tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18516319
Tiểu thuyết
03.06.2016
Mario Gianluigi Puzo
Đất tiền đất bạc



Chương 22


Cũng như mọi đêm hè ấm áp, mấy mụ sồn sồn ở đại lộ số 10 quây quần tụ họp nói chuyện tào lao. Đêm nay chủ đề xung quanh vấn đề thời sự những nỗi bất hạnh của gia đình Angeluzzi Corbo.


Mới đầu là thương xót chứ? Đời mụ Lucia Santa khổ quá. Chồng thứ nhất tử nạn. Chồng thứ hai chết trong nhà thương điên. Có đứa con trai ngoan ngoãn đang kiếm ra tiền thì xe lửa đụng chết. Bao nhiêu xui xẻo dồn dập là "họa vô đơn chí". Như vậy thì có trời, có đất ở chỗ nào?


Bao nhiêu cái đầu gật gù khen phải. Cho đến khi một cái đầu bạc khẽ lắc... là ngưng lại hết. Một mụ già bạc trắng đầu vì những đau khổ chồng chất của cuộc đời - ai chẳng phải công nhận - sau mấy cái lắc đầu mới gật gù: đúng hết... song đã chắc gì Lucia Santa khổ.


Này nhé, mụ có đứa con gái lớn có học đàng hoàng. Thằng chồng nó cũng tử tế quá chứ? Còn đám con trai thì ở đây đã chắc có ai bằng? Thằng lớn Lorenzo thật ngon lành, vợ ngoan ngoãn, con một đống... giờ này hiếu thuận chính cống con trai gốc Ý: nó làm Hỏa xa chăm chỉ, có lộn xộn với cò bót hồi nào? Thằng Sal ư? Khỏi nói là đi học toàn phần thưởng danh dự, mai sau giáo sư chắc. Còn Lena đứa con gái út thì nết na vậy là kiểu mẫu còn gì? Vâng lời mẹ, chăm làm... việc gì trong nhà khỏi tay nó?


Thử hỏi còn muốn gì? Có ai nghe thấy đám con Lucia cãi lời mẹ đâu? Hai đứa lớn ra ở riêng cả mà tháng nào không gửi tiền biếu mẹ đâu? Còn thằng Gino phong bì lĩnh ra là đưa về nguyên vẹn.


Năm đứa con được cả. Đồng ý là hai đời chồng không đậu... nhưng chồng con mà như mấy thằng đàn ông trời đánh xóm này thì thà ở góa cho sướng.


Dĩ nhiên mới có chừng ấy con chưa phải là có phúc. Nhưng đừng quên là ngay thằng Vincenzo chết rồi cũng chưa dám làm gì để mất danh giá gia đình nghe? Nó đau... nó đi không vững té vào đường ray xe lửa quả là rủi ro. Nhưng tai nạn mà, biết nói sao? Đám ma đông đủ, chôn đất thánh đàng hoàng chứ bộ? Kể ra thằng bé cũng tội nghiệp! Số mệnh bắt nó thế... ngay từ hồi nhỏ cũng đã rầu rầu tối ngày.


Phải nói có bắc đồng cân lên cũng khó nói Lucia Santa sướng hay khổ. Đúng thế, bà con lối xóm này thiếu gì người cực khổ hơn mụ quá nhiều... và nói cho ngay có một người nào không từng chôn ít nhất là một đứa con? Chồng tử nạn thiếu gì? Con cái sinh ra tật nguyền... bệnh sơ sơ cũng lăn cổ ra chết mới là đau kia!


Phải công nhận là Lucia Santa khôn ngoan, dạy dỗ con cái được lắm chứ? Đâu có nạn con gái lớn mang bầu mà tìm thủ phạm, tác giả mấy ngày không ra? Con trai có đứa nào ra tù vào khám hay cứng đầu đến một chiều... lên chơi ghế điện đâu? Rượu chè, cờ bạc, trai gái còn không hề mà?


Đời đàn bà sinh ra để gánh chịu nhục nhằn, khổ sở mà tránh né được đến như Lucia Santa là nhất! Đám con cái lành mạnh, tương lai bảo đảm, sáng sủa rõ... chỉ nay cho mẹ nhờ, tha hồ khá.


Chẳng qua là phải can đảm. Đây là Mỹ quốc chứ đâu phải Ý Đại Lợi? Số mệnh có khắt khe vẫn còn chiến thắng được mà? Ở đất nước này con trai lớn lên có quyền cổ cồn ca vát đi làm, mưa không đến mặt, nắng không đến đầu. Con gái có quyền cắp sách đi học, giày cao gót, tất lụa chứ đâu phải chân heo tối ngày và vác củi quần quật tới cong lưng... mang sức người thay cho lừa, ngựa?


Bởi vậy, sung sướng biết hưởng thì khổ sổ phải chịu chứ? Vả lại, mấy ai sinh ra đời mà không khổ, không khóc một lần? Họa chẳng chỉ có mấy người chết! Phải rồi chết là hết khổ, chết được là sướng thân.


