tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21072728
Những bài báo
17.02.2017
Lê Thiếu Nhơn
Ngày 17-2-1979 ở Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt!



Bài hát “Gửi em ở cuối sông Hồng” đã rất quen thuộc với công chúng suốt hơn 30 năm qua. Những câu ca dào dạt nghĩa tình “anh ở biên cương, nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt”, được nhạc sĩ Thuận Yến phổ từ bài thơ cùng tên của nhà thơ Dương Soái.


Khi chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra, Dương Soái đang là phóng viên Đài phát thanh Hoàng Liên Sơn. Bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng” được tác giả chú thích thời điểm sáng tác “Mặt trận Lào Cai, 20-2-1979”, nghĩa là được hoàn thành ngay trong những thời khắc đau thương và mất mát. Bài thơ của Dương Soái có 8 khổ, nhạc sĩ Thuận Yến chỉ dùng 5 khổ để phổ thành bài hát. Có lẽ, ca khúc có những đòi hỏi riêng, mềm mại hơn và uyển chuyển hơn, cho phù hợp với giai điệu trầm bổng.


Khác với niềm thương nỗi nhớ đong đưa trong ca khúc, bài thơ của Dương Soái có những phút giây bàng hoàng và nhức nhối: “Nhưng ngây thơ đâu còn ở chúng mình. Khi Tổ quốc trao anh lên tuyến đầu chặn giặc. Khi Lào Cai trong anh trở thành máu thịt. Đạn lên nòng, anh giữ ngọn nguồn sông!”.


Nhờ âm nhạc chắp cánh, bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng” đã bay đi khắp nơi. Thế nhưng, sau 38 năm nhìn lại, thì những câu chữ không có mặt trong bài hát mới chính là những bằng chứng lịch sử đáng ghi lòng tạc dạ: “Nỗi nhớ cho em chưa viết được đôi dòng. Đạn quân thù bỗng cuồng điên bắn vào thị xã. Xe tăng thù nghiến mặt sông êm ả. Nhịp cầu thù chặt đứt chờ mong”. Tinh thần chiến đấu của quân và dân nơi biên giới thiêng liêng cũng được Dương Soái phản ánh trực diện: “Bão lửa này mang sức mạnh hờn căm. Phá cầu thù, xẻ vụn xe tăng giặc. Giữa dòng sông nghìn xác thù ngã gục. Máu giặc loang ố cả một vùng”.


Sau khi tỉnh Hoàng Liên Sơn tách ra làm hai tỉnh Yên Bái và Lào Cai, nhà thơ Dương Soái chuyển về công tác ở Yên Bái. Rất nhiều năm, Dương Soái làm Chủ tịch Hội văn nghệ Yên Bái trước khi nghỉ hưu. Vốn quê kiểng ở Hà Nam, Dương Soái cất bước lên vùng Tây Bắc theo tiếng gọi xây dựng cuộc sống mới. Dương Soái yêu mảnh đất biên cương bởi vẻ đẹp riêng biệt như ông viết trong bài thơ “Yên bình” đầy thơ mộng: “Ấy là nơi ngọn thác bừng sôi. Cũng là nơi mặt hồ yên ả sóng. Con sông in vệt mây chiều xao động. Nhịp cầu qua như vắt giữa bầu trời”.


Bây giờ, nhà thơ Dương Soái đã ở tuổi 67, vẫn gắn bó với Tây Bắc đã cho ông tâm hồn thi sĩ. Cả đời thơ Dương Soái viết không nhiều, chỉ có hai tập “Đất lạ” và “Gửi em ở cuối sông Hồng”. Thế nhưng, chỉ cần bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng” đã đủ để công chúng biến đến và trân trọng ông: “Đài báo gió mùa, em thương ở đầu sông. Đỉnh đồi cao chiến hào anh gặp rét. Biết mùa màng đồng quê chưa cấy hết. Tay em ngập dưới bùn, lúa cấy thẳng hàng không?”.


Bên cạnh bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng”, Dương Soái còn có bài thơ “Ở một chốt lâm trường” viết về cuộc đọ sức không khoan nhượng giữa một tiểu đoàn của địch và ba cô gái trẻ của ta: “Lại pháo gầm, lại kèn rúc inh tai. Chín đợt tấn công, chín mươi hai xác thù đổ gục. Ba cô gái lâm trường trên chốt. Sửa lại mái đầu, kê súng lặng im”.


Khi mặt trận đã ngưng giao tranh, Dương Soái viết bài thơ “Lô Hà trên biên giới” vào tháng 12-1979: “Biết quân thù còn rình rập bên kia. Người Lô Hà đào hầm hào trước khi khai phá ruộng. Anh bộ đội về làng giờ là trung đội trưởng. Ngày vun trồng, đêm vượt núi tuần tra”. Bằng sự run rủi của số phận và bằng tình yêu của bản thân, nhà thơ Dương Soái đã trở thành chứng nhân của một giai đoạn đau thương và ác liệt. Thơ Dương Soái không hào hoa về ngôn ngữ cũng không đột phá về cấu trúc. Thế nhưng, khi bóng dáng nhà thơ thực sự song hành với đất nước và với nhân dân, thì những câu thơ bật lên thổn thức: “Như màu chàm trong lá rừng xanh. Quê núi cùng anh tụ thành lộc biếc. Tựa vào địa danh, tựa vào xóm mạc. Xây vững bền cây cột mốc biên cương”.


LTN.


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thầy trò đời nay với thầy trò xưa - Phan Khôi 19.11.2017
Nhân Ngày Nhà Giáo VN 20/11/2017: Những điều ít biết về Thầy tôi – Nhà thơ Thúc Hà - Nguyễn Văn Thanh 18.11.2017
Thuyết trình khoa học với chủ đề: Tính hiện đại của tiểu thuyết M. Proust - Tư liệu 13.11.2017
Tàu sân bay Mỹ sẽ đến thăm cảng Việt Nam - Tư liệu 12.11.2017
Hoàng Như Mai văn tập - Đoàn Lê Giang 12.11.2017
hai bài của GS Trần Hữu Tá viết về GS, NGND Hoàng Như Mai - Trần Hữu Tá 12.11.2017
DONALD TRUMP phát biểu tại APEC, Đà Nẵng, ngày 10-11-2017 - DONALD John Trump 11.11.2017
Kiểm dịch "Luận chiến văn chương" (quyển 4) của Chu Giang, Nguyễn Văn Lưu - Kiều Mai Sơn 07.11.2017
Cụ Triệu Thái - cùng thời Nguyễn Trãi - Danh nhân đất Việt - Vũ Truyết 06.11.2017
Cát Bà & huyện Cát Hải, Hải Phòng - Nhiều tác giả 05.11.2017
xem thêm »