tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18446974
07.01.2017
Nhiều tác giả
Iran: Những mảnh ghép



*Đọc bài cùng chủ đề: “Iran huyền bí và thân thiện” của Triệu Xuân. Bài in trên báo Văn Nghệ, số Tết Kỷ Sửu, (số 3, 4 & 5, 2009) trang 18. Trước đó, trích đăng trên Sài Gòn Giải phóng, số ra ngày 15-12-2008, với tựa đề: “Những nét đặc sắc của Văn hóa Iran”.


Hành trình đi ngược 'Con đường tơ lụa': Iran hiếu khách


Sau 2 tháng với hàng loạt các chuyến máy bay, tàu hỏa, xe bus đường dài tôi đã dọc theo cung “Con đường tơ lụa” với những trải nghiệm đáng nhớ.


Chuẩn bị lên đường


Dự án khôi phục các công trình cổ thuộc con đường tơ lụa đang được các nước Trung Á xúc tiến trong những năm gần đây.


Con đường tơ lụa xuất phát từ thành Trường An (Tây An, Trung Quốc ngày nay), qua Tân Cương của Trung Quốc, Mông Cổ, Trung Á sau đó rẽ nhiều nhánh đi Ấn Độ, Trung Đông rồi sang châu Âu. Nhưng tôi lại chọn điểm xuất phát của mình lại là Kuwait thuộc khu vực Trung Đông nhiều tài nguyên về dầu hỏa. Như vậy tôi đi theo lộ trình ngược lại với đoàn thương nhân lạc đà năm xưa.


Lý do là tôi đặt được vé máy bay giá rẻ qua Kuwait, mặt khác nếu đi vào lúc này khi Tân Cương còn nhiều bất ổn, không an toàn cho một người du lịch một mình, lại không biết tiếng Hoa. Tôi nghĩ đây cũng là một trải nghiệm mới, có nghĩa tôi đi theo hành trình của đoàn thương nhân Trung Hoa sau khi bán được lụa là, gốm sứ và giờ đây họ đang thảnh thơi với những hàng hóa mới hay những thỏi vàng thu được để trở về quê hương.


Hành trình của tôi sẽ bắt đầu từ xứ Trung Đông vào mùa hè, nắng nóng có khi lên đến 45 độ C.


Thủ đô Ashgabat của Turkmenistan, trước đây đã là một điểm dừng chân quan trọng của những thương nhân lạc đà trước khi vào đất nước Ba Tư.


Sắp xếp hành lý cho khoảng thời gian 2 tháng, tôi mang theo một ít lương khô để chuẩn bị cho ngày khởi hành rơi vào mùa lễ hội Ramadan của người Hồi giáo. Cuối tháng 6, nhiệt độ Sài Gòn bắt đầu nhích dần lên những con số 34-35 độ C. Xem thông tin thời tiết, tôi cũng có thể hình dung những ngày mình ở Trung Đông khí hậu như thế nào.


Tôi sẽ đi qua Kuwait, Iran, Turkmenistan, Uzbekistan, Kyrgyzstan và Tajikistan. Trong đó, những ngày ở Kuwait và Iran là những ngày cao điểm của tháng chay. Hầu như các cửa hàng bán thức ăn sẽ không mở cửa cho đến 21h. Đây là vấn đề khá vất vả cho một khách du lịch nước ngoài như tôi.


Thông tin khí hậu ở các quốc gia Trung Á cũng là một thách thức. Turkmenistan có khí hậu nóng vì đa phần địa hình là sa mạc. Uzbekistan nóng như rang ở khu vực giáp biên giới với Turkmenistan, còn vùng núi giáp với Kyrgyzsyan thì khí hậu mát mẻ hơn bởi xung quanh được bao phủ bởi những ngọn núi cao.


Những Bước Chân trở về TP HCM những ngày cuối tháng 8, sau 2 tháng một mình tới Nga, qua các nước Trung Á nằm trên cung đường "Con đường tơ lụa" năm xưa. Anh đã dành những bài viết độc quyền cho Zing.vn. Những Bước Chân hiện là giảng viên đại học tại TP HCM.


Kyrgyzstan và Tajikistan lại được xem là nóc nhà của thế giới, khí hậu rất chênh lệnh giữa vùng trung du và núi cao. Vì vậy, việc tìm hiểu thông tin và khí hậu cho cả một vùng Trung Á rộng lớn trong lộ trình khiến tôi cũng vất vả cho việc chuẩn bị hành lý mang theo.


Quyết định mang một áo lạnh có thể chịu lạnh được đến 5 độ C, cùng một áo len mỏng cũng đã chiếm đi khoảng không gian giới hạn trong cái vali loại trung. Thuốc thang, áo mưa, máy ảnh, pin dự phòng, đèn pin, ổ cắm điện cùng một số quần áo được tôi chuẩn bị hoàn tất trước khi lên đường.


Một vấn đề quan trọng mà tôi nhớ lại là khâu chuẩn bị visa cho cung đường mà dường như rất ít thông tin dành cho người Việt. Tại Kuwait, tôi sẽ xin visa tại cửa khẩu với chi phí khoảng 10 USD. Tại Iran, tôi quyết định sẽ xin tại cửa khẩu nốt với số ngày được cấp là 14 ngày với chi phí 40 EUR. Turkmenistan là quốc gia đòi hỏi phải có thư mời từ cá nhân hay tổ chức của họ nếu người Việt Nam muốn nhập cảnh. Tôi tìm thông tin và nhờ một công ty du lịch tại Turkmenistan là thư mời với một ít phí dịch vụ.


Tại Uzbekistan, tôi sẽ làm visa từ Tehran. Thật may mắn đối với người Việt, Kyrgyzstan miễn visa cho công nhân Việt Nam khi du lịch đến nước họ. Từ Bishkek, tôi sẽ đến lãnh sự Tajikistan để xin visa. Tất cả những thông tin trên tôi đều tìm hiểu từ Internet, đôi lần gửi mail trên các trang tư vấn về du lịch hay đọc những ấn phẩm dành cho khách du lịch ba lô, nhưng dường như vẫn không có gì chắc chắn cho những khách Việt Nam như tôi.


Lịch trình chắc chắn tôi sẽ lưu lại những thành phố du lịch lớn, thủ đô của các nước, những điểm đến nằm trên cung con đường tơ lụa năm xưa, hay những điểm du lịch nổi bật về văn hóa, cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp hay các di sản được thế giới công nhận. Tôi cũng sẽ dành thời gian thật nhiều đến với các khu Bazzar hoành tráng ở Trung Đông để hòa mình vào không khí nhộn nhịp mà hàng trăm năm trước đây, nó từng là điểm đến của những đoàn người từ phương Đông xa xôi.


Hành trình kết thúc trên cung Pamir huyền thoại, cung đường thuộc 2 nước Tajikistan và Kyrgykistan với những dãy núi tuyết cao trên 7.000 m.


Hành trình của tôi với những câu chuyện trải nghiệm về du lịch sẽ qua các chặng đường:


Iran, vùng đất của nền văn minh Lưỡng Hà


Turkmenistan, đất nước của những câu chuyện thời hậu Xô Viết


Uzbekistan, 4 di sản trên con đường tơ lụa


Kyrgystan và Tajikistan, nóc nhà của thế giới


Lưỡng Hà là vùng đất giữa hai con sông Tigre và Euphrate. Đây là vùng đất nổi tiếng phì nhiêu, màu mỡ, thuận lợi cho canh tác nông nghiệp như trồng nho, ô liu, lúa mạch...


Sau 2 tháng với hàng loạt các chuyến máy bay, tàu hỏa, xe bus đường dài tôi đã dọc theo cung “Con đường tơ lụa” với những trải nghiệm đáng nhớ.


Nhà thờ Hồi giáo của người Armeni, với dãy núi cao là thuộc phần đất của Azerbaijan. Con đường tơ lụa không chỉ thuần túy về mặt thương nghiệp mà còn là hành trình văn hóa, tôn giáo đa dạng được hòa trộn.


Sau 3 giờ bay, tôi đáp chuyến bay từ Kuwait đến Tehran, thủ đô Iran bằng hãng hàng không Kuwait Airways. Sân bay Iran khá hiện đại, tôi nhanh chóng bước chân vào khu vực làm visa.


Vì đã đọc trước một số thông tin ở nhà, tôi đã nộp đầy đủ hồ sơ theo yêu cầu, bao gồm hộ chiếu, ảnh, lịch trình tham quan Iran và quan trọng đó là phần xác nhận đặt phòng khách sạn. Vì Iran bị cấm vận từ phương Tây, tôi đã phải tìm khách sạn qua một số trang tư vấn về du lịch như TripAdvisor hay sách dành cho du lịch bụi Lonely Planet thay vì sử dụng cách thông thường là đặt phòng qua Booking hay Agoda.


Đợi khoảng 15 phút, chúng tôi được nhân viên hải quan yêu cầu đóng 40 euro phí visa và thời gian lưu trú là 15 ngày. Cách này sẽ tiện lợi và nhanh chóng hơn thay vì phải xin visa tại Đại sứ quán Iran tại Hà Nội (nếu như bạn không ở Hà Nội như tôi).


