tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18994521
14.03.2017
Nhiều tác giả
Kho báu trong Lăng Thoại Ngọc Hầu: Hé lộ đời sống cách đây hàng trăm năm



Đồng tiền châu Âu, một cổ vật tìm thấy trong lăng Thoại Ngọc Hầu và phu nhân Châu Thị Vĩnh Tế


 Bà Châu Thị Vĩnh Tế mất trước ông Thoại Ngọc Hầu 3 năm (bà mất năm 1826, ông mất năm 1829), tuy nhiên vẫn chưa rõ tài sản của ông và bà được chôn cùng lúc hay chôn riêng rẽ theo đám tang từng người.


Các nhà khảo cổ học thật sự kinh ngạc khi nhìn thấy từng món đồ lấy lên từ hố khai quật lăng Thoại Ngọc Hầu vì mức độ phong phú và đa dạng của chúng, từ đồ sinh hoạt cá nhân, đồ được tặng biếu, được ban thưởng, đồ quý kim làm của để dành, đồ kỷ niệm, đồ y tế, đồ dùng trong thú vui thưởng ngoạn...


Một điều đáng tiếc là y phục, phẩm phục và các rương hòm cũng như một số đồ bằng giấy, vải, gỗ... đã bị mục nát chỉ còn tàn tích không thể đoán định cũng như phục hồi. Tuy nhiên, những gì còn lại đã là những di vật cực kỳ quý giá về nhiều mặt để có thể hình dung được phần nào cuộc sống của Thoại Ngọc Hầu và gia đình cũng như đồ dùng của giai đoạn cách chúng ta 2 - 3 thế kỷ, vừa quen lại vừa lạ...


Lọ vôi bằng vàng


Hơn 300 hiện vật quý của bà


Có khoảng 304 hiện vật và khá nhiều tàn tích hiện vật thuộc về bà Châu Thị Vĩnh Tế. Chất liệu gốm sứ Trung Quốc chiếm số lượng lớn với 151 sản phẩm là các loại đồ đựng: bát, đĩa, muỗng, thố (tiềm)... bằng sứ cao cấp men xanh trắng, men ngũ thái..., chân đèn kiểu con tiện, các loại ô trầu, bình, ấm men nhiều màu. Bên cạnh đó là các sản phẩm từ Xiêm La (Thái Lan): hũ hình trái bí, bát gốm Bencharong men nhiều màu, nậm rượu thếp vàng phần cổ và chân, thố có nắp; Chân Lạp (Campuchia): hộp đựng vôi, đĩa bồng, mâm bồng.


Các cổ vật của VN tìm thấy trong mộ bà rất đa dạng: những nén vàng mỗi nén nặng 5 lượng; trang sức như nhẫn, khuyên tai, vòng tay, trâm (cán bằng bạc), hộp, vật hình quai... các loại đĩnh bạc, hộp bạc, những chiếc lồng ấp, bàn ủi, ống nhổ, nồi, chảo, âu, đĩa chân cao, ô trầu, chậu, đèn treo (chùm), mâm, ấm, chén, bình vôi, vá, tẩu thuốc, bàn ủi... bằng đồng. Đồ bằng sắt có bếp lò, dao bổ cau. Có một đồng tiền Minh Đức thông bảo; bộ khóa và chìa, có một bộ móc gồm 8 cái hình lưỡi câu chưa rõ công dụng tạm gọi là móc mùng... Ngoài ra còn có một chiếc răng người và chiếc hộp bằng hổ phách.


Đặc biệt, có khá nhiều cổ vật xuất xứ từ châu Âu, cho thấy các vật dụng châu Âu đã được sử dụng trong đời sống các gia đình quyền quý thời đó: đèn chùm treo giữa phòng của Pháp, các loại thố, đĩa, ống nhổ, cốc ly, muỗng, lọ... màu trong hoặc màu xanh. Có 1 chai rượu khắc chìm hoa và phủ nhũ vàng. Có cả hai đồng tiền vàng của Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.