Mấy mụ già thấy cái chết bỗng được hoan nghênh bèn vỗ tay loạn, mắt tóe lửa... bao nhiêu tinh thần vận dụng hết. Chuyện gì xảy ra trong xóm cũng biết rành, biết hết và động mang ra kể là cãi om sòm, nghe con cái nhà nào dám làm bậy là chửi ào ào. Tuy nhiên có ly cà rem lạnh buốt hay miếng xăng uých nóng hổi cũng không quên chiếu cố mạnh mẽ, thản nhiên. Mấy hàm răng già lão đâu chịu tha lớp bánh mềm mại phết đầy sốt cà chua béo bổ hay pho mát nóng chảy ngon lành? Những quân láo lếu dám đụng đến đời sống của họ hay của con cái họ dĩ nhiên cũng bị nghiến ngấu tương tự.


Họ còn phải sống. Cả cái thành phố xi măng, sắt thép, thủy tinh này... cũng như lề đường đá xanh, mặt đường đá tảng kia vững chắc là vậy một ngày nào sẽ trở thành tro bụi chắc! Nhưng họ, họ còn sống và sống vững.


 


Chương 23


Có thể nào một thằng con quỷ sứ phút chốc hóa thiên thần? Trường hợp Gino Corbo đúng vậy. Lão chủ lò bánh mì, gã chủ tiệm hớt tóc dở người hay bác sĩ Barbato đã đành... ngay bà chằng Teresina Coccalitti khó tính là thế mà cũng phải mừng cho thằng Gino nên người. Quả nhiên tai họa cũng dám biến đổi con người từ xấu nên tốt trong phút chốc. Bây giờ Gino lo làm văn phòng Hỏa xa chăm lắm, chịu khó làm giờ "súp" và phong bì lương lĩnh ra mang về đưa mẹ nguyên vẹn.


Nó chăm làm đến nỗi số tiền túi mẹ cho tăng gấp đôi thằng anh Vincenzo hồi trước mà Lucia Santa còn hể hả cho là phải vậy mới đúng vì bây giờ mới biết thằng anh nhút nhát chẳng bao giờ chịu kê khai khoản tiền giờ làm phụ trội.


Tối thứ sáu Octavia có lệ về thăm nhà bao giờ cũng được nghe mụ khen: "Tao biết mà... Gino đâu phải thằng hư hỏng?" Octavia có muốn chống đối cũng chẳng được vì lẽ hiển nhiên là làm viêc. từ chiều đến 12 giờ đêm, chủ nhật cũng làm để lãnh tiền súp mà Gino đâu có chịu bỏ hoc.. Tháng giêng tới cũng ra trường đàng hoàng, xong bậc trung học. Không hiểu sao năm chót nó lại có tên trên bảng Danh dự - lần đầu tiên từ ngày biết cắp sách - thì Lucia Santa không hân hoan sao được?


Mụ bèn lên lớp cô gái lớn:


- Mi thấy tao nói đúng không? Chỉ chơi dông dài mới tối tăm đầu óc chứ chăm làm, làm nhiều có sao?


Octavia thật sự còn xúc động sau cái chết của thằng em nên ngạc nhiên kinh khủng thấy mẹ mau lên tinh thần. Chẳng khác gì ngày xưa mà lại còn con nít nói, dễ dãi với xấp nhỏ hơn nhiều. Cứ tưởng đâu mụ hết đau khổ vì thằng em chết dữ. Nào ngờ một tối ngồi nhắc lại chuyện Vincenzo hồi còn nhỏ, Lucia Santa chép miệng than thân:


- Biết thế hồi đó cứ để nó cho vợ chồng Filomena nuôi bên New Jersey thì ngày giờ này nó đâu đến nỗi chết?


Nghe mẹ nói vậy, Octavia biết ngay mẹ còn xót xa Vincenzo lắm vì xưa nay Lucia Santa vẫn tự khen cách xử sự hợp lý và can đảm làm "nhất định đòi lại thằng Vincenzo bằng được". Nhưng trọn tin ở tương lai thì bà mẹ này cũng rất triệt để.


Mà sao không tin tưởng kia? Gia đình ăn nên làm ra, Gino làm ra tiền... Sal học rất cừ chắc chắn lên đại học mà Lena cũng không thua, nay mai cô giáo đến nơi. Nghỉ học cả hai cùng xuống đứng bán hàng cho lò bánh mì, lĩnh tiền rất khá. Tối thứ sáu nào Lucia Santa chẳng khoái chí tính sổ gửi băng với Octavia? Tuy nhiên bảo là bà "lạc quan" quá mức là trật đấy! Đâu có? Tự miệng bà còn nói ra là khoản tiền của hai đứa nhỏ hiện giờ chỉ là nhất thời, cỡ Giáng sinh này thằng Guido mãn lính... dĩ nhiên nó sẽ về đứng bán hàng lấy chứ việc gì phải mướn ai.


Ngay đến ông rể quý của Lucia Santa cũng lo kiếm tiền mới la.kinh khủng. Dĩ nhiên phải viết sách kiếm tiền. Ba cuốn sách lăng nhăng bán cho cơ quan nhà nước thì chắc ăn thật... song có ra gì! Còn làm thơ thì Norman cũng sẽ làm chứ... Nếu bên Âu châu thử hết giặc, hết đánh nhau và bên này thử có một cú kinh tế khủng hoảng nữa xem?