Do vị trí nằm giữa biển Địa Trung Hải và Trung Á, lại có 2 con sông là đường giao thông quan trọng, cư dân vùng Lưỡng Hà còn làm nhiều nghề thủ công và tham gia buôn bán. Sự phát triển kinh tế thương nghiệp là một nét bổ sung quan trọng vào nền kinh tế Lưỡng Hà. Đây là điểm đến quan trọng của đoàn thương nhân lạc đà từ Trung Hoa để mua bán và trao đổi hàng hóa. Ngày nay, Lưỡng Hà thuộc vùng đất của lãnh thổ Iraq, đông Syria, đông nam Thổ Nhĩ Kỳ, và tây nam Iran.


Tehran đón tôi bằng cái nóng như thiêu như đốt trong một ngày hè cuối tháng 6. Hiện tại, đây là thời điểm tháng Ramadan của người theo đạo Hồi, tất cả quán ăn đều đóng cửa cho đến 21h. Hầu như người Iran ở nhà nấu ăn trong dịp lễ này, một số ít ra ngoài khi các nhà hàng mở cửa.


Hai tuần ở Iran, tôi không ít lần rơi vào tình cảnh đi cả ngày mà không có tí thức ăn nào trong người ngoài việc dùng một ít lương khô mang từ Việt Nam và trữ sẵn một vài trái chuối trong ba lô để ăn lấy sức. Ở Trung Đông, đặt biệt là Kuwait và Iran nơi tôi đi qua, người Hồi giáo thực hiện khá nghiêm túc những quy định của tháng Ramadan. Nghĩa là trong suốt một tháng lễ này, tất cả các tín đồ đạo Hồi sẽ không ăn, không uống, không hút thuốc... nhưng chỉ áp dụng vào ban ngày, cụ thể là từ lúc mặt trời mọc đến khi mặt trời lặn mà thôi.


Nhập gia tùy tục, đôi lúc tôi cũng phải lén lút để uống nước, ăn ít hoa quả sao cho cảnh sát và người địa phương không phát hiện, dù theo luật Hồi giáo, khách du lịch nước ngoài không theo đạo có thể ăn uống bình thường trong tháng Ramadan.


Iran là một quốc gia có trữ lượng dầu thô đứng hàng thứ 4 trên thế giới, nên chính phủ có đủ nguồn tài chính để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cho xã hội. Theo một số đánh giá, Iran là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển nhanh nhất trong khu vực.


Thủ đô Tehran có hệ thống giao thông công cộng khá tốt. Hầu như những ngày ở đây, tôi đi tham quan bằng xe điện ngầm hoặc xe bus công cộng với giá rất rẻ. Lang thang như thế tôi mới có dịp làm quen, tìm hiểu cuộc sống ở một đất nước dường như rất lạ lẫm đối với như du khách khác biệt về ngoại hình như tôi.


Ngày thứ 2 ở đây, tôi vừa bước chân ra khỏi ga xe điện ngầm, chợt có một cô gái Iran với đôi mắt to, hàng mi cong vút đặc trưng của Trung Đông với bộ trang phục đen truyền thống của phụ nữ Hồi giáo nở nụ cười chào thân thiện. Cô gái thỏ thẻ bằng tiếng Anh rành rọt: “Anh muốn tìm trạm xe lửa phải không?”.


Thật bất ngờ là tại sao cô ấy biết tôi đang tìm ga xe lửa để mua vé từ tehran đi Tabriz. Tôi chợt nhớ lại là trước khi bước chân ra khỏi metro, tôi hỏi thăm một anh chàng lối thoát để ra ga xe lửa. Có lẽ cô nàng này nghe lỏm và cố tình đợi tôi ở cửa ra. Hiểu được mọi chuyện, tôi gật đầu trả lời “yes”. “Anh có thể đợi em chút xíu, em đang đợi người bạn đến đón, khoảng 5 phút thôi. Bạn em đến sẽ dẫn anh đến ga xe lửa gần đ


Tôi giật mình về lời đề nghị giúp đỡ dễ thương từ cô gái mà cứ ngỡ những luật lệ Hồi giáo khắc nghiệt sẽ làm cho người phụ nữ “giữ kẽ” hơn với nam giới, đặc biệt là người lạ như tôi. Chúng tôi bắt đầu rôm rả và hỏi thăm nhau một số thông tin cá nhân, về chuyến du lịch đến đất nước cô ấy.


Những Bước Chân trở về TP HCM những ngày cuối tháng 8, sau 2 tháng một mình tới Nga, qua các nước Trung Á nằm trên cung đường "Con đường tơ lụa" năm xưa. Anh dành những bài viết độc quyền cho Zing.vn. Những Bước Chân hiện là giảng viên đại học tại TP HCM.


Khoảng 5 phút sau, một anh chàng cao to giống người Ấn hơn là người Iran đến. Cô ấy giới thiệu đây là bạn của mình rồi nói gì đó bằng tiếng Iran để tôi tự hiểu là họ sẽ dẫn tôi đến trạm xe lửa gần đấy. Iran hôm đấy nhiệt độ lên đến 42 độ C vào lúc 15h. Trời hầm hập, không có nổi một cơn gió nhỏ.


Từ trạm metro đến ga xe lửa với quảng đường khá xa nhưng cuộc nói chuyện của chúng tôi dường như rút ngắn khi nào không hay. Cuối cùng chúng tôi cũng đến ga xe lửa hiện đại ở Tehran. Họ dẫn tôi đến quầy bán vé và hỏi thông tin giúp để mua vé đi Tabriz. Tuy nhiên, họ chỉ bán vé vào giờ cuối ở ga, còn nếu đi vào ngày hôm sau như dự định của tôi thì phải đến các công ty du lịch để mua vé.


Giá cả ở các công ty du lịch và tại ga như nhau. Họ lại vội vã dẫn tôi tiếp tục đi tìm công ty du lịch ở gần đó. Tôi mua được một vé giường nằm khá tốt trên tàu vì được họ phiên dịch giúp. Trước khi chia tay, tôi đề nghị chụp chung với họ một tấm hình lưu niệm. Cô gái gật đầu lia lịa không chút do dự. Tôi tạm biệt và không quên hỏi cách thức về lại khác sạn bằng xe bus.


“Mai em nghỉ phép. Nếu anh muốn, em sẽ đưa anh đi dạo Tehran bằng bất cứ phương tiện nào anh thích: xe bus, xe điện, xe gắn máy hay thậm chí xe đạp…” cô bẽn lẽn. Tôi “đứng hình” vì lời đề nghị quá nhiệt tình này, nhưng chưa biết phải trả lời sao vì ngày mai tôi có một ngày dành thời gian để làm visa Uzbekistan tại sứ quán. Tôi từ chối và không quên xin địa chỉ email để gửi cho cô ấy và người bạn trai tấm hình.


Trong suốt chuyến đi dọc theo Con đường tơ lụa, không ít lần tôi gặp được sự chào đón thân thiện, giúp đỡ nhiệt tình của người dân bản địa chứ không phải họ chỉ tò mò về sự lạ lẫm của du khách nước ngoài. Có thể xã hội Iran ngày càng hiện đại, người theo đạo Hồi cởi mở hơn và cần được thế giới quan tâm, chia sẻ hơn.


Quảng trường hồi giáo lớn nhất Tây Á ở thành phố di sản Isfahan.


Hành trình của tôi ở xứ Ba Tư khá thuận lợi. Hệ thống cơ sở hạ tầng tốt, xe chất lượng cao, các điểm tham quan phục vụ khách du lịch bài bản, chuyên nghiệp làm cho lộ trình của tôi đi được nhiều hơn so với kế hoạch.


Tôi đã tham quan được các thành phố du lịch rất nổi tiếng như Tehran, Tabriz, Isfahan, Kuzechtan, Shiraz, Kerman, Yazd và Mashhad. Lịch sử lâu đời từ đất nước Ba Tư hùng mạnh cách đây hàng nghìn năm đã để lại cho Iran khối di sản đồ sộ. Hiện nay, Iran có 19 di sản văn hóa do UNESCO công nhận, trong đó có những di sản được công nhận từ những năm đầu tiên khi tổ chức này ra đời.


Tôi dành nhiều thời gian để tham quan chợ Tabriz, một nơi giao lưu văn hóa từ thời cổ đại và khu phức hợp lịch lịch sử này từng là một trong những trung tâm thương mại quan trọng nhất trên Con đường tơ lụa trước đây. Nằm ở trung tâm của thành phố Tabriz, Tây Bắc Iran, khu chợ rộng lớn này bao gồm nhiều chợ nhỏ.


Chợ Amir Bazaar kinh doanh mặt hàng vàng và đồ trang sức, hay chơ Mozzafarieh chuyên bán các loại thảm Ba Tư, một chợ nhỏ bán giày dép, và nhiều khu chợ khác nữa bán các loại hàng hóa khác nhau. Thời gian thịnh vượng nhất của chợ Tabriz, mà dân địa phương hay gọi là bazaar, là ở thế kỷ 13 khi thành phố này trở thành thủ đô của vương quốc Safavid. Thành phố bị mất vị trí thủ đô vào thế kỷ 16, nhưng ngôi chợ này vẫn có tầm quan trọng như là một trung tâm thương mại và kinh tế.


Khu chợ bán vàng nổi tiếng nằm trong Bazzar Tabriz, một điểm dừng chân của đoàn thương nhân phương Đông trao đổi hàng hóa ở xứ Ba Tư trước đây.