Thỏi bạc thời Minh Mệnh


Những hiện vật dùng riêng của ông


Hiện vật tìm thấy trong khu vực mộ ông Thoại Ngọc Hầu về mặt chất liệu tương đương với hiện vật của bà, nhưng về số lượng thì có ít hơn một chút và so ra cũng có khá nhiều khác biệt. Ông có những hiện vật dùng riêng mà bà không có.


Bà có nhiều hơn ông những đồ dùng trong việc ăn, còn ông nhiều hơn bà những vật dụng cho việc uống: chẳng hạn ông có nhiều ấm đất nung, bà có nhiều muỗng hơn... Điểm đáng chú ý là ông có 4 hiện vật mà bà không có: 3 chung, 1 đĩa sứ Cảnh Đức men xanh trắng vẽ phong cảnh sơn thủy do vua ban.


Hiện vật vàng của ông và bà khác nhau nhiều nhất. Ông không có trâm cài tóc, nhẫn, hộp, tiền vàng Bồ Đào Nha... nhưng lại có chiếc mão quan bằng vàng gồm 33 chi tiết. Nhưng chiếc bình vôi của bà bằng vàng thì của ông lại bằng bạc. Ông có một cái lấy ráy tai, cái tẩu hút thuốc mà bà không có. Riêng chiếc lệnh bài mang chữ Thưởng thì ông có 1 cái giống hệt của bà.


Đặc biệt, ông có 1 kính đeo mắt gọng kim loại của châu Âu có thể gấp lại, mắt kính tròn, loại 2,5 độ.


Phạm Hữu Công


thanhnien.vn


Xem ảnh qua link: Kho báu trong Lăng Thoại Ngọc Hầu




Phát hiện bất ngờ ở lăng Thoại Ngọc Hầu


Sáng ngày 29.9.2011, Hội nghị Khảo cổ học toàn quốc khai mạc tại Hà Nội với một trong các nội dung đặc biệt là những phát hiện mới nhất về lăng Thoại Ngọc Hầu và phu nhân gồm 523 hiện vật, hàng trăm dấu tích khác vừa được giám định...


Dịp này chúng tôi phỏng vấn TS Phạm Hữu Công, một trong các thành viên của Hội đồng giám định các hiện vật nói trên, trước giờ ông lên đường dự hội nghị.


Ông vui lòng cho biết về diễn tiến cuộc khai quật, chỉnh lý và giám định các hiện vật ở lăng Thoại Ngọc Hầu và phu nhân?


Cổng vào lăng Thoại Ngọc Hầu ở núi Sam, Châu Đốc (An Giang) - Ảnh: Hội đồng giám định cung cấp


Lăng Thoại Ngọc Hầu và phu nhân nằm trên triền núi Sam ở Châu Đốc, An Giang, gồm 3 ngôi mộ lớn, mộ ông nằm chính giữa, hai bên trái và phải của ông là mộ hai phu nhân. Một điều rất lạ là trong dân gian hầu như không có những câu chuyện khẩu truyền về đồ tùy táng của ông và hai bà vợ như thường có đối với các nhân vật lịch sử khác, kể cả những ký ức về cuộc sống gia đình của ông cũng vậy. Cũng trong hơn 180 năm nay kể từ khi xây dựng xong, lăng Thoại Ngọc Hầu đã trải qua nhiều lần trùng tu sửa chữa, nhưng tuyệt nhiên chưa có lần nào phát hiện về đồ tùy táng chôn theo, cho đến năm ngoái khi tu bổ lăng lần thứ 10 vào ngày 10.10.2010, công nhân đã phát hiện một lằn phui sụp xuống tại khu vực mộ ông và phu nhân. Sau đó, công cuộc khai quật được phép tiến hành hết sức khẩn trương trong 4 ngày, thu hơn 500 hiện vật và hàng trăm tàn tích đồ gỗ, đồ kim loại...


Cho đến nay trong các quan đại thần của VN chưa từng có danh nhân nào để lại một khối lượng di vật phong phú như vậy


Tại hội nghị này, TS Ngô Quang Láng - Phó giám đốc Sở VH-TT-DL An Giang, sẽ báo cáo về kết quả chỉnh lý và giám định toàn bộ các hiện vật thế kỷ 18 - đầu thế kỷ 19 khai quật ở cạnh huyệt mộ Thoại Ngọc Hầu và phu nhân.