Niềm vui vĩ đại nhất của Lucia Santa là Gino nên người mà người làm ăn đàng hoàng. Nó không làm buồn mẹ chút nào nữa nên bao nhiêu thứ tội lỗi trước gần như xí xóa hết. Nó còn đứng đắn hơn mụ dự liệu mà? Nếu vậy đã đến lúc mụ có quyền nghỉ ngơi, hưởng thụ chắc? Có bao giờ mụ nghĩ bậy vậy nhưng "mưa lúc nào mát mặt lúc ấy" thì Lucia Santa đâu có ngu ngốc gì mà từ chối.


Chẳng hạn như việc làm của Gino. Hồi đầu chính nó cũng không ngờ có thể chăm chỉ tới vậy. Mỗi lần lên thang máy, bước vào cái văn phòng ánh đèn mờ mờ, máy chữ, máy tính chạy rào rào Gino còn tưởng đâu như nằm mơ. Mãi rồi cũng quen.


Sở lại đổi nó qua ca đêm hẳn, từ 12 giờ khuya tới 8 giờ sáng hôm sau thì văn phòng vắng tanh. Chỉ có bụi. Còn tủ đóng, máy chữ, máy tính nằm... ngay cái "chuồng sắt" của gã thâu ngân viên cũng khó thấy. Nhờ vắng vẻ Gino đánh máy hùng hục suốt đêm, không mệt, nó đã khỏe còn tinh mắt quá xá. Tiêu chuẩn 350 hóa đơn một buổi làm thì... vừa làm vừa chơi cũng xong dễ dàng. Có khi Gino ngồi đọc báo hàng giờ mới có "đồ mới" dưới ga chuyển lên làm.


Nó không chuyện trò với ai hết, góp chuyện cũng không. Sếp trưởng ca nhét cho nó làm những hóa đơn gay nhất, Gino cũng chẳng nói. Phản đối làm chi cho mệt, vả lại để ý làm gì khi chính những công việc này nó cũng muốn liệng bỏ cái một? Cả cái tòa nhà Hỏa xa lẫn văn phòng hơi chuột này đều chẳng ra gì! Gino căm hận tuốt. Hận từ cái bàn máy chữ dơ dáy, hận phải chui đầu vào cái chỗ bẩn thỉu một sếp xem sáu thằng hùng hục đánh hóa đơn.


Đó là một niềm phẫn hận thực sự. Bằng không nhiều khi nó đã căm giận đến lạnh người rợn tóc, mồm miệng đắng ngắt phải đứng dậy tới cửa sổ tối thui nhìn xuống dãy phố tù hãm mà lính canh là những trụ đèn vàng vọt. Chừng nghe sếp Charlie Lambert hách dịch hô "Hóa đơn đi... Gino" có bao giờ nó đáp lời hay vào làm ngay đâu? Nó không thèm để ý. Biết bị sếp trù chứ nhưng Gino cũng chẳng thèm hận Lambert. Đối với những thằng muốn xem là người cũng không được cỡ nó thì giận hờn, bực bội chi cho mệt? Gino lờ đi.


Thì ra làm ăn là xài cuộc đời như thế này để kiếm sống, để cho khỏi đói. Vụ này mẹ nó biết từ lâu, cả chị Octavia nữa... còn bố nó dĩ nhiên quá biết rồi. Chắc thằng Vincenzo phải đứng ra nhìn chỗ cửa sổ này cả ngày cả ngàn đêm mất trong khi nó nếu không tụ tập chúng bạn chơi rông thì cũng nằm lăn ra giường ngủ.


Xem vậy mà ngày tháng qua mau, rồi cũng chịu đựng được hết. Không hiểu đến bao giờ mới hết cái nạn này, dám không bao giờ lắm.


Gia đình làm ăn được thì dĩ nhiên bà chủ nhà có quyền xài sang phần nào chứ? Than đá hay dầu hôi có tốn tiền nhưng ăn nhằm gì, cứ để lò sưởi líp cho ấm áp nhà cửa. Tội gì không làm ra thêm chút mì ống để bà con láng giềng lỡ bữa có quyền ăn ké một đĩa? Tội gì không mua thức ăn nhiều nhiều một chút để con cái xong bữa đứng lên vẫn thấy còn vài viên thịt, ít khoanh xúc xích tắm trong nước sốt? Phải sắm thêm ít cái muỗng nĩa thứ đặc biệt chỉ xài trưa chủ nhật, trong bữa cơm linh đình đúng truyền thống mà con cái dâu rể bắt buộc phải đủ mặt. Cái gì chứ tề tựu hàng tuần để ăn ngon thì mau lắm!


