tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20229205
26.01.2017
Tư liệu
Nguyễn Bính, rượu và thơ



Nhà văn Triệu Xuân: Nguyễn Bính là một tài thơ xuất chúng ngay từ khi còn nhỏ. Ông sống có 49 năm, nhưng nhiều câu thơ của ông, nhiều bài thơ của ông in sâu tròng lòng, trong tâm trí người Việt Nam, trở thành bất tử. Mới hai chục tuổi đầu, ông đã có những bài thơ ngỡ quen mà rất lạ, những câu thơ về rượu đầy chất lãng mạn mà vô cùng trí tuệ… Xin trích đoạn viết về Nguyễn Bính, rượu và thơ trong tác phẩm: Rượu với văn chương. 412 trang. Trần Thanh Phương sưu tầm, biên soạn. Nhà văn Triệu Xuân chăm sóc bản thảo, đọc bản in thử. NXB Hội Nhà văn, phát hành tháng 02-2017.  


… Cùng tầm tuổi Vũ Hoàng Chương, cùng sinh ra ở Nam Định, cùng xếp liền nhau trong Thi nhân Việt Nam, cùng có những năm tháng tiêu tao ngất ngưởng rượu thơ đây đó, nhưng khác với thi sĩ “Tố của Hoàng”, Nguyễn Bính lại là một kênh hoàn toàn khác. Và ông khác ngay ở một mô-típ muôn đời là rượu với thơ.


Đến Lạng Sơn năm 1940, trong tâm hồn ông là cả “một trời quan tái”. Trong chén rượu, đằng trước và đằng sau bước chân thứ lữ giang hồ vẫn chỉ là hình bóng giai nhân:


Chiều lại buồn rồi, em vẫn xa


Lá rừng thu đổ, nắng sông tà


Chênh vênh quán rượu mờ sương khói


Váng vất thôn sâu quạnh tiếng gà.


Rồi cũng không còn nghe thấy tiếng gà và cảm giác váng vất nữa, Nguyễn Bính tuyệt vời trong một đặc tả sức thất tình trong bốn câu thơ rượu kết thúc bài “Một trời quan tái”.


Chiều nay… thương nhớ nhất chiều nay


Thoáng bóng em trong cốc rượu đầy


Tôi uống cả em và uống cả


Một trời quan tái mấy cho say.


Đến Huế năm 1941, để rồi có bài thơ “Trời mưa ở Huế” - bài thơ là cả cuộc đời ông vần vụ trong nghèo túng mà vẫn không nghèo xót thương và tâm tưởng:


…Cúi mặt soi gương chén rượu đầy


Bốn mắt nhuộm chung màu lữ thứ


Đôi lòng hòa một vị chua cay


Đứa thương cha yếu thằng thương mẹ


Cha mẹ chiều chiều… con nước mây.


Và dễ thường không phải là ông, không phải là Nguyễn Bính đâu dễ có được những câu thơ rượu hay hết nhẽ, hay vì chưa ai nói được cái cảm giác “lạnh ngón tay” của người nâng ly rượu ngày mưa lúc xa nhà, xa mọi thứ:


Sầu nghiêng mái quán mưa tong tả


Chén ứa men lành lạnh ngón tay.


Nguyễn Vỹ đã viết mấy câu thơ nổi tiếng:


…Mỗi lần cầm bút nói văn chương


Nhìn đàn chó đói gặm trơ xương


Và nhìn chúng mình hì hục viết


Suốt mấy năm giời kiết vẫn kiết.


Nguyễn Bính không nói bỗ bã như Nguyễn Vỹ, nhưng tâm tư của ông thì cũng như vậy. Và rồi cũng như Nguyễn Vỹ, ông lại dùng rượu để quên buồn phiền.


…Tâm giao mấy kẻ thì phương Bắc


Ly tán vì cơn gió bụi này


Người ơi, buồn lắm mà không khóc


Mà vẫn cười qua chén rượu đầy


 


Vẫn đám tiêu hoang cho đến hết


Ngày mai ra sao rồi hẵng hay


Ngày mai xán lạn màu non nước


Cốt nhất làm sao tự buổi này


 


Ta đi, nhưng biết về đâu chứ?