Theo đánh giá của ông, điều đáng chú ý đối với phát hiện trên là gì?


Hiện vật tùy táng của Thoại Ngọc Hầu và phu nhân được chôn không phải trong mộ, mà ở bên ngoài cách huyệt mộ chỉ 40 cm theo quy cách “nam tả nữ hữu”, tức là đồ tùy táng của bà chôn bên phải mộ bà, đồ tùy táng của ông chôn bên trái mộ ông. Đây là một phát hiện ngẫu nhiên nhưng rất quan trọng, vì thường các nhà khảo cổ chỉ nhắm ngay huyệt mộ mà ít chú ý khu vực chung quanh hoặc trong vòng thành mộ. Điều này cho thấy có thể có một kiểu chôn đồ tùy táng bên cạnh huyệt mộ của thời Nguyễn. Vì vậy khi khai quật mộ táng thời Nguyễn cần hết sức lưu ý điểm này, cũng như cần có sự thám sát lại đối với những ngôi mộ cổ thời Nguyễn đã khai quật trước đây.


Với số lượng hiện vật quý giá trên, có thể nói phát hiện khảo cổ học tại lăng mộ Thoại Ngọc Hầu và phu nhân là rất độc đáo và thú vị. Cho đến nay trong các quan đại thần của VN chưa từng có danh nhân nào để lại một khối lượng di vật phong phú như vậy. Tất cả đã phản ánh chân thực về cuộc sống của tầng lớp quan lại cấp cao VN đầu thế kỷ 19 nói chung và khu vực biên giới phía Tây Nam đất nước nói riêng, trong mối quan hệ với các nước, nhất là trong cuộc sống của gia đình ngài Thoại Ngọc Hầu mà trước đây chưa từng được biết đến. Vì thế việc bảo quản, gìn giữ, nghiên cứu, phục dựng... để đi đến thành lập một Bảo tàng Thoại Ngọc Hầu tại TX Châu Đốc, An Giang là việc rất cần thiết, có ý nghĩa.


Giao Hưởng


Kho báu trong lăng Thoại Ngọc Hầu: Khắc tên trên bảo vật trấn quốc


07:46 AM - 13/03/2017


Lăng mộ Thoại Ngọc Hầu và vợ ở núi Sam


Đã có nhiều tác phẩm viết về sự nghiệp và công lao của Thoại Ngọc Hầu, tuy nhiên cuộc sống đời thường của ông ít ai biết.


Chỉ đến khi kho báu đồ sộ trong lăng mộ ông được khai quật và giải mã, người ta mới hình dung phần nào đời sống của nhân vật lẫy lừng này.


Thoại Ngọc Hầu (1761 - 1829, tên thật là Nguyễn Văn Thoại) là tướng lĩnh thân cận của chúa Nguyễn Ánh (sau này là vua Gia Long triều Nguyễn). Ông được người dân Nam bộ rất mực tôn kính vì có công lớn trong việc lập làng lập ấp, giữ yên và phát triển miền Tây; là người chỉ huy đào kênh Thoại Hà và kênh Vĩnh Tế, hai con kênh hết sức quan trọng trong việc phát triển giao thương.


Ngay khi Thoại Ngọc Hầu và bà chính thất Châu Thị Vĩnh Tế còn sống, tên ông bà đã được đặt cho núi (Thoại sơn, Vĩnh Tế sơn), tên sông (Thoại hà, Vĩnh Tế hà) và còn được khắc lên Cửu đỉnh - bảo vật trấn quốc của triều Nguyễn đặt trong hoàng thành Huế ngay trước miếu thờ các vua Nguyễn. Sau này, tên ông bà còn tiếp tục được đặt cho các đơn vị hành chính (H.Thoại Sơn, xã Thoại Giang, thôn Thoại Sơn, xã Vĩnh Tế...), tên khu du lịch Hồ ông Thoại, khu dân cư Ngọc Hầu, Châu Đốc, nhiều trường học, đường sá và cây cầu tại 7 tỉnh (An Giang, Kiên Giang, Đà Nẵng, TP.HCM, Gia Lai, Quảng Nam, Thừa Thiên-Huế). Tổng cộng, có tới 7 loại hình và 40 cơ sở trên toàn quốc mang tên ông và bà.


