tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18950752
Những bài báo
05.11.2016
Nhiều tác giả
Câu chuyện cuối tuần: “Văn hóa” viết thư điện tử (Email)



Vừa buồn vừa bực nhận email


Công tác tại trường đại học gần bốn năm nay, giao tiếp với các em sinh viên hằng ngày nên tôi có nhiều suy nghĩ và trăn trở về các vấn đề giáo dục. Một trong số đó là chuyện giao tiếp của sinh viên hiện nay.


Sinh viên cần được học những kỹ năng giao tiếp tối thiểu. Đây là những điều mà các em thì cứ nghĩ dư thừa, còn người lớn thì mặc nhiên cho rằng các em hẳn phải đã tự biết rồi


Đã rất nhiều lần, khi nhận được email từ sinh viên gửi đến, thời gian đầu tôi vừa buồn vừa bực. Cứ tự hỏi mình rằng trong lúc soạn email, phải chăng các em còn bận rộn việc cá nhân gì đó nên đã không chú tâm vào cách trình bày lá thư? Có những email chỉ có tệp (file) đính kèm mà không hề có bất cứ tiêu đề (subject line) nào hay bất cứ nội dung (content) gì.


Thậm chí các em không xưng tên họ, để lại số điện thoại liên hệ. Một số email thì ghi hẳn nội dung cần trao đổi vào ô tiêu đề, nhưng là những dòng chữ tiếng Việt không dấu, hoặc những chữ viết tắt không theo một thể thức quy tắc nào. Phải qua các lần trả lời email trao đổi kế tiếp, khi tôi nhắc nhở, các em mới cải thiện những điều trên.


Vậy đâu là nguyên nhân gây ra các tình huống này? Là do công nghệ hiện đại hay ý thức của sinh viên hiện nay đang dần đi xuống? Thời gian sau này, khi bình tâm suy xét từ các góc độ, tôi nghĩ rằng lỗi không thuộc hoàn toàn về các em. Sinh viên hiện nay đã quá quen với việc trao đổi thông tin qua các trang mạng xã hội, với những ứng dụng siêu tiết kiệm thời gian...


Khi cần gửi tài liệu gì, các em chỉ việc chọn tài liệu đó và nhấn nút gửi (send) là hoàn tất một chu trình trao đổi. Thói quen này dần hình thành ở sinh viên khi còn học phổ thông, qua việc các em giao tiếp với bạn bè và được các em vô thức lặp lại khi giao tiếp qua email với giảng viên, cán bộ nhà trường.


Qua những lần trò chuyện trực tiếp một cách cởi mở, tôi nhận thấy nhiều sinh viên chỉ bắt đầu sử dụng email khi bước vào giảng đường đại học. Quả thật vào thời phổ thông, không có nhiều tình huống để các em sử dụng đến email.


Ban đầu tôi còn ngờ ngợ về điều này, sau tôi phải tin rằng đó là thực trạng đang diễn ra hiện nay trong sinh viên. Tức là không hẳn các em thiếu sự tôn trọng người nhận email, mà các em đang vô thức không biết được việc làm của mình.


Lý giải của tôi hẳn sẽ khiến nhiều người lớn cảm thấy dường như tôi đang ngụy biện cho các em, lỗi không thể do công nghệ. Nhưng nếu có dịp công tác trong ngành giáo dục, hẳn mọi người sẽ có cảm giác như tôi, luôn muốn tìm ra bản chất thật sự của vấn đề và điều quan trọng hơn là tìm ra giải pháp để sinh viên hoàn thiện hơn. Chứ hiện trạng thì ai cũng thấy rồi, cứ mãi chỉ trích không làm cho mọi thứ tốt hơn được.


Tôi nghĩ các trường đại học rất cần đưa vào nội dung chương trình những buổi sinh hoạt đầu khóa cho tân sinh viên các kỹ năng giao tiếp tối thiểu. Đây là những điều mà các em thì cứ nghĩ dư thừa, còn người lớn thì mặc nhiên cho rằng các em hẳn phải đã tự biết rồi.


Khoảng cách thế hệ luôn là bức tường nhận thức, khiến cho chúng ta không đặt mình trong tâm thế của sinh viên. Cứ nghĩ các em phải biết, phải hiểu, nhưng nếu thầy cô không dạy thì các em còn biết học ở đâu?


Thế nên, trong giờ giảng của các môn đại cương như phương pháp học đại học, phương pháp nghiên cứu khoa học... cần xen kẽ những nội dung về kỹ năng giao tiếp, ứng xử. Tất nhiên, việc gì cũng cần hai phía. Một thái độ cầu thị, sẵn sàng tiếp thu là yêu cầu mà người học cần có, nếu muốn đạt kết quả tốt.


Trần Xuân Tiến - Đại học Văn Hiến


Nghĩ gì khi ông bà dạy “lời chào cao hơn mâm cỗ”?


Là một nhà giáo, đọc bài viết “Vừa buồn vừa bực nhận email” của tác giả Trần Xuân Tiến, tôi rất đồng tình với hiện tượng mà tác giả đã nêu.