Chủ nhật đầu tiên của tháng mười hai này có tiệc. Thằng con đầu lòng của vợ chồng Larry chịu lễ Mình Thánh Chúa mà? Bà nội có quyết định thết cả nhà một chầu ravioli. Mụ Lucia Santa hợp lực cùng Octavia lo làm bột từ sớm, cái bàn đánh bột phải thật rộng. Cả núi bột mì thứ tốt, đánh vào ba lần, mỗi lần 12 trứng gà đâu phải ít. Bột trắng tinh, lòng đỏ trứng gà lóng lánh... lát sau là có từng nắm bột vàng tươi. Lucia Santa hì hục và tươi cười cán bột thành từng lớp mỏng. Hai đứa nhỏ phụ trách đánh sốt pho mát: cả một khuôn ricotta xay ra nhỏ biến, đánh cho thật nhuyễn rồi thêm tiêu muối, hột gà thì còn gì ngon bằng!


Khi nấu chín mì và nước sốt cà chua ngấm đều thì Lucia Santa mới bày từng đĩa dăm bông, pho mát lên bàn. Còn mấy đĩa thịt bò cuộn với hột gà, hành tây và nguyên một tảng sườn cốc lết hầm nhừ màu nâu sẫm đã đẹp mắt mà nhừ đến độ chỉ khẽ lách nĩa vào là chỗ thịt mềm mại đã tuột rời khỏi xương lập tức.


Bữa cơm gia đình vui vẻ đến nỗi có mấy khi Octavia chịu chuyện Larry mà hai chị em còn cười vui vẻ quá. Còn Norman vừa nhâm nhi ly rượu chát vừa trao đổi quan điểm sách vở với cậu em vợ Gino. Chừng xong bữa thì hai đứa nhỏ chỉ chia nhau dọn bàn và rửa một núi bát đĩa cũng ngất ngư.


Bữa chủ nhật đẹp trời quá, nhà bao nhiêu là khách. Có lão chủ lò bánh và thằng con Guido mới giải ngũ ra. Có lão tiệm hớt tóc dở người, tay nâng ly rượu nhưng mắt không ngừng quan sát những cái đầu mới coi có phải vẫn hớt tiệm mình không. Được mời đĩa ravioli nóng hổi, ông hàng bánh láng giềng chịu quá. Món ăn ruột của lão xưa nay mà hồi sinh tiền mụ vợ làm biếng mấy khi chịu nấu? Còn mắc đếm tiền cất đi!


Kín đáo mồm mép như bà chằng Teresina - chuyện dĩ nhiên nếu có đớp tiền cứu trợ thất nghiệp bất hợp lệ - xưa nay chỉ có lệ một ly rượu cũng phải rót thêm. Miệng nhóp nhép bánh mì xúc xích nhưng mụ vẫn duyệt lại cùng bồ Lucia Santa cả một thời con gái sung sướng ở nhà quê. Coi tối ngày hốt phân mà khổ sở sao?


Thậm chí mọi hôm có ai tò mò gợi chuyện cá nhân là mụ đưa tay lên miệng "suýt... suỵt" nhưng đặc biệt hôm nay vui lòng giải thích thắc mắc của "đàn anh" hàng bánh à... làm cách nào hay vậy, qua mặt nhà nước lĩnh cứu trợ dài dài? Mụ Teresina mỉm cười công bố phương pháp "moi tiền chính phủ được bao nhiêu cứ việc moi" bởi lẽ nuốt được hay không thì sau này nhà nước vẫn cứ bắt mửa ra sơ sơ cỡ mười lần nhiều hơn.


Nghe chuyện người lớn chán quá Gino bỏ đi, ra ngồi bệt bên cạnh chiếc radio cũ kỹ vặn nghe... chương trình túc cầu. Dĩ nhiên nhà có khách nó chỉ vặn nho nhỏ để một mình nó nghe, nhưng Lucia Santa cũng cau mặt. Sau cùng lờ đi...


Tự nhiên Norman Bergeron thấy nét mặt Gino nhìn kỳ cục quá. Nó áp tai sát radio lắng nghe cho rõ... nhưng đưa mắt nhìn quanh, nhìn hết mọi người trong phòng và đến mẹ nó thì ngó sững sờ. Hình như Gino mỉm cười thì phải. Một nụ cười nhạt có phần độc ác. Thấy chồng nhìn thằng em đăm đăm Octavia cũng phải quay lại.


Nàng có nghe thấy gì đâu nhưng nhìn nét mặt Gino đủ biết có một biến cố gì quan trọng. "Cái gì đó?"


Gino quay mặt đi. Miệng nó nói: "Nhật Bản vừa tấn công Mỹ. Đánh lớn rồi!". Nó vặn lớn radio lên, át cả tiếng mọi người ở trong phòng.


Gino đợi ăn lễ Giáng sinh đã. Một buổi sáng đi làm Hỏa xa về nó đi đầu quân thẳng, vào trại luôn không cần về nhà. Mãi đến gần chiều nó mới gọi điện thoại tới sở anh rể cho hay nó đi lính rồi, nhờ nói lại với mẹ giùm.


Được gửi sang trại huấn luyện tân binh California, Gino vẫn viết thư về nhà đều, vẫn gửi lương về. Trong lá thư đầu tiên nó giải thích giản dị là nhà có hai anh em, một thằng phải đi lính thì nó tình nguyện xung phong đi trước để thằng Sal khỏi phải đi, tiếp tục học lên đại học. Nó chỉ nhắc có một lần rồi thôi...