Kho báu bí mật suốt 180 năm


Lăng Thoại Ngọc Hầu uy nghi tọa lạc tại P.Núi Sam, TP.Châu Đốc, tỉnh An Giang. Khu vực chính có 3 ngôi mộ lớn: mộ ông nằm ở giữa, một bên là phu nhân chính thất Châu Thị Vĩnh Tế ngang bằng với mộ ông, mộ bà thứ thất Trương Thị Miệt được xây lùi xuống một chút. Đã hơn 180 năm kể từ khi ông qua đời, khói nhang trong lăng mộ chưa bao giờ tắt.


Một điều kỳ lạ là cho đến trước khi phát hiện, trong dân gian hầu như không có những huyền thoại lưu truyền về đồ tùy táng của đức Thoại Ngọc Hầu. Thậm chí những ký ức về cuộc sống gia đình ông cho đến nay cũng không còn dấu vết, đặc biệt là khu vực dinh quan bảo hộ (ông từng giữ chức Thống chế Bảo hộ Cao Miên), nơi sinh sống của gia đình Thoại Ngọc Hầu lúc đương thời cũng chưa xác định được chính xác. Chỉ đến năm 2003, kết quả khảo sát mới cho thấy có dấu hiệu dinh quan bảo hộ cũ hiện nay nằm trong khu vực doanh trại Quân đội nhân dân VN ở Châu Đốc.


Cũng trong hơn 180 năm đó, lăng Thoại Ngọc Hầu đã trải qua nhiều nhiệm kỳ của nhiều ban quản lý và hàng chục lần trùng tu sửa, nhưng tuyệt nhiên đã không có một phát hiện hoặc một ghi chép nào về đồ tùy táng của Thoại Ngọc Hầu. Điều đó chứng tỏ hậu nhân của ông, những người được giao sứ mạng chôn cất các di vật, đã giữ bí mật một cách tuyệt đối khối di sản quý giá này trong lòng đất.


Kho báu trong lăng Thoại Ngọc Hầu: Khắc tên trên bảo vật trấn quốc - ảnh 1


Những mảnh vàng của chiếc mão hổ đầu thu được sau khi khai quật


Khối lượng di vật to lớn, quý giá


Ngày 20.9.2009, trong quá trình tu bổ lăng mộ, khi dọn dẹp mặt bằng để chuẩn bị lát gạch chung quanh, công nhân thuộc Công ty Hà Phúc đã phát hiện một lằn phui sụp xuống. Sự việc được báo cáo cho Ban Quản lý khu di tích Lăng miếu núi Sam và Bảo tàng An Giang. Sau khi khảo sát, ban quản lý và Bảo tàng An Giang nhất trí rằng khả năng có khu vực chôn đồ tùy táng là rất lớn, lập tức xin phép UBND tỉnh và Sở VH-TT-DL An Giang tiến hành khai quật khu vực này.


Sau 4 ngày, cuộc khai quật khẩn cấp đã thành công. Số lượng hiện vật thu được rất lớn: hơn 500 hiện vật và hàng trăm tàn tích đồ gỗ, đồ vải, đồ kim loại... Hiện vật phong phú và đa dạng, gồm nhiều chất liệu: vàng, bạc, đồng, đồng tráng men (pháp lam), sắt, antimony, gỗ, gốm sứ, thủy tinh, đá, ngà, xương, răng, nanh hổ, vỏ ốc...; cổ vật thế kỷ 18 - đầu thế kỷ 19 thuộc nhiều nước: VN, Trung Quốc, Xiêm La (Thái Lan), Chân lạp (Campuchia), Bồ Đào Nha, Pháp, Tây Ban Nha ... Với số lượng hiện vật quý giá như trên, có thể nói phát hiện khảo cổ học tại lăng mộ Thoại Ngọc Hầu rất độc đáo và thú vị. Bởi cho đến nay, những phát hiện đã công bố về đồ tùy táng của các quan lại đại thần phong kiến VN, thậm chí của cả vua nữa, chưa từng có nhân vật nào vừa có công lao, tài đức mà còn để lại một khối lượng di vật to lớn, quý giá và phong phú như vậy. Các hiện vật này đã giúp phần nào hình dung về cuộc sống của tầng lớp quan lại cấp cao VN đầu thế kỷ 19 tại khu vực biên giới phía Tây Nam.


