tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18437140
08.04.2016
Tư liệu
Cá mập & Những sát thủ khác ở đại dương



(Shark) là một nhóm cá thuộc lớp Cá sụn, thân hình thủy động học dễ dàng rẽ nước, có từ 5 đến 7 khe mang dọc mỗi bên hoặc gần đầu (khe đầu tiên sau mắt gọi là lỗ thở), da có nhiều gai nhỏ bao bọc cơ thể chống lại ký sinh, các hàng răng trong mồm có thể mọc lại được. Cá mập bao gồm các loài với kích cỡ chỉ bằng bàn tay, như Euprotomicrus bispinatus, một loài cá sống dưới đáy biển dài chỉ 22 xentimét, đến cá mập voi khổng lồ (Rhincodon typus), loài cá lớn nhất với chiều dài 12 mét (39 ft) tương đương với 1 con cá voi nhưng chỉ ăn sinh vật vật phù du, mực ống và một số loài cá nhỏ khác. Cá mập bò (Carcharhinus leucas) còn được biết đến nhiều nhất nhờ khả năng bơi được trong cả nước ngọt và nước mặn, thậm chí là ở các vùng châu thổ. Cá mập được cho là xuất hiện cách đây hơn 420 triệu năm, trước cả thời kỳ xuất hiện khủng long.


Theo Animals Planet Channel, cá mập chỉ có sụn chứ không có xương, cá mập chỉ có thể bơi thẳng tới chứ không thể bơi thụt lùi được. Nhìn xa, bạn có thể cho rằng cá mập không có vảy, nhưng thực chất bộ da của chúng được phủ rất nhiều vảy nhỏ, khi sờ vào bạn có thể thấy nhám như giấy ráp. Một con cá mập có thể phát hiện ra một giọt máu trong một bể bơi có dung tích chuẩn Olympic. Cá mập có thể sống trung bình khoảng 25 năm. Tuy nhiên có một số loại, ví dụ như cá mập voi, có thể sống tới 100 năm. Trên thế giới có hơn 300 loài cá mập, nhưng chỉ 30 loài là nguy hiểm với con người. Theo thống kê, một năm cá mập tấn công khoảng dưới 100 người, trong khi đó số người chết vì ong đốt và sét đánh lớn hơn nhiều.


Cá mập thường có 5-7 nắp mang. Nhiều người cho rằng chúng phải luôn di chuyển để nước lùa vào các mang, đảm bảo sự hô hấp của chúng, nếu không sẽ chết do thiếu ô xi. Nhưng trên thực tế người ta có thể giữ một con cá mập ở yên một chỗ rất lâu mà con cá mập đó không hể bị thương tổn gì, miễn là nó không bị hoảng loạn. Điều này có thể thấy rõ ở các họ hàng của nó lại thường là các loài ít di chuyển, ví dụ như cá đuối.


Một con cá mập sẽ không bao giờ phải đến nhà bác sĩ nha khoa, đơn giản là cơ thể chúng đã là bác sĩ tốt nhất rồi. Trong suốt cuộc đời mình, cá mập có thể thay răng nhiều lần: chúng có nhiều lớp răng xếp bên trong bộ hàm khỏe, và ngay khi một chiếc răng bị rụng đi khi cắn phải vật cứng thì sẽ có chiếc khác thay thế. Bởi vậy, bạn có thể nhặt được những chiếc răng sắc nhọn như lưỡi cưa trôi lên bãi biển ở những vùng có nhiều cá mập, và số lượng răng cá mập hóa thạch được phát hiện cũng không phải là ít. Với những chiếc răng ấy, nhiều con cá mập đã nuốt gọn cả vỏ đồ hộp, nhím biển và rùa biển khi đói.


Hơn 440 loài cá mập dựa theo hình thái sinh học được liệt kê dưới đây theo mối quan hệ tiến hóa của chúng từ thời cổ xưa đến hiện đại. 8 nhóm bao gồm:


Hexanchiformes: Là các loài cá mập cổ xưa nhất bao gồm cả cá mập bò và cá mập thằn lằn.


Squaliformes: Nhóm này bao gồm cá mập Bramble, cá nhám gai, cá mập gai và Squalidae.


Pristiophoriformes: Đây là bộ Cá nhám cưa, với các loài mõm dài hình răng cưa sử dụng để cắt nhỏ con mồi.


Squatiniformes: Còn được gọi là cá mập thiên thần.


Heterodontiformes: Chúng thường được gọi là cá mập đầu bò hoặc cá mập sừng.


Orectolobiformes: Chúng thường được gọi là cá mập thảm, bao gồm cả cá mập vằn, cá mập y tá và cá mập voi.


Carcharhiniformes: bao gồm 270 loài bao gồm cá mập chồn, cá mập thợ săn, cá mập cầu hồn, cá mập mèo, cá mập đầu búa... Chúng được phân biệt bởi mõm dài và một màng bảo vệ mắt.


Lamniformes: Chúng thường được gọi là Bộ cá nhám thu. Chúng bao gồm cá mập yêu tinh, cá nhám phơi nắng, cá mập miệng lớn, cá nhám, cá mập đuôi ngắn, cá mập đuôi dài, cá mập trắng lớn. Chúng được phân biệt bởi bộ hàm lớn và hợp tử phát triển trong ống dẫn trứng của con cái trong quá trình sinh sản. Nhóm này bao gồm các loài đã tuyệt chủng như megalodon, Carcharodon megalodon.