 


Chương 24


Cho đến lúc đại chiến lan tràn khắp thế giới thì đám dân Ý chạy sang miền Đất tiền đất bạc quả thực là thỏa ước nguyền: những bàn tay cứng tha hồ quơ bạc! Phải nói là tiền chảy vào nhà như nước.


Ngay dân Hỏa xa còn làm đúp, làm gấp hai chứ chẳng giờ phụ trội gì nữa. Kẻ nào có con tử trận hay bị thương còn lo làm hăng hơn nữa. Có tiền thì bao nhiêu đau khổ cũng phải hết, xưa nay chỉ những thằng nghèo đau khổ lâu hơn cả.


Gia đình Lucia Santa quả sống thời vàng son. Chiến tranh tàn hại nhiều người... nhưng nhà này thì tậu nhà bên Long Island bằng tiền mặt! Lucia Santa quyết định mua hai căn liền kề để mẹ con gần nhau: Larry và Lousia ở căn bên để có gì bà nội còn ngó chừng bầy cháu. Nhà rộng thì mỗi người có quyền có phòng riêng đàng hoàng. Còn có một phòng để chờ thằng Gino mãn lính về ở.


Ngày cuối cùng dọn dẹp bên nhà cũ, Lucia Santa đâu còn lòng dạ nào thu xếp đồ cùng đám con? Đêm chót nằm một mình trên giường mụ không ngủ nổi. Mụ nằm lắng nghe từng đợt gió tạt vào cửa sổ, những chỗ khe nứt vẫn phải lấy "băng keo" dán lên. Trên vách có những ô vuông màu sáng hơn một chút, những chỗ treo khung hình vừa gỡ ra. Lắng nghe chỗ nào cũng có tiếng lịch kịch, những tủ, những ngăn kẽo kẹt như những hồn ma vừa được thả ra sau bốn mươi năm chung sống trong căn nhà này.


Cứ nhìn ngược lên trần nhà mãi phát buồn ngủ. Tay mụ tự nhiên đưa ra ôm đứa con nhỏ, tai làm như nghe thấy cả tiếng thằng Vincenzo, thằng Gino đi chơi đêm mò về, có cả tiếng bước chân Frank Corbo nữa. Xem giờ này Lorenzo còn mò đi đâu kìa? Rồi mụ quay sang bảo Octavia "Mày yên trí đi... còn tao thì không ai làm gì được đám con tao hết". Ô hay, sao mụ thấy cả ông bố hồi ở quê nhà, mụ đến tuổi đi lấy chồng chỉ xin bộ quần áo mới mà không được. Không cho, không an ủi thì sao không khóc được kìa? Lucia Santa cô độc quá. Mụ có muốn di dân đâu, vượt cả một đại dương hãi hùng quá mà?


Lucia Santa giật mình tỉnh dậy. Căn phòng lạnh quá. Mụ vùng dậy mặc quần áo, lấy cái gối mang ra cửa sổ tựa bực cửa nhìn ra như mọi lần. Mụ ngó xuống đại lộ số 10 mong cho trời chóng sáng và bao nhiêu năm nay lần đầu tiên mới lắng nghe những đầu máy dồn toa xe rầm rầm bên trong khu nhà ga. Tàn lửa đỏ bay tứ tung. Tiếng bánh xe nghiến ken két trên đường ray sắt. Xa xa bờ biển Jersey đen ngòm. Thời buổi chiến tranh đèn đuốc tắt hết, chỉ có những vì sao chiếu long lanh.


Sáng ra phải đợi xe dọn nhà lâu quá. Bà con hàng xóm vài người chạy tới từ biệt và chúc mừng. Có điều bạn bè cũ đâu còn ai? Họ dọn đi hết. Từ ngày Guido mang thương tích nặng trở về không làm gì được thì lão chủ lò bánh đã dọn sang Long Island, chọn một nơi vắng vẻ nhất. Dù sao cũng còn một ông bạn hàng xóm dọn theo về gần bên: gã chủ tiệm hớt tóc cũng đưa bầy con gái sang lập nghiệp bên Long Island. Ở lại làm ăn sao nổi. Thời buổi chiến tranh đàn ông con trai đi lính hết thì lấy đầu đâu ra mà hớt? Mấy người khác cũng dọn đi mỗi người một nơi lo làm ăn.


Ai mà ngờ được ông bác sĩ Barbato cũng xung phong đầu quân, sang đánh tuốt bên Bắc Phi và trở thành anh hùng mặt trận đàng hoàng. Các báo đua nhau đăng hình "chiến sĩ kiểu mẫu" Barbato kèm theo nhiều bài ca tụng chiến công động trời làm ông bố xem báo té ra chết giấc, không ngờ thằng con điên khùng láo lếu vậy. Tội nghiệp mụ Teresina! Suốt ngày không dám ra đường vì mắc ở nhà coi chừng đống dầu ôliu, mỡ, chỉ sợ đứa nào vào lấy mất thì sau này lấy gì để chuộc mạng ba đứa con trai?