Phạm Hữu Công



Kỳ bí lăng mộ cổ: Hai tấm bia ở mộ thân mẫu Thoại Ngọc Hầu


07:04 AM - 19/01/2016


Một mộ hai bia


Khu lăng mộ thân mẫu Thoại Ngọc Hầu tại Vũng Liêm, Vĩnh Long, được xây dựng bằng hợp chất kết hợp với gạch thẻ, có cấu tạo về kiểu dáng kiến trúc tương tự với khu lăng mộ Thoại Ngọc Hầu ở Châu Đốc - An Giang. Lăng mộ nhìn về hướng bắc, chếch đông khoảng 380, khuôn viên lăng được bao quanh bởi bức tường thành rộng 16,5 m, dài 33 m, dày trung bình khoảng 0,7 m, cao 1,5 m. Kết cấu từ ngoài vào trong như sau: ngoài cùng là hai trụ biểu kết hợp với hệ 2 bên tường dọc ở phía trước dạng hai cánh tay vươn ra nối vào tường thành; kết thúc dải tường trụ phía trước này là đến cổng lăng với hai trụ biểu hai bên và hệ thống tường ngang, trụ biểu nối với hai dải tường thành hai bên. Sau cổng lăng là bình phong tiền, sân tế, rồi đến bệ thờ/nhang án đặt trước nấm mộ, chính giữa là lăng mộ bà Nguyễn Thị Tuyết, mô phỏng hình tẩm điện - nhà lợp mái bằng ngói âm dương, ngói ống.


Nằm bên trái mộ của bà Nguyễn Thị Tuyết là mộ của người con gái tên là Nguyễn Thị Định, em gái Thoại Ngọc Hầu, là phu nhân của Khâm sai công thần theo hầu Nguyễn Ánh - Gia Long tại Vọng Các (Bangkok, Thái Lan) được phong tước Hầu, xây dựng vào năm 1854. Bên phải mộ bà Nguyễn Thị Tuyết, nằm ở góc khu tường ngang của cổng lăng là mộ của một vị quan giữ chức Thượng đạo Cai đội, tặng là Tráng tiết Tá kỵ úy, thuộc đội Hùng kính, họ Nguyễn, có khả năng là con rể của bà Nguyễn Thị Tuyết.


Toàn bộ kiến trúc của khu lăng có đặc điểm giống với quần thể kiến trúc lăng Thoại Ngọc Hầu ở Châu Đốc, An Giang. Đáng chú ý là trên một số điểm kết nối giữa trụ biểu và tường thành đều có trang trí đắp nổi các đồ án rồng, hoa lá, phụng cách điệu và hệ thống bình phong với việc khảm gốm sứ tạo thành những bài minh chữ Hán. Bia mộ của bà Nguyễn Thị Tuyết được tạc bằng đá xanh với nội dung: mộ của bà Thục nhân họ Nguyễn tên húy là Tuyết, là phu nhân của người họ Nguyễn được phong tước Hầu, Khâm tặng làm Anh dũng tướng quân, Khinh xa đô úy thần sách vệ úy. Bia được lập vào tháng giêng năm Minh Mệnh thứ 9 (1828). Ngoài ra còn có một bia mộ khác nằm bên cạnh, theo lời kể lại của người dân thì khoảng những năm 1960, bom đạn đã đánh trúng vào khu vực cửa mộ của bà Nguyễn Thị Tuyết, làm bật đổ cả hai tấm bia ra ngoài, tấm bia cũ nằm phía trong, ngoài là tấm bia hiện tại. Khảo sát bia mộ này chúng tôi thấy nội dung bia đề: Việt cố, mộ của mẹ họ Nguyễn húy là Lang, tặng Thục Trinh Nhụ nhân, bia được lập vào tháng 6 năm Bính Thìn (1796) do con trai là Nguyễn Ngọc Thoại lập. Như vậy là ngoài tên gọi của người con trai bà là Thoại Ngọc Hầu - Nguyễn Văn Thoại thì ông còn có tên gọi khác nữa là Nguyễn Ngọc Thoại. Ông đã lập bia mộ cho mẹ mình từ khi chưa thành danh cùng với triều đình Nguyễn.


