Hồi cư và đi dạy học mà phải chết ư? Không, tôi không thể chịu nổi một cái chết thảm khốc như thế. Chết như thế là một chuyện, lại còn chuyện đời mang tiếng Việt gian nữa. Tôi muốn được nói một đôi lời, một câu thôi cũng được, để minh oan. Nhưng nói với ai? Ai nghe đây? Ai tin tôi? Long ơi, đành phải coi như đời mày đến cái tuổi hai lăm này là hết rồi ư?”.


       Trở lên là một số bài thơ của Long làm khi hồi cư về Huế. Thiện đọc lướt qua, thấy đó là những bài khóc than về cái chết của Vân. Anh tiếp tục lật ngược thêm vài trang nữa.


       “18- 2- 1948: Câu chuyện cô P. gây cho tôi nhiều cảm xúc. Tôi mơ ước núi rừng. Nhưng đời tôi phải chăng là cứ bị dính vào ông cậu nệ cổ của tôi mà không sao thoát được. Long ơi, chí khí làm trai của mày đâu mà cứ chịu mãi cảnh làm một cái đuôi của người thế? Chiều nay, tôi chợt nhớ tới bạn tôi.Mỗi người một ngả, đúng như thế. Nhưng bây giờ tôi không còn có thể nói như trước đây là để thời gian sẽ chứng minh ai đã đi theo con đường đúng nữa. Nghĩ tới người lại thẹn cho mình.Ở đây, tôi chi có thể viết được như thế, không thể viết rõ hơn. Nhưng tôi nhớ và sẽ còn nhớ mãi những tâm tư của tôi hôm nay đối với tiếng gọi của núi rừng xa”.


          Trước đó một trang là mấy dòng ngắn ngủi:


          “10- 2- 1948 Câu chuyện tên Kếu làm tôi cảm thấy ngột ngạt, khó thở. Nhưng tôi không còn muốn nói với cậu tôi về câu chuyện ấy. Tôi cảm thấy tôi với cậu tôi khác nhau lắm rồi, không thể cùng đi với nhau”.


          Cũng trong trang ấy, có một câu như sau:


          “Không ngày tháng: Mấy tháng nay, tôi không muốn ghi gì vào đây nữa. Buồn tẻ, ngột ngạt và chướng tai gai mắt, đấy là cuộc sống chung quanh. Nhưng tôi làm sao thoát khỏi nhỉ?”.


          Dưới câu ấy là một cái dấu hỏi to tướng chiếm gần hét một trang sổ tay.


          Thiện vẫn tiếp tục giở cuốn nhật ký của Long theo chiều ngược. Trên cái trang vừa kể, anh thấy những trang để trắng, những trang có những nét vẽ nguệch ngoạc hoặc là khuôn mặt một người con gái, hoặc là những ô vuông, tam giác và hình tròn vẽ đè lên nhau, không có ý nghĩa gì cả. Một trang có những nét bút xoá đậm lên một số chữ làm Thiện chú ý. Anh khêu to đĩa đèn dầu lạc, giơ tờ giấy lên ngọn đèn, cố đọc cho ra những chữ bị xóa.


          “14- 1- 1947.  Hôm nay tôi được đi đào công sự (hai chữ này bị xoá). Phải gọi là được vì tôi rất sung sướng đã góp phần cho kháng chiến (hai chữ này bị xóa rất kỹ). Cuộc nói chuyện với mấy anh thợ nhà đèn thật đáng nhớ. Tôi cảm thấy phải chăng là can đi vào cuộc sống bình dân (hai chữ này cùng bị xóa) người ta mới thấy được chân lý. Tôi muốn làm nhiều nữa, tôi muốn đứng hẳn trong hàng ngũ...”.


          Mấy chữ sau đó đã bị xóa kỹ đến nỗi Thiện không thể đọc được nữa, dù anh đã soi mãi lên ngọn đèn. Nhưng anh đoán rằng đấy là những chữ nói về hàng ngũ kháng chiến, hàng ngũ nhân dân. Những trang trên có ghi những thay đổi tư tưởng khi ỏ Hà Nội, sau cuộc cãi nhau giữa Long với Vân. Thiện gập cuốn nhật ký của Long lại, thở dài, anh thấy da diết nhớ bạn và thương bạn. Thế là khá rõ, anh bẩm bẩm. Long rõ ràng là muốn đi theo kháng chiến từ ngày chưa vỡ mật trận và ngay khi hồi cư về Huế. Tư tưỏng Long đang thay đổi ngay sau khi ra Hà Nội. Nhưng tại sao Long lại củng đi với thằng Tòng nhỉ? Sao mà Long lại bảo là oan? Thiện cố nhớ lại cái hôm anh phái một trung đội đi phục kích xe tên Tòng. Hôm ấy, theo cơ sơ ở Huế có liên lạc với một anh người nhà tên Tòng cho biết thì tên Tòng sẽ đi ra An Hòa và sẽ vào đồn An Hòa. Đi làm gi thì không rõ. Cũng không thấy nói là đi vói những ai. Đột nhiên lại thấy có thêm Hanh và Long. Hanh thỉ ai cũng biết là có chân trong ngụy quyền tỉnh rồi, nhung còn Long thì chưa ai rõ hồi ớ Huế làm gì? Cứ theo như trong nhật ký này thì Long chỉ đi dạy học, Long cảm thấy cuộc sống trong thành phố tạm bị chiếm là ngột ngạt, là chướng mắt và Long sợ mật thám địch nên đã xóa đi những chữ nói về kháng chiến trong sổ tay. Cô P. chắc là cô Phượng còn Th. Thì chắc chắn là mình. Nhưng anh ta đánh một cái dấu hỏi to tướng. Như thế nghĩa là Long cảm thấy bế tắc nhưng tự mình không tìm ra lốì thoát. Thiện đột nhiên cảm thấy có chút tự hào về mình. Cũng là bạn đồng học, cùng là tiểu tư sản học sinh, nhưng dù sao mình cùng có trong người một dòng máu công nhân. Anh thầm cảm ơn bố anh đã sớm đi theo con đường