Còn Bianco, thằng bạn nhỏ láu cá của Gino ngày nào, không hiểu sao đã không phải đi lính mà lại còn bốc lớn, mua được cả cơ nghiệp đồ sộ bên New Jersey mời cha mẹ qua ở. Vậy thì láng giềng cũ còn ai đâu mà gia đình Lucia Santa không dọn khỏi đại lộ 10 cho rồi?


*


Tưởng xe chở đồ của ai... hóa ra của ông chủ Piero Santini! Hồi này khan xe quá, phải bà con quý hóa lắm Piero mới chịu cho xe đến chở giùm, gọi là chút tình người cùng làng cùng nước với nhau. Vả lại dọn nhà đi một chỗ khá hơn thì Piero còn muốn giúp cho mau mau nữa.


Bà chủ nhà Lucia Santa rót ly cà phê mời ông khách quý và hai người cùng đứng cửa sổ nhìn xuống đại lộ 10 trong khi đó ba chị em Octavia lo phụ giúp khiêng những thùng đồ nhè nhẹ. Những món nặng đã có hai gã phu khuân vác người Ý khỏe như trâu, một tấm lưng trần dư sức gánh một cái giường hay một bàn buyarô khổng lồ.


Sau một hồi thu dọn rút cục cả nhà trống trơn chỉ còn trần một chiếc ghế đẩu trong bếp. Không lẽ dọn sang nhà mới lịch sự sang trọng quá mà nhè xách theo món đồ rẻ tiền này cho bẩn?


Để hối thúc mẹ đi mau mau, Lousia dắt cả ba đứa con mò lên. Ba đứa nhỏ thừa dịp nhà dọn đồ đạc đi hết rộng thênh thang tha hồ chạy nhảy, đùa giỡn phá phách những món đồ lặt vặt vô giá trị bỏ lại.


Có chiếc xe nhà thật sang ngừng trước cửa. Trước kia là xe của ông chủ Di Lucca nhưng nay Larry đã mua lại. Nó đã đánh xe chờ sẵn thì không chần chừ được nữa. Octavia và Lousia phải đuổi từng đứa nhỏ xuống chúng mới chịu xuống cho. Sau cùng cô con gái lớn đến bên mẹ hối thúc: "Thôi mẹ... Đi đi chứ? Đi khỏi cái ổ chuột này cho rồi".


Cả nhà ai chẳng nghĩ có tiền tậu nhà lớn chừng dọn đi là Lucia Santa phải hân hoan? Trái lại tự nhiên mụ ngơ ngẩn như người mất hồn. Làm như mụ không bao giờ tin có ngày phải rời bỏ căn nhà này vậy. Mấy đứa con lớn hối thúc, thây kệ. Mụ không đi ra mà trở vào nhà bếp, ngồi sụp trên chiếc ghế đẩu ôm mặt khóc.


Octavia phải bảo Lousia dắt díu mấy đứa nhỏ xuống trước đi. Một mình nàng ở lại dỗ dành mẹ nhưng giọng Octavia vẫn có gì ấm ức:


- Xem có gì đâu mà khóc? Tụi nó đợi mẹ nãy giờ rồi. Đi thôi chứ? Mẹ ngồi xe khóc cũng được mà?


Lucia Santa vẫn ôm mặt không đáp! Nước mắt ở đâu cứ trào, ngăn không nổi. Mụ không muốn nhìn.


Bỗng đâu có tiếng con Lena gắt gỏng: "Đừng giục chứ? Để mẹ yên đi". Thằng Sal có bao giờ hé miệng nói chơi đâu? Hôm nay nó cũng bảo Octavia: "Chị xuống trước đi... Để tụi tôi xuống với mẹ".


Octavia lật đật xuống thang thì Lucia Santa mới mở hé mắt. Hai đứa con út lẳng lặng mỗi đứa đứng một bên mẹ.


Chao ôi, mới đây mà chúng lớn mau thế này. Con Lena hết còn nhỏ nữa rồi! Nó đẹp quá, đẹp lộng lẫy, nước da nâu, tóc đen lánh. Đôi mắt, chao ôi đôi mắt xanh ngăn ngắt đúng mắt thằng bố mà khuôn mặt nó in hệt thằng anh Gino.


Thằng Sal đặt tay lên vai mẹ. Cặp mắt nó người lớn quá, điềm tĩnh quá. Nó nhìn mẹ làm Lucia Santa sực nhớ lâu nay hai đứa này vẫn lầm lì ngồi một xó nhà, chúng đã nhìn thấy hết và biết hết. Chúng biết suy xét quá mà?


Mụ đâu biết đối với hai đứa nhỏ, mẹ chúng lâu nay phải sắm vai trò chính trong vở kịch đời gay cấn quá. Chúng thấy mẹ nghiến răng gánh chịu những cay đắng của số mệnh... nào hốt hoảng những lúc cha chúng lên cơn... nào lo lắng đủ điều cho hai anh Lorenzo, Gino... nào đau khổ rụng rời vì cái chết thương tâm của anh Vincenzo. Chúng biết chứ? Giờ này hai đứa còn đứng đây đợi mẹ, nắm tay mẹ ắt hẳn là chúng đã hiểu cho nỗi lòng một người mẹ thương con, không tội tình gì hết.


