tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20004380
10.12.2016
Phan Quang
Lời Tác giả in trong tập Ký: Từ nguồn Thạch Hãn đến bờ hồ Gươm



Từ tuổi thiếu niên tôi đã ước mong trở thành người cầm bút, bởi vậy


luôn chú ý quan sát và ghi chép. Những cuốn sổ tay đầu tiên nay còn


giữ được ghi năm 1948, khi tôi bắt đầu làm việc tại báo Cứu Quốc


Liên khu 4.


Tôi thường dùng ba loại sổ.


Trước hết, những cuốn mọi cán bộ đều có, ghi chép công việc hằng


ngày, hội nghị, giao ban, học tập, thời sự… Hai là loại sổ tay thu


thập tư liệu viết báo, viết văn: mẫu người, mảnh đời, sinh hoạt,


phong cảnh, cảm xúc, số liệu..., thường ghi nhanh tại chỗ; cũng


có khi ghi sau - những lúc này do có thời gian, cũng có chú ý phần


nào câu chữ. Ba là nhật ký tâm tình, những cảm nhận văn chương,


suy ngẫm non dại về buồn vui chuyện đời, triết lý vặt…, tiện đâu


ghi đấy.


Trải qua mấy cuộc kháng chiến và cả đời lao động, đi đâu tôi cũng


kè kè cuốn sổ tay. Cách đây hơn 15 năm, nhân có thời gian, tôi


chọn lọc, sắp xếp lại, loại bỏ phần lớn, chỉ giữ những gì may ra có


thể có ích, bắt đầu từ cuối năm 1949 ở mặt trận Bình Trị Thiên


và kết thúc với cái Tết hòa bình đầu tiên tại Hà Nội, gọi chung


là bút ký.


Quá khứ lùi xa, có những dòng chép nay đọc lại bản thân người ghi


cũng không tường tận lắm về nội dung, bối cảnh, và chắc có thể


nhầm, do trình độ hạn chế và một số tên đất, tên người phải viết


tắt để giữ bí mật. Điều quả quyết là không chi tiết nào bịa đặt hoặc


thêm thắt. Từ ngữ có nhiều tiếng địa phương nay không thông


dụng, đến người ghi cũng chẳng lần ra nổi, vẫn giữ nguyên xi, chỉ


chỉnh lý trong trường hợp quá tối nghĩa, nếu cần thì mở ngoặc đơn


hoặc ghi chú dưới chân trang. Các phụ đề mới thêm về sau để khi


đọc đỡ miên man hết ngày này sang ngày khác, và cũng tiện cho


việc tra cứu lúc cần, và gọi chung là Nhật ký. Dù vậy vẫn dài tới


hơn nửa triệu từ.


Năm nay, tôi lại cắt bỏ, chỉ giữ lại một phần bản nói trên1.


Văn hào Gabriel Marquez, tác giả Trăm năm cô đơn, có lần nói:


Nhà văn đến một tuổi nào đó chỉ có thể viết về mình nữa mà thôi. Và


ông đã dành những năm tháng cuối đời, vượt lên tuổi tác, yếu đau,


“sống để lại kể lại”. Và ông đã kể lại cho đời nhiều trang tuyệt tác


về tuổi ấu thơ, những bước chập chững vào nghề, cuộc thảm sát mà


tổ tiên ông phải chịu đựng. Gabriel Marquez là một ngọn Thái sơn,


tôi là hạt phù sa nổi chìm theo thời cuộc, nhưng đã là những người


đam mê văn chương, từ ngữ thì trách nhiệm xã hội và nỗi niềm xét


đến cùng ai cũng có cái giống ai.


Từ nguồn Thạch Hãn đến bờ Hồ Gươm, đã thế, lại không phải là


sáng tác. Ngược lại, chỉ là những mẫu sống nguyên thô, dăm mớ


quặng vụn, cùng bộc bạch tâm tình một chàng trai trưởng thành


nhờ kháng chiến tại một vùng đất nghèo sáu, bảy mươi năm về trước


- những dòng ghi chưa trải qua bất kỳ sự chắt lọc nào. Suốt cả đời,


cho đến hôm nay, tôi vẫn đinh ninh những dòng chữ ghi vội trên


các nẻo đường, bên bờ khe, giữa chiến trận hay những đêm thao


thức “mảnh tình riêng” này sẽ mãi mãi dành riêng “ta với ta”2. Vậy


mà một hôm xếp lại mớ sách cũ, tình cờ gặp lại những cảnh những


người, những tấm lòng vàng một thời xa lắm, trong đó thấp thoáng


bóng chàng trai nuôi ảo mộng văn chương…, tôi chợt nghĩ: Biết đâu


một mai ai có nhu cầu tìm hiểu con người và cuộc sống một thời, thì


mảnh tình riêng ta ngại ngùng chi mà không sẻ chia.


Bởi vậy mới đến với bạn đọc tập sách thô sơ này.


Cảm tạ nhà văn Ngô Thảo, bạn đọc đầu tiên và là người hối thúc tôi,


khuyên tôi chớ có “lần chần” trong việc chia sẻ thông tin.


Hà Nội, mùa thu năm Bính Thân, 2016


Phan Quang


Nguồn: Từ nguồn Thạch Hãn đến bờ hồ Gươm. Tập ký của Phan Quang. NXB Trẻ, 2016.


_____


1 Chính vì vậy, ở nhiều nơi, Nhật ký nhảy vọt từ ngày này sang ngày sau, khá xa


nhau, và đọc thấy thiếu mạch lạc, đang chuyện này nhảy sang chuyện khác.


Xin thứ lỗi (PQ).


2 “Một mảnh tình riêng ta với ta” - thơ Bà Huyện Thanh Quan.


 


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Ngô Tất Tố: Ba tính cách trong một con người - Phan Quang 14.07.2017
Nguyễn Tuần: Cỏ Độc lập - Phan Quang 14.07.2017
12 người lập ra nước Nhật (13) - Sakaiya Taichi 05.07.2017
Nguyễn Quang Sáng: Trong mâm rượu/ Nói xấu người vắng mặt/ Rượu sẽ thành thuốc độc - Trần Thanh Phương 19.06.2017
Nói có sách (5) - Vũ Bằng 19.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (4) - Tư Mã Thiên 12.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (3) - Tư Mã Thiên 11.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (1): Lời giới thiệu của Dịch giả Nhữ Thành (Phan Ngọc) - Phan Ngọc 11.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (2) - Tư Mã Thiên 11.06.2017
Lượm lặt ở đám giỗ cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt - Lưu Trọng Văn 06.06.2017
xem thêm »