Iran quá rộng lớn để tham quan trong khoảng 2 tuần nên tôi chỉ ưu tiên dành những nơi mình yêu thích, như quần thể cung điện lộng lẫy Golestan ở Tehran, khu phức hợp cổ Chogha Zanbil của nền văn minh Elamite nằm ở tỉnh Khuzestan, quần thể nhà thờ Hồi giáo Armeni nằm sát biên giới với Azerbaijan về hướng Tây Bắc, quảng trường lớn nhất tây Á Naghsh-I Jahan và thánh đường có niên đại 12 thế kỷ Jameh ở Isfahan, thành phố lịch sử Bam, kinh đô nghi lễ Persepolis của Đế quốc Ba Tư dưới thời nhà Achaemenes (khoảng năm 550-330 TCN) cách 70 km về phía đông bắc của thành phố hiện đại Shiraz ở tỉnh Fars, hệ thống thuỷ lực lịch sử tại Shushtar, hay thành phố linh thiêng của người Hồi giáo Mashhad… Đây đều là những công trình kiến trúc và cảnh quan được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Phần lớn số đó đều là những chứng tích lịch sử cho con đường tơ lụa xuất phát từ phương Đông.


Chia tay vùng đất thuộc một phần nền văn minh Lưỡng Hà xưa kia từ thành phố biên giới Mashhad, tôi vẫn mơ được một lần quay trở lại, có thể để khám phá tiếp đất nước xinh đẹp này, hay cũng có thể là vì người Iran hiếu khách, tốt bụng.


Email: nhungbuocchantravel@gmail.com


Một tuần ở Iran


Kỳ 1: Đường đến Tehran Cộng hòa Hồi giáo Iran, một đất nước xinh đẹp có miền nam soi bóng bên bờ vịnh Persia và miền bắc giáp với biển Caspia, là xứ sở của những câu chuyện Ngàn lẻ một đêm. Iran còn là đất nước của dầu mỏ, của những cô gái trùm khăn kín, của sự kỳ bí mà bất kỳ ai đến đây đều muốn khám phá và ngạc nhiên.


Hành trình dài


Xuất phát từ Hà Nội, sau đó quá cảnh tại Bangkok, rồi đến Dubai (U.A.E) và từ đó, trên chuyến bay của hãng hàng không Emirates, chúng tôi đến Tehran.


Hành trình đó sẽ không có gì đặc biệt nếu là những chuyến bay dài để đến một đất nước nào đó mà người Việt Nam vẫn thường đi. Nhưng đây lại là Iran, đất nước mà hằng năm số người Việt Nam sang đó rất ít. Theo một thành viên Đại sứ quán Việt Nam tại Iran thì khách Việt Nam sang Iran chủ yếu là tham dự hội nghị, hội thảo, bàn công việc làm ăn, rất hiếm người sang đây với mục đích du lịch. Thi thoảng cũng có vài đoàn nghệ thuật sang giao lưu văn hóa. Do vậy, để đến Tehran, tôi và những người trong đoàn muốn làm thủ tục visa nhanh nhất phải nhờ cậy đến giấy mời từ nước bạn xác nhận chúng tôi sang để dự Hội nghị Giáo dục và đào tạo du lịch châu Á - Thái Bình Dương (APETIT) mà Iran đóng vai trò là chủ nhà.


Sau một chặng bay khá dài, máy bay hạ cánh xuống phi trường ở thủ đô Tehran mang tên Imam Khomeini, một sân bay khá hiện đại và đang trong giai đoạn hoàn thiện. Khi qua cửa sân bay, nhân viên hải quan cứ "soi" mãi hộ chiếu của tôi và anh ta cứ nhìn chằm chằm vào tôi. Thì ra anh ta không thể đọc được phiên âm họ và tên của người Việt Nam nên cố gắng đọc thử nhưng khi không thể thì nhờ tôi đọc đi đọc lại. Khi đọc được rồi thì anh ấy mới cười phá lên tỏ vẻ rất vui và nói một câu thân thiện khiến tôi vô cùng cảm động: "I love Vietnam" (Tôi yêu Việt Nam). Ngay tại sân bay đã bắt đầu có dấu hiệu của việc phân biệt nam nữ, tức là nữ giới đi cửa riêng, không đi chung với nam giới. Một phụ nữ trong đoàn chúng tôi khi đi cùng cả đoàn đã bị một người đàn ông Iran nhắc nhở.


Giống như khoảng cách từ Nội Bài về trung tâm Hà Nội, từ sân bay Imam Khomeini về trung tâm Tehran cũng chừng 35 km. Điều dễ nhận thấy là đường cao tốc của họ quá tuyệt vời. Chỉ mất khoảng 15 phút trên xe là đã thấy Tehran về đêm đẹp lung linh trong muôn vàn ánh đèn điện rực rỡ.


Thành phố không có hồ


Khá giống với quang cảnh những thung lũng ở lòng chảo Mường Thanh - Điện Biên, lòng chảo Nghĩa Lộ - Yên Bái, xung quanh Tehran đều có núi đồi bao bọc lấy một vùng đồng bằng rộng lớn. Nhưng cái khác biệt là ở chỗ, lòng chảo này phải lớn lắm thì mới chứa được một thành phố có dân số khoảng 14 triệu người, chừng 1/5 dân số Iran và diện tích nội đô gần 1.000 km2. Bên cạnh đó, những dãy núi bao quanh thành phố không có màu xanh như ở Điện Biên, Yên Bái mà chỉ trơ trọi toàn đá và đá. Ở Tehran, bạn khó có thể trồng trọt được thứ gì để làm lương thực vì đất đai cằn cỗi xen lẫn sỏi đá.


Một điều lạ nữa là bạn không bao giờ nhìn thấy bất cứ một hồ nước nào ở nội đô Tehran. Chỉ có một số dòng sông nhỏ nhân tạo và những dòng suối cũng rất nhỏ chảy quanh thành phố từ các núi đá bao quanh. Chính vì vậy, hệ thống cây xanh và nước ngọt để dùng cho cuộc sống hằng ngày tại Tehran đã được chính quyền thành phố đầu tư rất lớn. Được biết, Tehran đã chi khoảng 1 tỉ USD cho việc trồng mới cây làm xanh thêm cho thủ đô vốn đã bị ô nhiễm khá nặng nề bởi khói bụi từ việc xây dựng, khai thác trên núi đá và đặc biệt là từ khí thải động cơ của xe ô tô. Vậy nên, nếu đến Tehran, bạn dễ dàng nhìn thấy lớp lớp khói bụi trong thành phố.


Nhưng cũng cần phải nói rằng, nếu không có nỗ lực trồng cây phủ xanh đất đai của chính quyền Tehran thì không thể có một thủ đô xanh với nhiều công viên như hiện nay. Tehran có khoảng 15 công viên lớn nhỏ, đáng chú ý nhất là công viên trung tâm có diện tích lên tới 150 km2.


Xe hơi, những điều chưa biết


Ô tô và tắc đường là những vấn đề đáng lo ngại tại Tehran. Một thành phố chừng 14 triệu dân đã là quá lớn, lại có thêm 3 triệu xe ô tô (rất ít xe gắn máy và xe đạp), khiến cho thành phố rộng lớn này ngày càng chật chội. Vào giờ cao điểm, dù Tehran là một trong những thủ đô có hệ thống đường cao tốc, cầu vượt trong thành phố nhiều nhất khu vực nhưng cũng không thể đáp ứng được số lượng xe hơi quá lớn. Những vụ kẹt xe kéo dài vài cây số thường xuyên xảy ra dù đó là đường cao tốc với 16 làn đường.


Xe hơi tại Tehran là phương tiện đi làm hằng ngày của người dân. Mỗi gia đình thường có khoảng 1-2 xe. Xe hơi tại Iran hầu hết đều do nước này tự sản xuất bằng công nghệ của họ hoặc bằng chuyển giao công nghệ từ các hãng nước ngoài nên giá xe khá rẻ. Rất ít xe nhập và nếu là xe nhập thì khá đắt tiền và hầu hết được các gia đình giàu có ở thủ đô mua. Hai hiệu xe phổ biến nhất ở đây là xe KIA và Peugeot. Dân Iran chỉ mất khoảng 5.000 USD để mua một chiếc KIA mới và bỏ ra khoảng 35.000 USD để được sở hữu một chiếc Toyota Camry 2.4 đời mới, loại xe được coi là đồ chơi của giới thượng lưu. Giá đó so với tại Việt Nam thì vẫn còn rẻ chán. Còn những chiếc xe hiệu Lada của Liên Xô trước đây hoặc những chiếc xe đời cũ từ thập niên 80 của thế kỷ trước thì giá gần như cho không (khoảng 500 - 1.000 USD/chiếc). Các loại xe này vẫn được lưu hành thoải mái tại Tehran dù đã quá cũ. Nói chung, việc có được một chiếc ô tô tại Iran là chuyện rất đỗi bình thường. (Còn tiếp)


Nguyễn Đức Thắng


Giảng viên trường CĐ Du lịch Hà Nội


Mong một lần trở lại Tehran


Thủ đô của Iran đẹp, nhiều cây xanh. Tehran là một nơi an toàn, không thấy có trộm cướp. Người dân rất thân thiện, hiếu khách…


Được cơ quan cử đi công tác tại Tehran- thủ đô của Iran, thoạt đầu, tôi không nghĩ ngợi gì ngoài việc chuẩn bị như cho những chuyến đi khác. Thế nhưng, khi mọi người biết tôi sắp sang Iran, thì có nhiều lời can gián, bảo sang đó sợ không an toàn, bất an bất ổn...