Vậy mà mẹ chúng vẫn cứ ôm mặt khóc trước khi từ giã ngôi nhà cũ! Lucia Santa đâu có thua kém gì ai?


Mụ dư biết cuộc sống nay mai bên Long Island tràn trề hạnh phúc "nhà cao cửa rộng, đầy đàn con cháu". Sal và Lena sắp bác sĩ và giáo sư đến nơi. Octavia một mình trông nom, đứng đầu cả một nhà may lớn. Lorenzo nghiễm nhiên chủ tịch Nghiệp đoàn, rất là hào hiệp, phân phát công việc cho đám đàn em. Thằng Gino còn đi chiến đấu thật nhưng cả triệu người chết nó vẫn sống nhăn.


Mụ hoàn toàn khỏi bận tâm đến tiền bạc cơm nước và với đàn con cháu như thế thì còn mong gì hơn? Về già Lucia Santa còn thua kém ai?


Chao ôi, 40 năm về trước ở quê nhà Lucia Santa đâu có dám mong ước được đến thế này? Bên tai mụ tự nhiên vang vang cả triệu tiếng ai mơ hồ, văng vẳng: "Lucia Santa, Lucia Santa... nơi đất tiền, đất bạc... vậy là mi đã được hậu đãi quá rồi!".


Ngồi trên ghế đẩu ôm mặt khóc ròng, mụ muốn cất cao cổ cãi lại. Mụ muốn nói rằng:


- Đúng... đúng thế là quá rồi thật! Nhưng tôi, tôi muốn được đủ bấy nhiêu mà không phải trả giá đau khổ kia. Được hết mà không phải chôn hai đời chồng, một thằng con yêu dấu kìa. Không phải chịu đựng một thằng con hận đời, không tim. Tôi muốn được hậu đãi mà không phải gánh chịu tội lỗi, phiền muộn, sợ chết, run rẩy đợi ngày tận thế. Tôi muốn được hưởng tử tế kìa!


Mỹ quốc... miền Đất tiền đất bạc... xứ sở của những giấc mộng đại thành... cho nhiều đến thế sao không cho luôn, cho hết?


Chao ôi, Lucia Santa khóc vì những tội lỗi vụn vặt đối với những người thân. Hồi trẻ thơ cũng từng mơ mộng, mơ mộng nhiều lắm nhưng vĩ đại nhất là chỉ mong sao khỏi đói khát, bệnh hoạn tai ương. Miễn sống được là mừng, đâu dám mơ mộng xa vời? Sang đây, lập nghiệp miền Đất tiền đất bạc này đời sống hứa hẹn ấm no nhưng ấm và no đâu có đủ. Nhiều mơ mộng bỗng nảy sinh thêm.


Nhìn lại đám con mụ. Octavia thường mơ mộng làm cô giáo, chắc vậy rồi. Thằng Vincenzo mơ mộng những gì? Cả một sự khó hiểu không hiểu nổi. Còn thằng Gino? À, thằng này dám mơ mộng nhiều thứ, có lẽ toàn những giấc mơ ngỗ ngược không! Mụ đã khóc nhiều vì nó, lo sợ cho nó, giận hờn nó chồng chất quá thể... nhưng rõ ràng thằng này chỉ ham vui, chỉ mong sung sướng lấy mình. Thằng con mụ, chao ôi, nó muốn làm công tử con nhà giàu dù chính con mẹ nó ngày nào từng làm buồn ông ngoại, đứa con gái cưng từng làm cha đau khổ vì đi lấy chồng dám đòi quần áo mới, tấm khăn trải giường mới. Mà không được mới đau!


Đúng thế, mụ biết chắc rằng thằng Gino sẽ không trở vềnhà nữa, dù hết chiến tranh. Nó hận mẹ như mẹ nó từng hận ông ngoại ngày nào. Rồi đây chính Gino sẽ thoát ly để tìm về những miền Đất tiền đất bạc, trong tâm tưởng nó. Tự nhiên Lucia Santa cảm thấy cần cầu nguyện, cần cầu xin Thượng đế gia ơn. Lần đầu tiên trong đời mụ, Lucia Santa lẩm nhẩm:


Xin Thượng đế dẫn dắt nó trở về, để con nghe tiếng bước chân nó ngoài bậc cửa. Con vui lòng, con nguyện sẵn sàng sống lại 40 năm đau khổ. Con sẽ bắt đấng sinh thành ra con khóc đau đớn và sẽ bỏ quê hương vượt biển ngàn trùng. Con sẽ để mặc cho chồng chết. Con sẽ ôm thằng bé Vincenzo đứng ngoài đường chửi tàn nhẫn con mụ Filomena như ở New Jersey ngày ấy cũng như ôm quan tài nó mà khóc. Con bằng lòng làm lại hết.