Bởi không chỉ ở các em sinh viên đại học, mà ngay trong trường học, việc giao tiếp qua email giữa các thầy cô với ban giám hiệu và thậm chí với cơ quan chủ quản cũng có nhiều tình huống mà người nhận thư không biết nên vui hay buồn, nên cười hay khóc và tự hỏi mình: biết trách ai?


Trước hết lỗi thường gặp nhất ở các email như bài viết đã nêu đó là “No subject” - thư không có chủ đề. Người sử dụng email luôn được khuyến cáo rằng với những email dạng này, có đến 90% là những email có chứa virút độc hại, cho nên tốt nhất là không nên mở và xóa bỏ.


Vì vậy, khi thầy cô gửi email mà không được hồi đáp đều thắc mắc, thậm chí phiền lòng, nhưng khi hỏi ra mới biết cớ sự. Song bài học rút ra thì... vẫn chưa thỏa đáng, bởi nó có sự lặp đi lặp lại cho những lần gửi sau, mà khi được góp ý thì ngoài việc le lưỡi hay cười trừ, động thái điều chỉnh là... hoàn toàn xa lạ.


Nhiều lần tiếp nhận email của các bạn đồng sự, thậm chí ngay cả của các thầy cô dạy bộ môn văn, bản thân tôi cũng không hiểu mình đang đứng ở vị trí nào đối với đồng nghiệp trong thư trao đổi đó, khi không có bất kỳ một đại từ nhân xưng và cụm từ giao tiếp nào kiểu như “kính thưa” ở đầu thư và “kính thư” ở cuối thư. Và nếu có tập tin đính kèm thì trong nội dung thư cũng chẳng có một lời giải thích hay giới thiệu gì về nội dung đính kèm đó để người đọc chú ý.


Trong bài, tác giả Trần Xuân Tiến có đề nghị các trường đại học nên chăng trong các buổi đầu tiếp nhận sinh viên, cần nêu những hướng dẫn để tạo kỹ năng giao tiếp qua email cho sinh viên, và tôi cho rằng đây là một đề nghị rất hay. Bởi trên thực tế, không chỉ trường đại học cần hướng dẫn cho sinh viên mà còn ở các trường phổ thông.


Trong phiên họp chuyên môn đầu mỗi năm học, ban giám hiệu, đặc biệt là các phó hiệu trưởng phụ trách mảng hành chính, cũng luôn có phần hướng dẫn này, thậm chí gửi email mẫu cho các thành viên trong trường...


Nhưng rồi mọi việc cũng cứ diễn ra như hiện trạng bài báo phản ánh, mà chúng tôi thường phải “tự đùa an ủi” mình đó là: Dạy con từ thuở còn thơ... hướng dẫn thì phải từ thuở bơ vơ mới về trường, chứ bây giờ thói quen đã “ăn vào máu” và thầy cô cũng đã ở độ tuổi giang sơn dễ đổi, bản tánh khó dời thì biết làm sao?


Các nhà giáo dục học đã chỉ ra rằng quá trình giáo dục trẻ luôn song hành hai hướng và buộc phải có hai hướng, đó là giáo dục và tự giáo dục. Một khi cái lễ và tự trang bị lễ nơi mỗi người chưa là điều kiện tiên quyết trong hành xử, thì khoan nói đến những chuyện “đội đá vá trời” khác.


Và đó là lý do vì sao sau khi đọc bài viết của tác giả Trần Xuân Tiến, nhiều nhà giáo dục đã ngậm ngùi nhớ lại lời dạy rất đơn giản mà hiệu nghiệm của ông bà ta xưa: “Lời chào cao hơn mâm cỗ!”.


Lâm Minh Trang, Quận Gò Vấp TP HCM


tuoitre.vn


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Khi tờ báo gia đình đối đầu các ông lớn - James Warren 25.04.2017
Tranh cãi về 'tượng Đức Ông' ở đền Quán Thánh - Tư liệu 24.04.2017
Ngáo đá, lộ hàng, chảnh chó... sáng tạo hay méo mó tiếng Việt? - Vũ Viết Tuân 23.04.2017
Về thị trường sách và việc xuất bản - Hà Thủy Nguyên 18.04.2017
Cảm nhận của một bạn trẻ Ba Lan lần đầu đến Sài Gòn - Szymon Siudak 14.04.2017
Hậu 60 năm Hội Nhà văn VN: Nhật Tuấn, con sói già đơn độc - Nguyễn Văn Thọ 09.04.2017
Khiêm tốn một Nguyễn Hải Tùng, sống và viết - Nguyễn Thanh 08.04.2017
Quyển sách trên mộ ba tôi - Trịnh Bích Ngân 08.04.2017
Nhân kỷ niệm 5 năm ngày mất của nhà báo - Nghệ sỹ Nguyễn Hải Tùng (Út Nghệ) - Nhiều tác giả 07.04.2017
Nhớ ngày xuân gặp nhà văn Xuân Thiều - Nguyễn Hữu Sơn 05.04.2017
xem thêm »