Tôi nhắn tin qua facebook, hỏi thăm Đại sứ Việt Nam tại Iran Nguyễn Hồng Thạch. Ông nói chắc như đinh đóng cột: An toàn lắm, người nào can ngăn là do họ không biết vì thiếu thông tin thôi. Không đi sẽ phải hối tiếc đấy!


Cuối cùng cũng đến ngày lên máy bay. Tôi được báo trước là phụ nữ phải mang khăn trùm tóc để che kín tóc, mặc áo dài tay và dài trùm mông, mặc áo rộng chứ không bó sát (tương tự, đàn ông không mặc quần soóc ra đường).


Theo thói quen đi công tác xa, tôi mang 2 vali đựng vật dụng cá nhân, trong đó có 1 vali nhỏ chứa vài bộ quần áo, khăn trùm đầu, xách tay lên máy bay phòng khi vali lớn hơn đựng hành lý gửi có bị chậm thì vẫn có đồ dùng.


Máy bay của hãng hàng không Qatar bay sang Bangkok, dừng kỹ thuật gần 2 giờ đồng hồ, rồi bay tiếp sang Doha. Theo lịch trình, từ Doha bay tiếp chặng nữa là tới Tehran.


Nửa đêm, đến Doha, làm thủ tục chuyển máy bay, tôi được thông báo là ngăn chứa hành lý xách tay trên máy bay đã đầy, nên tôi phải gửi chiếc vali nhỏ đang cầm theo. Phần vì mệt, phần ngái ngủ, tôi giao chiếc vali cho nhân viên hãng hàng không mà quên lấy ra chiếc khăn trùm đầu.


Đến sân bay Tehran là 4h sáng, tôi và cô bạn đồng nghiệp bước ra khỏi máy bay, vào khu vực làm thủ tục nhập cảnh. Trên đường đi, có mấy nam thanh niên nhìn chúng tôi rồi cười cười với thái độ hơi giễu cợt, lúc bước ngang qua, họ hỏi tôi bằng tiếng Anh: Oops,  quên khăn à?


Cô bạn cùng đi dù có mang theo khăn nhưng ái ngại cho tôi nên cũng chưa trùm đâu. Rồi vào đến sâu phía trong, chốc lát mà có tới mấy người tử tế, chủ yếu là phụ nữ tới gần và bảo với chúng tôi: Thế không ai nói với các cô là phải trùm kín tóc hay sao? Các cô cần phải trùm khăn lên đầu. Khăn trùm đầu của các cô đâu?...


Nhận thấy sự việc có vẻ nghiêm trọng hơn mình tưởng, tôi bỗng chốc thấy căng thẳng, không dám ngẩng mặt lên. Tôi lao thật nhanh tới chỗ lấy hành lý, may mà hành lý ra rất sớm. Nhìn thấy chiếc vali nhỏ, tôi chộp ngay lấy. Trùm được tấm khăn lên đầu rồi, tôi mới tự tin nhìn mọi người xung quanh.


Sau này, một cán bộ ĐSQ Việt Nam ở Tehran bảo tôi: Ở thủ đô của Iran bây giờ cũng đã cởi mở hơn. Nhưng đôi khi, phụ nữ ngồi trong ô tô mà không trùm kín tóc, sẽ có xe cảnh sát đuổi theo để nhắc nhở.


Suốt cả thời gian ở Iran, chốc chốc tôi lại phải sờ lên đầu xem khăn đã tuột để hở tóc chưa còn chỉnh lại. Trời nóng, trùm khăn kín mít nên vã cả mồ hôi.


Thế nhưng ở thêm mấy ngày tôi nhận ra: có những phụ nữ che tóc rất kín, nhưng có những người điệu đà vắt khăn trên tóc một cách hờ hững, chiếu lệ. Nhiều cô gái trẻ nhuộm tóc thành màu vàng, màu nâu, trang điểm mắt và chuốt lông mi rất cầu kỳ. Áo khoác cũng vậy, tuy dài nhưng là những chiếc áo thời trang, màu sắc, chất liệu và kiểu dáng đẹp, khoác bên ngoài bộ đồ mặc khá sát ở bên trong.


Trên đường tôi thường xuyên gặp các cô gái băng kín mũi. Hỏi ra mới biết các nàng đi phẫu thuật thẩm mỹ để cho sống mũi thẳng (vì mũi họ cao nhưng khoằm). Điều này chứng tỏ phụ nữ ở đây rất quan tâm và chịu chi tiền để làm đẹp.


Nghe nói, nhà giàu thường tổ chức tiệc tùng ở trong tư gia, có những bữa tiệc cởi mở như ở phương Tây, mọi người cũng nhảy nhót tưng bừng và dĩ nhiên phụ nữ cũng thế!.


Tehran- thành phố đẹp và xanh


Iran là phần chính còn lại của đế quốc Ba Tư hùng mạnh nhất châu Á cách đây khoảng 3.000 năm. Do vậy, ở đây còn rất nhiều di tích văn hóa, lịch sử tuyệt đẹp và cực kỳ có giá trị, được chứng nhận là di sản của thế giới. Đồng nghiệp Javad Soori, chuyên viên bộ phận Quan hệ quốc tế của Đài phát- thanh truyền hình Iran bảo tôi, nếu muốn thăm toàn Iran thì phải mất chừng 2 tháng.


Thủ đô Tehran rộng, với khoảng 9 triệu dân (số liệu 2014), có tới 800 công viên cây xanh! Khí hậu đang mùa khô nóng, không có mưa. Khô đến nỗi, sau khoảng nửa ngày, mắt tôi trở nên đỏ ké và phải dùng nước mắt nhân tạo liên tục. Một cán bộ Đại sứ quán Việt Nam bảo với tôi, nhiều người sang đây, sau khi ở 2 tuần bị đổ máu cam cũng vì chưa thích ứng với khí hậu. Nói vậy đủ biết để trồng và chăm sóc cây xanh ở xứ này phải rất công phu. Các công viên có hệ thống tưới cây tự động. Những hàng cây bên đường cũng được chăm sóc thông qua hệ thống nước chảy dọc gốc cây được vận hành mỗi buổi chiều.


Thành phố rất đẹp với nhiều di tích, thắng cảnh như các cung điện (Golestan) nơi có kiến trúc đẹp và trang trí cực kỳ tinh xảo, xa hoa; các thánh đường Hồi giáo, hệ thống các bảo tàng, công viên...


Một căn phòng trong Cung điện. Còn những căn phòng xa xỉ hơn nhiều, trên trần và tường có dát bạc, nhưng du khách không được chụp ảnh.


Cán bộ Đại sứ quán chở chúng tôi lòng vòng ra phố. Lúc xẩm tối, con đường có tên Valiasr mang một dáng vẻ kỳ ảo. Dọc hai bên đường trồng loài cây phong cao vút, trên cao từng đoạn có trang trí đèn mô phỏng các vi sao lung linh. Sát mặt đất có đèn chiếu đổi màu, hắt sáng lên những tán lá nên hàng cây liên tục đổi qua các màu xanh cây, tím, vàng, đỏ... rất đẹp.


Những hàng cây đầy màu sắc


Có một cây cầu dài, giống như cầu vượt dành cho người đi bộ, nối giữa hai công viên băng qua một đường cao tốc lớn của thành phố. Đứng trên cầu có thể nhìn rõ thành phố từ trên cao. Cầu rất rộng, làm bằng sắt lát gỗ, được trang trí vườn hoa và các điểm dừng chân ngắm cảnh. Ban đêm, khi đèn được bật sáng, khung cảnh rất thơ mộng, quyến rũ. Thật sáng tạo khi xây dựng một công trình như thế, để người dân và du khách có nơi đi dạo thư giãn, ngắm thành phố.


Tháp Azadi và Tháp truyền hình Milad là những công trình kiến trúc được coi là biểu tượng của Tehran. Tháp Azadi được xây dựng vào năm 1971 nhân kỷ niệm 2.500 năm ngày khai sinh đế quốc Ba Tư. Tháp có 9 viền sọc ở mỗi bên và 9 ô cửa sổ nằm trên chóp. Toàn thể tòa tháp Azadi nằm trên một khuôn viên rộng 50.000m². Có một bảo tàng và vài đài phun nước nằm dưới tòa tháp.


Khách du lịch ngắm thành phố từ trên lưng chừng tháp Milad.


Tháp truyền hình Milad cao 435 mét. Từ trên đỉnh tháp có thể nhìn xuống toàn cảnh các góc của thành phố. Ở đây cũng có một bảo tàng trưng bày tượng sáp của các danh nhân Iran, có cửa hàng bán đồ lưu niệm. Được biết, cái đẹp nhất của tháp Milad là hệ thống gương. Mặc dù không nhiều đèn nhưng hệ thống gương phản chiếu làm phần bầu của tháp buổi tối trông như một viên kim cương sáng lấp lánh.


Còn rất nhiều danh lam thắng cảnh khác mà chúng tôi chỉ đọc được trong sách du lịch chứ không có thời gian để thăm, vì theo đồng nghiệp ở đài Iran, nếu muốn thăm hết các điểm du lịch nổi tiếng ở Thủ đô, chúng tôi cần khoảng 2 tuần lễ!