Ôi, cầu xin vậy là quá nhiều! Lucia Santa thoắt ngửng lên: hai đứa con đứng hai bên nhìn mẹ e ngại quá. Chúng lo sợ làm mụ phải mỉm cười. Thấy chúng nó là mụ khỏe hẳn, hai đứa con nhỏ nhất cũng dễ thương quá đi. Dĩ nhiên cả hai đứa cùng Mỹ rặt... nhưng Lucia Santa lấy làm khoái chí. Thà vậy cho chúng khác mụ, không giống ai trong nhà này.


Thằng Sal hai tay nâng chiếc áo. Mụ chỉ việc xỏ tay vào quá dễ dàng. Giọng con Lena thủ thỉ: "Mẹ à... về nhà mới việc đầu tiên con phải làm là viết thư ngay cho anh Gino". Mụ nhìn nó cái điệu "nhớ nghe... mình con nhà tử tế... con gái không có nói lớn đấy". Ôi chao, mụ suýt bậc khóc! Sao con nhỏ giống thằng Gino thế này?


Thế là Lucia Santa lật đật nhìn quanh, đưa mắt ba bề bốn bên trước khi rời căn nhà 40 năm kỷ niệm.


Ngoài đường có ba mụ đàn bà bận đồ đen đứng chờ mụ xuống, hai tay khoanh trước ngực. Chỗ quen thuộc quá mà? Một mụ giơ tay gầy guộc lên chào, nói lớn "Lucia Santa... chúc may mắn nghe!".


Chúc may mắn! Một lời chúc tử tế, tuyệt không ác ý nhưng bên trong cái giọng cao lanh lảnh ngầm chứa một lời dặn: "Xem chừng nghe? Đời còn nhiều... không phải bấy nhiêu đó mà đã xong... " Biết chứ? Lucia Santa cúi đầu cảm ơn.


Cả nhà lần lượt chui vào chiếc xe sang trọng mà Larry còn nôn nóng đưa tay đập đập vô lăng hoài. Nó cho xe chầm chậm để hai chiếc xe chở đồ dọn nhà còn biết đường theo nhằm phía cầu treo Queensberough.


Mới đầu thấy mẹ sụt sịt khóc... có đứa nào hó hé? Ngồi xe chật chội, mấy đứa con Larry va chạm nhau là đứa nọ đánh đứa kia mách. Mẹ chúng phải quát tháo, đét đít mấy phát mới tạm yên. Cũng nhờ tụi nó mà không khí đỡ nặng hẳn. Cả nhà quay ra bàn tán về ngôi nhà mới. Larry bảo phải ít nhất một giờ nữa mới tới nhà... nhưng nhiều lắm là hai phút thế nào cũng có đứa hỏi "Tới nhà chưa chú? Tới Long Island chưa cô?" Cô Lena và chú Sal chỉ trả lời "Chưa tới... còn lâu" cũng phát mệt.


Ngồi băng dưới, Lucia Santa quay kính lên cho mát. Mụ bồng một đứa cháu lên lòng. Larry tươi cười nói ngay: "Cả nhà quây quần một nơi mới vui chứ, phải không mẹ?"


Mụ nhoẻn cười nhìn Lena. Con nhỏ còn khờ quá - cũng như thằng Gino nó ẩu vậy - nó đâu biết mẹ cười gì? Chỉ có Octavia hiểu, nàng mỉm cười với mẹ. Hai mẹ con lạ gì đầu óc thằng Larry?


Dọn nhà sang đây có mẹ ở chung là Larry chịu quá. Ở xa xôi, mình Lousia giữ bầy con thì yên trí thế nào được? Ở chung thì nhất. Nó sẽ tha hồ thừa thì giờ tán gái, thời buổi chiến tranh mà?


Xe vọt lên dốc cầu treo Queensberough, chạy vùn vụt giữa cả rừng dây cáp hai bên. Bọn con nít hối hả tranh nhau đứng dậy nghển cổ nhìn làn nước sông xám xịt phía dưới. Chẳng được bao lâu đã hết cầu, Larry cho xe chạy vùn vụt trên mặt đại lộ rộng thênh thang. Bọn con nít khoái chí lại ó ré om sòm.


Không đợi chúng hỏi, bà nội Lucia Santa cất tiếng: "Từ đây trở đi là địa giới Long Island rồi nghe".


Hết


Nguồn: Đất tiền đất bạc. Tiểu thuyết của Mario Puzo. Ngọc Thứ Lang dịch. Xuất bản lần đầu tại Sài Gòn, 1973. NXB Văn học, 2002.


www.trieuxuan.info


Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Hà Nội xưa và nay - Bạch Diện Nguyễn Văn Cư 28.03.2017
Cuốn theo chiều gió - Margaret Munnerlyn Mitchell 26.03.2017
Huế ngày ấy - Lê Khánh Căn 23.03.2017
Đám cưới không có giấy giá thú - Ma Văn Kháng 20.03.2017
Chim gọi nắng - Hoài Anh 16.03.2017
Hòn đất - Anh Đức 14.03.2017
Một chuyện chép ở bệnh viện - Anh Đức 14.03.2017
Báu vật của đời - Mạc Ngôn 09.03.2017
Bố già (The Godfather) - Mario Gianluigi Puzo 09.03.2017
Mẫn và tôi - Phan Tứ 09.03.2017
xem thêm »