Đã mấy phong yên lộng bốn trời


Thà cứ ở đây ngồi giữa chợ


Uống say mà gọi thế nhân ơi!


Bài Hành phương Nam


Lại uống rượu! Nếu có người nào chịu khó đi đếm những lần Nguyễn Bính nhắc đến rượu ở trong thơ sẽ gặp được nhiều lần. Có lẽ cả trăm lần ông dùng từ rượu:


- Chị ơi! Tết đến em mua rượu


Em uống cho say đến não lòng.


Xuân tha hương


- Hôm qua còn sót hơn đồng bạc


Hai đứa bàn nhau uống rượu say.


Giời mưa ở Huế


- Nhưng mộng mà thôi mộng mất thôi


Hoa tàn rượu ế ấy tình tôi.


Hoa với rượu


Nhưng ngồi giữa chợ “để uống say mà gọi thế nhân ơi!” cũng thật là thú vị. Tiếc là Nguyễn Bính không chịu kết lại bài thơ ở đây để ông còn ngồi uống rượu mãi giữa chợ mà ông lại viết thêm một khổ nữa:


Thế nhân mắt trắng như ngân nhũ


Ta với nhà ngươi cả tiếng cười


Ngươi ơi! Hề! Ngươi ơi!


Người sang bên ấy sao mà lạnh


Nhịp trúc ta về lạnh mấy mươi…


Có lẽ như ông đã quá say.


Nói đến thơ Nguyễn Bính, người đời thường ghi nhớ, truyền tụng nhiều bài thơ tình bất hủ của ông: Tương tư, Cô hàng xóm, Cô lái đò, Lỡ bước sang ngang, Chân quê… Có lẽ ít ai biết bài thơ Cho tôi ly nữa. Bài thơ lúc đầu đăng trên Tiểu thuyết thứ 5, sau in trong tập Tâm hồn tôi (NXB Nguyễn Cường, 1940). Đó là sự say của một thi sĩ lớn, một tâm hồn lớn mang nặng nỗi đau đời. Cái hay, cái độc đáo là ở tứ thơ phát triển theo từng cung bậc tâm lý người say sau mỗi chén rượu. Lời thơ cứ nhẹ tênh theo hơi men phảng phất mà sức chuyển tải tư tưởng rất nặng, rất đằm. Bước vào cuộc say thi sĩ còn nói lỡm cô chủ quán rằng đừng nghỉ sớm, trưa, chiều, tối càng có mặt càng mê nàng…


Nguồn: Rượu với văn chương. 412 trang. Trần Thanh Phương sưu tầm, biên soạn. Nhà văn Triệu Xuân chăm sóc bản thảo, đọc bản in thử. NXB Hội Nhà văn, phát hành tháng 02-2017.


www.trieuxuan.info  


 


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Văn tài Võ tướng Trần Độ - Võ Bá Cường 09.08.2017
Nghệ sỹ Ưu tú Đoàn Quốc với những cống hiến lặng lẽ - Trịnh Bích Ngân 07.08.2017
Ngô Tất Tố: Ba tính cách trong một con người - Phan Quang 14.07.2017
Nguyễn Tuần: Cỏ Độc lập - Phan Quang 14.07.2017
12 người lập ra nước Nhật (13) - Sakaiya Taichi 05.07.2017
Nguyễn Quang Sáng: Trong mâm rượu/ Nói xấu người vắng mặt/ Rượu sẽ thành thuốc độc - Trần Thanh Phương 19.06.2017
Nói có sách (5) - Vũ Bằng 19.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (4) - Tư Mã Thiên 12.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (3) - Tư Mã Thiên 11.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (1): Lời giới thiệu của Dịch giả Nhữ Thành (Phan Ngọc) - Phan Ngọc 11.06.2017
xem thêm »