Người Iran thân thiện, cởi mở


Hôm đầu tới Iran, buổi trưa, chúng tôi đi ra Grand Bazaar, khu chợ cổ của Iran. Trên đường đi, qua một vườn hoa nhỏ có đài phun nước, chúng tôi thấy nhiều người đang ngồi nghỉ, ngồi ăn trưa. Hầu như không có ai ngồi một mình, ai cũng đi cùng gia đình hoặc bạn bè.


Chúng tôi lân la tới cạnh họ để xin phép chụp ảnh, hầu hết mọi người đều tươi cười và đồng ý ngay. Một cặp vợ chồng đang ăn cơm hộp còn đưa thìa để mời thử cơm của họ và đưa lon Coca chưa mở ra mời uống. Hai cô gái đang ngồi trên thảm cỏ ăn pizza cũng vui vẻ cho chúng tôi chụp ảnh chung.


Lần khác, khi thăm viện Bảo tàng, có một gia đình cũng đi bảo tàng, bà mẹ không biết tiếng Anh, ra hiệu mời tôi chụp ảnh selfie cùng với họ, rồi liên tục mỉm cười thân thiện và cám ơn.


Người Iran có lẽ rất thích nói chuyện với người nước ngoài. Trên cầu Tình yêu hay ở ngoài phố, mỗi khi chúng tôi đang tạo dáng chụp ảnh lưu niệm, thể nào cũng có các thanh niên vui nhộn đứng ké vào xin chụp ảnh cùng.


Người ta thường xuyên hỏi tôi và cô bạn đồng nghiệp: Thái Lan? Philipinnes? Khi chúng tôi trả lời rằng chúng tôi từ Việt Nam, người nào cũng tỏ vẻ chào đón và người biết tiếng Anh thì đáp lại là họ thích Việt Nam. Chúng tôi không có thời gian dừng lại hỏi chuyện nhiều xem họ biết gì về Việt Nam, nhưng dường như ấn tượng Việt Nam trong mắt người Iran là rất tích cực.


Chúng tôi chụp ảnh cùng các cô gái đang ngồi ăn pizza trên thảm cỏ.


Tôi đã có những cuộc trò chuyện để hiểu thêm về đời sống ở Iran.


Trong bữa ăn trưa tại nơi làm việc, tôi tới ngồi cùng bàn với một nữ phóng viên trẻ người Iran. Tôi nói: "Trước khi sang đây, tôi có xem 1 câu chuyện ảnh về Iran". Cô bạn ngắt lời "nói những điều không tốt về Iran, tôi biết". Tôi thủng thẳng đáp: "Ồ không, nói những điều bình thường. Có cả ảnh một nữ cung thủ... Nhưng điều đó làm tôi muốn biết, đời sống của phụ nữ Iran ra sao". Và chúng tôi bắt đầu hỏi- đáp một cách cởi mở:


- Nghe nói đàn ông Iran trước khi lấy vợ phải chứng minh được tài sản của mình? thế những người yêu nhau thì đàn ông dù nghèo họ vẫn lấy phải không?


- Tôi không thể nói trường hợp người khác thì thế nào, nhưng chồng tôi rất tốt và yêu tôi. Chúng tôi chẳng cân nhắc gì chuyện tiền nong.


- Có nhiều cô gái đi học Đại học không?


- Nhiều. Trong trường ĐH có lẽ 60% là nữ, 40% là nam.


- Sau đó, có nhiều người đi làm không?


- Khá nhiều.


- Các bạn có đi xem phim không?


- Có chứ. Điện ảnh Iran khá phát triển. Chị xem này (cô ấy mở điện thoại ra, cho tôi xem 1 đoạn video clip), còn đây là một buổi hòa nhạc lớn. Chúng tôi cũng có rất nhiều hoạt động văn hóa tinh thần.


Cô cho biết mình rất thích làm bánh ngọt và thường chụp ảnh bánh trái để đăng lên Instagram. Facebook thì bị cấm với công chức nhà nước.


Tôi đã trò chuyện với y tá trưởng của bộ phận y tế thuộc Đài PT TH Iran. Chị cho biết bác sĩ là nghề có giá ở Iran, chế độ lương bổng rất tốt. Cũng có khá nhiều phụ nữ học để làm bác sĩ,  y tá.


Cuối ngày, đồng nghiệp tại Đài Phát thanh- truyền hình Iran đã nhiệt tình đưa chúng tôi, các cán bộ của Đài VOV đi thăm một vài thắng cảnh trong thành phố và dạo phố để chúng tôi có thêm kinh nghiệm thực tế về cuộc sống nơi đây. Anh lấy điện thoại, cho chúng tôi xem hình gia đình, ảnh của vợ, và cả gia đình nhà vợ. Họ chưa có con. Hai vợ chồng thường xuyên đi picnic trên núi cùng với đại gia đình, nghỉ ở những ngôi nhà nhỏ tuyệt đẹp trên núi. Đến tối khuya, lúc chúng tôi khá mệt và tỏ ý muốn đi về, thì người bạn kia vẫn hào hứng: vâng, nhưng trước khi về, tôi muốn mời các bạn ăn kem, ở một tiệm kem ngon tuyệt vời.


Có nhiều loại kem, nhiều vị trái cây, người bán kem liên tục dùng những chiếc muỗng gỗ nhỏ xíu múc kem mời chúng tôi thử, thử hết vị nọ đến vị kia, không cho chúng tôi từ chối, và cuối cùng thì mỗi người khách cũng chỉ ăn 1-2 viên kem mà thôi, và anh bạn Iran kia cứ tranh việc trả tiền.


"Các cầu thủ Việt Nam đã ở KS này hồi cuối tháng 3/2016!"


Chúng tôi gặp một người bán hàng trong quầy bánh kẹo ở khách sạn. Khi biết chúng tôi từ Việt Nam sang, anh ta liền khoe hồi mấy tháng trước đội tuyển bóng đá Việt Nam sang Iran thi đấu cũng ở khách sạn này và giở sổ nhật biên của ngày hôm đó cho chúng tôi xem, nhưng sổ ghi bằng tiếng Iran nên tôi cũng không đọc được gì!.


Chợ


Gran Bazaar là cái chợ rất rộng lớn với kiến trúc gồm những hành lang dài tới 10 cây số tỏa đi mấy hướng. Phía mặt ngoài chợ là các hàng quán bán hạt khô, nước hoa quả, thịt cừu nướng Kebab. Các loại hạt khô rất nhiều và ngon: hạt hồ trăn, hạt điều, hạt bí, quả sung ngọt sấy khô, chà là... Bạn có thể vào nếm thoải mái rồi mua bao nhiêu thì mua, người bán hàng không nài ép cũng không tỏ ý khó chịu.


Ngôi chợ có rất nhiều lối vào với cổng chính Sabze Meydan. Bên trong chợ là hành lang chuyên bán một loại hàng hóa tạo nên tổng thể khu chợ với đầy đủ các loại mặt hàng thiết yếu và độc đáo. Ngoài cửa hàng, Grand Bazaar của Tehran còn bao gồm cả ngân hàng, nhà thờ Hồi giáo, nhà khách. Tôi đã thăm Grand Bazaar và 1 khu chợ sầm uất khác. Người nườm nượp đi lại, mua bán tấp nập mặc dù trong chợ rất nóng. Quần áo, giày dép, pha lê, gốm sứ, đồ lưu niệm... Rất nhiều hàng Made in China.


Trong chợ có nhiều hoa quả, rau củ, rất ngon và giá cả cũng tương đương như ở các chợ xanh của Việt Nam, khá rẻ. Lúc xẩm tối, có nhiều quầy bán ngô nướng, quạt trên than hoa như ở Hà Nội, có điều khác là trong tiết trời nóng nực mà người ta vẫn chen nhau đứng chờ quạt ngô (còn ở Hà Nội thì ngô nướng thường bán trong mùa lạnh).


Đặc biệt trên phố, trong khách sạn, ngoài chợ… có rất nhiều hàng bán thảm. Thảm Ba Tư đẹp nổi tiếng. Có thảm dệt bằng tay, có thảm dệt bằng máy, tuy nhiên rất nhiều thảm Made in China thì cũng tương tự như ở các cửa hàng trên phố Ngô Văn Sở (Hà Nội). Thảm dệt bằng tay có nhũng loại cực kỳ tinh xảo, bán tới cả ngàn đô la Mỹ một tấm thảm nhỏ dạng tranh treo tường (khoảng 50-75 cm). Tuy nhiên, chúng tôi được cảnh báo trước là người ta cũng nói thách rất cao.


Mua bán ở Iran có thể dùng tiền đô la Mỹ, rồi ngươi ta trả lại bằng tiền Rial, hình như làm vậy sẽ hơi thiệt chút về chênh lệch tỷ giá, nhưng rất tiện.


Chúng tôi nghe nói khách du lịch đến Iran thường mua đồ da, tuy nhiên tại cửa hàng mà chúng tôi tranh thủ ghé vào thì đồ da cũng không rẻ và mẫu mã không được đẹp lắm.


Kẹt xe


Đường sá ở Iran rất tốt. Từ sân bay quốc tế về Tehran chừng 70 km, xe thường xuyên chạy với tốc độ trên 100 cây số/giờ. Nhưng khi vào nội thành thì di chuyển chậm chắc khác gì giờ cao điểm ở Hà Nội. Đường rất nhiều xe ô tô, chủ yếu và xe nội địa và xe của Trung Quốc. Nghe nói, cũng có những xe sang của các hãng nổi tiếng, nhưng rất đắt. Xe cũ thì rẻ, giá xăng lại rất rẻ nên người ta dùng ô tô nhiều.