Nguy cơ di tích bị xóa sổ


Hiện nay, toàn bộ kiến trúc lăng mộ bà Nguyễn Thị Tuyết nằm trên phần đất của gia đình ông Nguyễn Văn Công, một người dân không phải là hậu duệ của dòng họ của gia đình Thoại Ngọc Hầu. Cả khu lăng nằm trong tình trạng hoang phế, cỏ cây mọc um tùm. Chủ nhân mảnh đất cho biết nơi đây trồng cây cối không được bởi cứ đào xuống là gặp hợp chất, gạch ngói, nên họ chỉ trồng được cây kiểng. Người dân cho biết thời kỳ chiến tranh chống Mỹ, khu lăng bị ảnh hưởng lớn bởi các loạt đại bác bắn phá của cả hai bên, đáng ngạc nhiên là làn đạn chỉ trúng được phần bệ thờ phía trước mà không trúng nhà mộ.


Khi được hỏi là chính quyền địa phương có quan tâm đến khu di tích và có hướng xếp hạng không thì đều nhận được sự lắc đầu, mặc dù nhân dân trong vùng rất hiểu rõ về khu di tích này, người xưa và nay đều gọi là khu lăng ông Bảo hộ (Bảo hộ Thoại Ngọc Hầu). Nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước cũng đã bằng mọi cách tìm đến khu di tích và đều đánh giá cao và nơi đây đã và đang trở thành một điểm đến của khách du lịch khi tham quan du lịch miệt vườn Cù Lao Dài và cả Vũng Liêm, Vĩnh Long.


Năm 2012, chúng tôi có đề cập đến giá trị của khu di tích thì ông Nguyễn Xuân Hoanh (Trưởng ban Quản lý di tích tỉnh Vĩnh Long) cho biết, tỉnh cũng đã chú ý đến di tích và đang chuẩn bị kế hoạch để khảo sát, lập hồ sơ xếp hạng. Mặc dù vậy, từ đó cho đến nay khu di tích vẫn không có động thái gì khả quan.


Chúng tôi được biết đã có người ngỏ ý mua lại khu đất có phần lăng mộ. Không biết nhu cầu của họ là gì, tuy nhiên, nếu không sớm xếp hạng khu di tích và có kế hoạch bảo tồn, thì chuyện di tích bị xóa sổ và phá hủy nhằm tìm báu vật là có thể xảy ra.


Lương Chánh Tòng


thanhnien.vn


 


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Ủy ban kiểm tra Trung ương đề nghị kỷ luật ông Đinh La Thăng - Nhiều tác giả 27.04.2017
Kết luận về một số sai phạm của lãnh đạo Tập đoàn dầu khí Quốc gia Việt Nam PVC - Tư liệu sưu tầm 27.04.2017
Cuộc tấn công Quyến rũ của Trung Quốc đã kết thúc? - Tư liệu 27.04.2017
Tình cảnh những cựu binh Mỹ trở về từ Việt Nam - Kyle Longley 27.04.2017
Báo cáo về vụ nổi dậy ở Thái Bình 1997 - Tương Lai 27.04.2017
Trao đổi với Giáo sư Phan Huy lê về Sử Việt - Hà Văn Thùy 27.04.2017
Chuyện ít biết về cơn bão từng làm chết 3.000 người ở Sài Gòn - Nhiều tác giả 26.04.2017
Cuộc chiến đã qua đi: Hồi ức và bài học lịch sử - Drew Gilpin Faust 22.04.2017
22/04/1994: Richard Nixon qua đời - Tư liệu sưu tầm 22.04.2017
Thần thoại Hy Lạp (8) - Nguyễn Văn Khỏa 22.04.2017
xem thêm »