Quen với suy nghĩ là phụ nữ Iran chắc là yếu đuối (vì đến tóc cũng phải che!!!) tôi bất ngờ khi thấy trên đường nhiều phụ nữ lái xe, anh tài xế chở chúng tôi còn cho biết: đàn ông có khi nhường đường chứ phụ nữ lái xe đa số là "rất gấu", chẳng bao giờ cho xe khác vượt.


Một số người đi xe máy nhưng không nhiều. Và thường xuyên chúng tôi thấy cảnh thanh niên đi xe máy kẹp 3 trên đường mà đầu không mang mũ bảo hiểm.


Mong một lần trở lại...


Mấy ngày ở Iran, chúng tôi được thấy nhiều phong cảnh tuyệt vời, nhiều nét đẹp của cuộc sống nơi đây. Tehran có vẻ thật an toàn, thanh bình. Chúng tôi hỏi, bên ngoài thủ đô, mọi chuyện có khác nhiều không?. Đại sứ Nguyễn Hồng Thạch trả lời: Cũng yên bình và thân thiện như thế, thậm chí còn hơn!


Lời khẳng định của Đại sứ càng khiến tôi mong một lần có dịp trở lại. Gần đây, thấy trên mạng có những nhóm bạn từ Việt Nam rủ nhau đi du lịch Iran, vé máy bay mua được khuyến mại cũng chừng trên dưới 500 đô la Mỹ. Chi tiêu ăn uống, đi lại không quá đắt đỏ. Và quả thật xứng đáng nếu chọn điểm du lịch là xứ Ba Tư, một trong những cái nôi của văn minh nhân loại./.


Thúy Hoa


vov.vn




Tuần Văn hoá Việt Nam khai mạc ở Tehran


Tối 24/12/2016, tại Nhà hát Thành phố thủ đô Tehran, Đại sứ quán Việt Nam tại Iran đã tổ chức khai mạc Tuần Văn hoá Việt Nam tại Iran. Tới dự có ông Ghodrat Ali Heshmatian, Chủ tịch Liên hiệp các đảng Iran, ông Dariush Solat Vụ trưởng Vụ Ngoại giao Cộng đồng, Bộ Ngoại giao cùng nhiều quan chức Iran. Một số Đại sứ các nước và cán bộ Ngoại giao đoàn cũng có mặt. Rạp hát 500 chỗ ngồi chật kín với khán giả là những người hâm mộ nghệ thuật và yêu Việt Nam.


Phát biểu khai mạc Tuần Văn hoá Đại sứ Nguyễn Hồng Thạch khẳng định  ý nghĩa của việc lần đầu tiên tổ chức Tuần Văn hoá Việt Nam ở Iran, “văn hoá là con đường ngắn nhất giữa trái tim và trái tim; Tuần Văn hoá này sẽ giúp người Việt Nam và Iran gần gũi nhau hơn, hiểu nhau hơn và giúp cho quan hệ hai nước ngày một phát triển”. Đại diện cho các bạn Iran ông Ghodrat Ali Heshmatian, Chủ tịch Hiệp hội các đảng Iran nhấn mạnh tình cảm của người Iran đối với Việt Nam từ những năm chiến tranh cho tới hôm nay. Hoan nghênh sáng kiến của ĐSQ Việt Nam tổ chức Tuần Văn hoá Việt Nam tại Iran.


Giám đốc dự án phim “Thiên đường không xa” của Iran về các địa danh du lịch Việt Nam và Đạo diễn Andrian Jelveh cũng phát biểu giới thiệu quá trình làm phim của đoàn làm phim và ấn tượng của đoàn làm phim với danh làm thắng cảnh Việt Nam, giải thích tại sao tên phim là thiên đường không xa. Việt Nam đấy là thiên đường của danh lam thắng cảnh không xa lắm đối với Iran.


Các bạn Iran yêu nghệ thuật rất ấn tượng với những tiếng đàn bầu, đàn cơ rông pút, đàn tơ rưng, đàn nhị, đàn tranh và cả tiếng sáo không thể thiếu, cùng những làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh của các nghệ sĩ Việt Nam với trưởng đoàn là Nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Thị Hải Phượng . Sau mỗi tiết mục biểu diễn của các nghệ sĩ Việt Nam đều là các tràng pháo tay không ngớt. Không khí Việt Nam của ngày khai mạc Tuần Văn hoá Việt Nam còn được nhấn mạnh thêm với 20 bức ảnh khổ lớn về phong cảnh và cuộc sống con người Việt Nam do các nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam và Iran chụp.


Trước buổi khai mạc ĐSQ cũng đã tổ chức một buổi văn hoá Việt Nam tại ĐSQ. Theo chương trình Tuần lễ Văn hoá Việt Nam sẽ tiếp tục được tổ chức cho đến ngày 29/12 tại 5 thành phố nữa là Shiraz, Esfahan, đảo Kish, Tabriz và Kashan.


Đại sứ quán Việt Nam tại Iran


ĐỊA CHỈ: No. 54, Corner of Borzou St., Ejazi St. (Assef), Zaferaniyeh, Tehran


ĐT (Tổng đài):           +98 21 22411670


Fax:                                +98 21 22416045


SĐT khẩn cấp:            +98 21 22411670 và +98 9124132237


E-mail: vnemb.ir@mofa.gov.vn


Website: http://www.vietnamembassy-iran.org/


NGUYỄN HỒNG THẠCH


Đại sứ đặc mệnh toàn quyền


BÙI ĐÌNH QUÝ


Bí thư thứ nhất (Quản tri - Lễ tân)


NGUYỄN TIẾN DŨNG


Bí thư thứ nhất (Nghiên cứu)


VƯƠNG VĂN DÂN


Bí thư thứ Hai (Báo chí)


ĐẶNG HỮU PHƯỚC


Bí thư thứ Hai (Lãnh sự, văn hóa)


ĐỊA CHỈ THƯƠNG VỤ


No. 54, Corner of Borzou St., Ejazi St. (Assef), Zaferaniyeh, Tehran


ĐT: (+98 21) 22433101


Fax: (+98 21)26802609


Đại sứ Việt Nam tại Iran – nguyên Giảng viên trường Đại học Thuỷ Lợi


 Niềm tự hào mang tên Đại học Thuỷ Lợi, từ nơi đây bao thế hệ sinh viên đã trưởng thành, nhiều thầy cô giáo đã khẳng định được vị thế của mình trong xã hội. Thầy giáo Phạm Văn Hy là một trong số đó.


Đã 20 năm trôi qua, thầy giáo Phạm Văn Hy – nay là Đại sứ Việt Nam tại Iran - mới có dịp trở về trường. Những bỡ ngỡ xen lẫn niềm vui, Trường Đại học Thuỷ Lợi đã thay đổi quá nhiều so với khi thầy còn công tác ở trường với cương vị là một giảng viên môn Vật lý. Màu thời gian đã nhuộm trên mái tóc, nhưng trong ánh mắt của ngài Đại sứ vẫn còn đấy nét trẻ trung như ngày nào còn đứng trên bục giảng.


GS.TS Đào Xuân Học - Hiệu trưởng tiếp Đại sứ Việt Nam tại Iran Nguyễn Văn Hy


         Buổi đón tiếp của Ban Giám hiệu với ngài Đại sứ diễn ra trong không khí ấm cúng, thân tình tại Phòng khách của Nhà trường. Những kỷ niệm trước đây lại khi còn là một giảng viên công tác tại trường, và những tâm sự khi nắm giữ một chức vụ chủ chốt của Nhà nước ở nước ngoài, đã được ngài Đại sứ chia sẻ lại buổi gặp mặt này. Đại sứ kể về đất nước, con người Iran, những phong tục và thói quen, ngài Đại sứ mong muốn là chiếc cầu nối giữa Đại học Thuỷ Lợi và một số trường Đại học, các Viện…của đất nước Iran, hy vọng về một sự hợp tác bền chặt và đồng thời Đại sứ mở ra những hướng hợp tác mới với một số nước khác trên thế giới mà Ngài biết. Trước mắt, ngài Đại sứ cho biết một số Trường Đại học, Viện quản lý nghiên cứu đào tạo, Bộ năng lượng của Iran mong muốn được đón tiếp Nhà trường trong một thời gian gần đây đến làm việc và tham quan. Đại sứ cho rằng đây là một cơ hội tốt trong tiến trình hội nhập của Trường Đại học Thuỷ Lợi với bè bạn quốc tế.


Phát biểu tại buổi gặp mặt này, NGUT.GS.TS Đào Xuân Học - Hiệu trưởng Trường Đại học Thủy Lợi đã bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc của lãnh đạo Nhà trường  trước sự quan tâm của Đại sứ Nguyễn Văn Hy. Hiệu trưởng tự hào thông báo: Nền Đại học Việt Nam đang đổi mới và Đại học Thuỷ Lợi là trường Đại học đầu tiên đã xây dựng thành công bản chiến lược phát triển giai đoạn 2006 – 2020, khẳng định một cái nhìn lớn và bước đi vững chắc. Hiệu trưởng nhấn mạnh: Nhà trường vẫn tiếp tục còn nhiều đổi mới, sự giúp đỡ từ bên ngoài về các lĩnh vực như đào tạo, nghiên cứu khoa học… sẽ góp phần cho sự đổi mới thành công. Hiệu trưởng cũng mong muốn đại sứ Việt Nam tại Iran sẽ tạo điều kiện giúp đỡ để Nhà trường có thể đến tham quan đất nước Iran một ngày gần đây nhất.


Buổi gặp mặt kết thúc trong sự thân tình của những người đồng nghiệp và sự hiếu khách của Trường Đại học Thuỷ Lợi đối với ngài Đại sứ Nguyễn Văn Hy, mở ra triển vọng tốt đẹp cho những khả năng hợp tác mới.


N.V.A




Đại sứ Nguyễn Hồng Thạch: Câu chuyện Syria không giản đơn


29/07/2016  14:54 GMT+7


Sau những chia sẻ trên trang cá nhân về phóng sự Syria: Góc nhìn từ phía trong cuộc chiến do nhà báo Lê Bình thực hiện, Đại sứ Việt Nam tại Iran kiêm nhiệm Syria, Iraq, Nguyễn Hồng Thạch, đã trò chuyện với phóng viên VietNamNet về vấn đề này.


Ông vừa chia sẻ khá bức xúc trên trang cá nhân về phóng sự Syria của nhà báo Lê Bình. Nguyên nhân khiến ông chia sẻ status này là gì thưa ông?


Tôi là người có liên quan với tư cách là Đại sứ Việt Nam tại Iran kiêm nhiệm Syria, nên cần có tiếng nói để cho dư luận hiểu. Tranh cãi nhiều về việc vai trò của ĐSQ và Lãnh sự danh dự của Việt Nam là những gì trong quan hệ với Syria, liệu có cần có tiếng nói của ĐSQ trong vấn đề liên hệ với Văn phòng Tổng thống Syria để xin phỏng vấn hay không… là những câu hỏi liên quan đến cá nhân tôi nên tôi cần có tiếng nói để dư luận rõ.


Nhưng quan trọng nhất là tôi thấy cần có tiếng nói để đóng vấn đề lại. Việt Nam đang đứng trước rất nhiều thách thức, nhiều vấn đề mà tài năng nên tập trung vào đó chứ không phải tập trung vào những câu chuyện như vậy. Đành rằng việc trao đổi đánh giá về một ký sự gây xôn xao cũng là việc làm cần thiết nhưng cũng đã đến điểm để dừng.


Dựa trên những yếu tố nào ông cho rằng đây là một sản phẩm báo chí kém trong khi VTV vừa khen thưởng phóng sự này?


VTV có thể khen ký sự này tôi thấy cũng dễ hiểu và thông cảm. Lãnh đạo VTV cần biểu dương tinh thần dám làm của phóng viên, đặc biệt dám vào nơi gian khổ để thực hiện công việc. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa đây là tác phẩm hay.


Tôi cũng đã nhiều năm làm báo. Đối với tôi, tác phẩm báo chí phải có thông tin. Tôi cũng có xem một đoạn của ký sự và nhận thấy ký sự không có thông tin, nhiều biểu cảm quá. Một ký sự hay, có thông tin, theo tôi cần phải dẫn người xem thấy những thực tế cuộc sống mà chỉ đến đấy mới thấy được chứ không phải để nghe những biểu cảm của phóng viên.


Rất nhiều ý kiến cho rằng phóng sự của chị Lê Bình chưa lột tả được bản chất của cuộc chiến. Với tư cách là Đại sứ Việt nam tại Syria, ông có thể giúp độc giả hiểu rõ hơn về điều này?


Cá nhân tôi không xem hết ký sự nên không đánh giá về ký sự này nhưng khi người ta nói cuộc chiến ở Syria thì nói đến cuộc nội chiến giữa chính phủ và phe nổi dậy, chứ không nói nhiều đến cuộc chiến với IS. Sau các vụ biểu tình chống chính phủ từ mùa Xuân Ả Rập, nhiều nhóm chống đối chính phủ tiến hành đấu tranh vũ trang chống lại chính phủ và được nhiều nước và lực lượng bên ngoài hỗ trợ. Nhiều nước yêu cầu Tổng thống Syria Bashar al-Assad phải từ chức như là điều kiện cho đàm phán. Bản thân phe nổi dậy cũng gồm rất nhiều lực lượng trong đó có lực lượng bị nước này nước kia cho là khủng bố, còn một số nước khác chỉ cho là đấy là lực lượng chống chính phủ. Chính phủ Syria kiên quyết chỉ đàm phán với đối lập chứ không đàm phán với khủng bố.


Nhưng xác định ai là khủng bố, ai là chống chính phủ không đơn giản. Quan điểm các bên chủ chốt như Syria, Nga, Mỹ và Ả-rập Xê út là rất khác nhau về các lực lượng này. Cho đến nay câu trả lời tuyệt đối là chưa có. Nói như vậy để thấy cuộc chiến ở Syria rất phức tạp chứ không đơn giản, càng không phải là giữa chính phủ với IS.


Ông là một nhà ngoại giao, nhưng cũng từng là nhà báo, ông có lời khuyên gì cho phóng viên, đặc biệt phóng viên muốn ra vùng chiến sự tác nghiệp?


Tôi đã từng nhiều năm làm báo và yêu nghề báo, nghề có ích mang lại nhiều thông tin, kiến thức cho cộng đồng, cho xã hội, gợi mở các vấn đề của cộng đồng của xã hội để giải quyết. Tôi cũng rất muốn chuyện trò với các phóng viên trẻ. Tôi thấy nhiều nhà báo làm được những việc lớn như vụ quán Xin chào vừa rồi ở TP. Hồ Chí Minh. Nhưng có một điều phóng viên trẻ hay quên mình chỉ là phóng viên mình không là quan toà, mình càng không phải là chuyên gia, nên nếu các bạn ‘’phán’’ thì dễ sai lắm. Đấy không phải là việc của phóng viên. Hãy đưa tin thôi đừng phán.


Còn đối với phóng viên ra chiến trường cần phải chuẩn bị rất kỹ. Đấy là chiến tranh giữa cái sống và cái chết, phải rất cẩn thận. Cái này tôi không dám nói nhiều vì bản thân chưa từng trải. Có 2 khía cạnh liên quan tôi muốn nhấn mạnh: ĐSQVN ở Iran kiêm nhiệm Syria có trách nhiệm lãnh sự đối với công dân Việt Nam đến Syria nên rất cần liên lạc với ĐSQVN tại Iran. Thứ hai, chiến tranh là sự nối dài của chính trị, phải rất hiểu chính trị để làm phóng sự chiến tranh. Cuộc chiến ở Syria là cực kỳ phực tạp lại càng cần có sự chuẩn bị chu đáo khi đến đấy.


Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!


Như Khuê


vietnamnet.vn


Năm đỉnh cao quan hệ Việt Nam - Iran


12:00 | 06/10/2016


Nhân dịp Tổng thống Iran Hassan Rouhani thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ ngày 5-7/10/2016, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Iran Nguyễn Hồng Thạch đã dành riêng cho báo TG&VN bài phỏng vấn về quan hệ Việt Nam - Iran.


Dưới đây là toàn văn bài phỏng vấn.


Đại sứ có thể chia sẻ cảm nhận về những thay đổi của đất nước Iran từ sau khi nước này ký thỏa thuận hạt nhân với các nước Phương Tây?


Bất cứ ai ở Tehran sau khi thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và P5+1 được ký đều nhận thấy các hoạt động ngoại giao ở đây trở nên tấp nập, dồn dập. Mỗi tháng phải có vài đoàn cấp cao thăm Iran, từ tất cả các châu lục, còn cấp bộ trưởng thì không tính hết. Thành phần các đoàn cũng đều rất đông, có khi lên tới 100-200 người. Số lượng các thỏa thuận ký cũng “khủng khiếp”. Có những chuyến thăm cấp cao tới Iran hai bên ký đến gần 20 thỏa thuận! Trong ngoại giao đoàn người ta thầm thì bây giờ có mốt đi thăm Iran.


Tổng thống Iran Hassan Rouhani thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ ngày 5-7/10/2016.


Tuy nhiên, kết quả của việc dỡ bỏ cấm vận có vẻ khó thấy, hay gần như chưa thấy. Điều duy nhất tôi thấy là khu vui chơi Tochal một năm nay được đầu tư hơn, khang trang hơn, nhiều trò giải trí hơn. Còn toàn bộ Tehran gần như không có thay đổi gì đột biến. Đường phố vẫn những chiếc xe Iran sản xuất, có thể xe nước ngoài nhiều hơn một chút.


Tức là bỏ cấm vận chưa làm thay đổi cuộc sống ở Iran, thưa Đại sứ?


Số lượng các văn bản được ký khá nhiều, cam kết khá lớn, có giá trị hàng trăm triệu USD. Tuy nhiên, đại đa số các thỏa thuận đều ở dạng Bản ghi nhớ, tức là còn phải tiếp tục đàm phán tiến tới thỏa thuận đầy đủ. Dường như các nước đều đang đứng ở ngưỡng cửa chuẩn bị bước vào thị trường Iran nhưng còn chờ xem tình hình thế nào để bước tiếp vào hay không.


Nỗi lo lắng của các nước không phải là không có cơ sở vì đã từng có các biện pháp trừng phạt với số tiền lên tới cả chục tỉ USD đối với ngân hàng làm ăn với Iran.


Đã 9 tháng trôi qua kể từ khi thỏa thuận đi vào thực hiện, Iran đã dừng chương trình hạt nhân của mình và thực hiện các cam kết nhưng giao dịch ngân hàng vẫn chưa thực hiện được. Do đó người ta nói không sai là bỏ cấm vận mới chỉ là trên giấy. Tất cả đang chờ xem thỏa thuận mua 200 chiếc máy bay của Airbus và Boeing được thực hiện thế nào.


Nếu thỏa thuận này được thực hiện mặc dù khá phức tạp với việc không được dùng USD và không được sử dụng hệ thống tài chính Mỹ, đây sẽ là đột phá trong việc thực hiện dỡ bỏ cấm vận; sẽ không còn là trên giấy nữa mà là trên thực tế. Lúc đó hàng trăm văn bản kia sẽ thành các thỏa thuận thực sự và sẽ mang lại sự đổi thay lớn cho Iran.


Trong chuyến thăm Iran của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đầu năm nay, Tổng thống Iran Hassan Rouhani cho rằng chuyến thăm là bước tiến mới cho quan hệ song phương Việt Nam - Iran. Theo Đại sứ, quan hệ hai nước đã có bước tiến nào từ sau chuyến thăm này?


Sau chuyến thăm của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã có nhiều nỗ lực để thúc đẩy quan hệ hai nước. Một số đoàn chính phủ hai nước đã thăm lẫn nhau, trong đó có cả những lĩnh vực lần đầu tiên có trao đổi tiếp xúc. Cuộc họp của Nhóm làm việc thúc đẩy thương mại cũng được tổ chức để bàn các biện pháp và tháo gỡ các khó khăn, thúc đẩy thương mại giữa hai nước.


Hội đàm giữa hai đoàn đại biểu Iran và Việt Nam nhân dịp Chủ tịch nước Trương Tấn Sang thăm cấp Nhà nước tới Iran, tháng 3/2016.


Nhiều doanh nghiệp của cả hai nước đã sang để tìm hiểu cơ hội làm ăn, một số thỏa thuận đã được ký kết. Đặc biệt những doanh nghiệp lớn như Viettel hay VNPT đã tìm được các đối tác Iran và đang bàn các thỏa thuận hợp tác. Chưa có nhiều hợp đồng và giá trị các hợp đồng còn khiêm tốn, nhưng trong bối cảnh  hiểu biết giữa hai nước còn có phần hạn chế, các doanh nghiệp còn tâm lý e dè, việc khởi đầu có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Các con số hợp tác lớn sau này sẽ bắt nguồn từ những  khởi đầu khiêm tốn hôm nay.


Năm nay có hai chuyến thăm cấp Nhà nước lẫn nhau giữa Việt Nam và Iran. Theo Đại sứ, điều này có ý nghĩa như thế nào trong quan hệ hai nước?


Có thể khẳng định năm 2016 là năm đỉnh cao của quan hệ Việt Nam – Iran. Chưa năm nào trong lịch sử quan hệ hai nước chứng kiến hai đoàn cấp cao thăm lẫn nhau trong vòng chưa đầy 7 tháng.


Hai nước thiết lập quan hệ năm 1973 sau khi Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết. Đã có 3 Chủ tịch nước Việt Nam thăm Iran và 3 Tổng thống Iran thăm Việt Nam. Nhưng 2 trong số 6 chuyến thăm cấp cao này được thực hiện cùng trong năm 2016. Nói như vậy để thấy rõ ý nghĩa của năm 2016 đối với quan hệ song phương Việt Nam – Iran.


Hai chuyến thăm cấp Nhà nước là những nỗ lực ở cấp cao nhất để từng bước tạo ra khung pháp lý cho quan hệ hợp tác giữa hai nước, giúp người dân hai nước hiểu nhau hơn, và từ đó quan hệ hợp tác đa dạng giữa hai nước mới đơm hoa kết trái. Chúng ta hoàn toàn có thể hy vọng quan hệ song phương hai nước sẽ bước sang một trang mới, phát triển mạnh mẽ như chưa từng có.


Theo Đại sứ, dựa trên cơ sở nào hai nước đã đặt ra mục tiêu nâng kim ngạch thương mại hai chiều lên 2 tỷ USD và liệu mục tiêu này có khả thi?


Con số thương mại chính thức giữa hai nước mới chỉ khoảng 100 triệu USD. Nếu nhìn như vậy thì mục tiêu 20 lần lên 2 tỷ USD trong những năm tới dường như là không tưởng. Nhưng những năm qua, hàng Việt Nam vẫn vào Iran bằng nhiều ngả. Riêng lượng giầy dép “Made in Vietnam” trong các cửa hàng Iran và uy tín của giầy Việt Nam với người tiêu dùng Iran đã cho thấy con số 100 triệu USD là không thực tế. Con số thực có thể phải gấp vài lần. Nhưng quan trọng là còn nhiều tiềm năng giữa hai nước chưa được khai thác.


Việt Nam và Iran có rất nhiều các mặt hàng bổ sung cho nhau, là cơ sở để cho thương mại phát triển. Du lịch cũng có tiềm năng rất lớn. Người Iran đi du lịch rất nhiều. Người Việt Nam cũng bắt đầu đi du lịch Iran. Du lịch sẽ kéo theo sự hiểu biết lẫn nhau và cơ hội kinh doanh giữa hai nước sẽ được khai thác. Như vậy, du lịch vừa là một lĩnh vực trao đổi giữa hai nước, vừa là chất xúc tác cho giao thương giữa hai nước phát triển. Đặc biệt, nếu các dự án lớn như Viettel, VNPT, hóa dầu thành công, con số hợp tác kinh tế - thương mại giữa hai nước sẽ có những bước nhảy vọt.


Đại sứ có thể chia sẻ về đất nước Iran với những đặc trưng và bản sắc văn hóa riêng biệt. Những kỉ niệm của Đại sứ khi sinh sống và làm việc trên mảnh đất đặc biệt này?


Tôi không phải chuyên gia về Trung Đông, càng không phải là chuyên gia về Iran nhưng “tình cờ” trở thành Đại sứ Việt Nam ở Iran. Trước khi tôi đến Iran cũng có một số người chia sẻ với tôi về tình yêu đất nước Iran, nhưng đại đa số đều ái ngại cho tôi. Tôi hay nói thành thật với các bạn Iran đây là sự bất ngờ thú vị đối với tôi vì những gì tôi được trải nghiệm ở Iran khác và hay hơn những gì mình nghĩ. Có lẽ không chỉ riêng tôi có cảm giác như vậy mà hầu như tất cả các đại sứ ở Tehran đều có chung ý nghĩ này.


Có thể nói, tôi yêu đất nước và con người Iran ngay từ những ngày đầu nhận công tác. Đầu tiên đấy là ấn tượng về tình cảm hiếu khách của người Iran. Đi đâu cũng thấy những nụ cười của các bạn Iran dành cho chúng ta. Không chỉ từ người lớn mà ngay cả các em nhỏ cũng luôn thể hiện tình cảm hiếu khách. Nhiều cháu cười rất tươi và nói “welcome to Iran”. Dường như các cháu tự nghĩ và tự nói những điều đấy với người nước ngoài chứ không phải được dạy như vậy. Điều đó lại càng làm cho chúng ta khâm phục đất nước và con người Iran.


Người Iran rất yêu âm nhạc và thơ ca. Có thể nói âm nhạc và thơ ca ngấm vào máu người Iran mà bất cứ ở đâu cũng có thể nhận thấy. Không phải chỉ ở những nơi đọc thơ, biểu diễn nhạc, hay kịch mà ở đâu cũng có thể thấy nét văn hóa đó của người Iran.


Có thể nói dài hơn về đất nước và con người Iran, tôi chỉ muốn nhấn mạnh thêm đất nước rộng lớn với bề dầy lịch sử hàng ngàn năm luôn có nhiều điều để chúng ta khám phá; và càng khám phá thấy nét đẹp, càng có tình cảm với mảnh đất và con người nơi đó. Đất nước và con người Việt Nam cũng đẹp. Nhiều bạn Iran cũng trầm trồ với tôi về chuyến đi thăm Việt Nam của mình. Tôi hy vọng sẽ nhiều người Việt Nam đến với Iran và nhiều người Iran đến với Việt Nam. Quan hệ hai nước không thể không phát triển.


Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!


baoquocte.vn


 



 


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Ma túy, những câu chuyện khốc liệt - Hoàng Điệp – Mai Vinh 23.03.2017
Một làng biên giới - Võ Phiến 23.03.2017
Những đám khói - Võ Phiến 23.03.2017
Khó, dễ Nguyễn Tuân - Đào Nguyên 22.03.2017
Ở nơi “con chim bay bạc đầu chưa tới” - Ngô Vĩnh Bình 22.03.2017
Lê Văn Thảo, người lữ hành lặng lẽ - Nguyễn Xuân Hưng 21.03.2017
Hoa của đất: Nhà toán học lỗi lạc của quê hương Gò Nổi - Kỳ Lam - Hàm Châu 19.03.2017
Không khóc ở Mỹ Sơn - Inrasara Phú Trạm 16.03.2017
Mười ngày rung chuyển thế giới (11- tiếp và hết) - John "Jack" Silas Reed 15.03.2017
Hoàng Đạo Thúy với những trang viết về Hà Nội - Hoài Anh 13.03.2017
xem thêm »