Cá mập đẻ trứng nhưng hầu hết các loài trứng được nuôi dưỡng trong cơ thể mẹ cho tới khi nở. Ở một số loài còn lại trứng thường được kết lại thành một chùm và được gắn chặt vào một chỗ vững chãi và kín đáo. Một số loài cá mập rất chung thủy với bạn tình, suốt đời chỉ có một bạn tình. Nếu một con trong cặp đó chết thì con kia sẽ không kết đôi với bất kỳ một con cá mập nào khác hoặc sẽ sinh sản vô tính để tiếp tục nhiệm vụ duy trì nòi giống.


Sự sinh sản vô tính ở cá mập làm giảm sự đa dạng gien, điều giúp chúng chống lại các mối đe dọa từ các loài khác. Điều này có thể đã góp phần vào sự suy giảm số lượng, dẫn đến sự tuyệt chủng của cá mập.


Giác quan


Khứu giác hoàn hảo và thị giác khá tốt cộng thêm khả năng cảm nhận điện trường của động vật đã ấn định cho cá mập ngôi vị vua biển cả. Với giác quan này, một con cá mập có thể xác định mùi máu, hay nước tiểu của con mồi ở xa hàng km. Bởi vậy điều này mà nhiều người nghĩ nếu bị chảy máu thì không nên tắm biển hay lướt sóng vì sợ bị tấn công. Nhưng chính do khứu giác rất tốt của cá mập mà nó dễ dàng phân biệt máu người và máu con mồi ngoài tự nhiên, nên nó không thể bị nhầm lẫn và sẽ không tấn công vì cá mập không coi con người là con mồi. Hầu hết các vụ tấn công đều do cá mập nhìn nhầm người lướt ván hay bơi trên biển là hải cẩu hay bò biển.


Thị giác


Mắt cá mập cũng tương tự như mắt những loài động vật xương sống khác, bao gồm giác mạc, võng mạc và thấu kính. Mắt chúng thích nghi với môi trường biển nhờ được phủ một lớp màn mỏng. Lớp màn này ở đằng sau võng mạc và phản chiếu ánh sáng tới võng mạc làm tăng sự rõ ràng trong bóng tối. Hiệu lực của tấm màn này rất đa dạng, với một số loại cá mập giúp chúng thích nghi với bóng đêm dễ dàng hơn. Cá mập có mí mắt nhưng không chớp vì nước xung quanh đã làm sạch mắt chúng. Bảo vệ mắt là những màng mắt. Màng này bao trùm mắt khi chúng ăn mồi hay bị tấn công. Một số loài cá mập, kể cả cá mập trắng, không có màng này nhưng chúng cuộn mắt mình lại khi tấn công mồi.


Khứu giác


Cá mập có khứu giác rất nhạy, chúng có thể nhận ra 1 giọt máu trong 1 triệu giọt nước biển. Một số loài, như nurse shark, có những râu xung quanh mép tăng độ nhạy để bắt mồi. Cá mập thường dựa vào khứu giác để tìm mồi, nhưng trong phạm vi ngắn, chúng còn dùng cả đường bên để nhận biết chuyển động và những lỗ cảm giác trên đầu chúng để phát hiện ra sóng điện trong nước.


Thính giác


Cá mập cũng có thính giác nhạy bén, chúng có thể nghe tiếng của con mồi cách xa vài dặm. Tai cá mập là tai trong. Trong nhóm cá xương và nhóm động vật 4 chân, tai trong đã bị tiêu biến.


Đường bên


Hệ thống này có ở nhiều loài cá, kể cả cá mập. Nó dùng để nhận biết chuyển động trong nước. Cá mập sử dụng đường bên để nhận diện sự chuyển động của sinh vật khác, đặc biệt là làm bị thương chúng. Cá mập có thể cảm thấy những tần số trong phạm vi từ 25 đến 50 Hz.


Câu cá mập


Hằng năm, các bản báo cáo ước đoán có hàng trăm triệu con cá mập bị giết lấy vi và trong câu cá giải trí. Trước đây, cá mập chỉ bị giết trong môn thể thao câu cá mập, thuộc những loại dai sức nhất (như cá mập shortfin mako). Những loại cá mập khác bị giết để làm thực phẩm (chẳng hạn như cá mập nhám đuôi dài Đại Tây Dương, shortfin mako,...), một số loài dùng để làm các sản phẩm khác.


Thịt cá mập rất được ưa chuộng ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm Nhật Bản và Úc. Tại bang Victoria của Úc cá mập là loại cá được dùng nhiều nhất trong bữa ăn kèm với khoai tây rán, được làm từ những miếng thịt philê được chiên kỹ hay xay nhuyễn và nướng đều trên than hồng.


Cá mập còn bị giết để làm súp vi cá. Để lấy được vi cá mập, người ta phải bắt sống rồi cắt vây bằng một thanh sắt nóng rồi cuối cùng thả chúng xuống nước. Cá mập còn bị giết lấy thịt. Thịt của cá nhám, cá mập mèo, cá đuối... là nhu cầu không thể thiếu cho người tiêu dùng ở thị trường Châu Âu và Châu Mĩ. Đã có các trường hợp hàng trăm con cá mập mất vây bị vớt lên mà không có cách nào để tự quay về biển. Những người ủng hộ công cuộc bảo vệ thiên nhiên môi trường đang đấu tranh quyết liệt để tạo dự luật cấm sử dụng vi cá ở Mỹ.


Một số người cho rằng sụn cá mập có thể chữa được ung thư và bệnh viêm khớp mãn tính. Bởi vì cá mập miễn dịch với mọi loại bệnh tật kể cả ung thư, từ đó họ nhầm tưởng rằng sụn cá có thể giúp con người chống lại các bệnh nan y. Cá mập bị con người săn bắt một cách vô ý thức dẫn đến khả năng nhiều loài đã đứng bên bở tuyệt chủng. Có rất nhiều tổ chức, điển hình là Shark Trust, đã và đang đấu tranh tích cực để hạn chế việc giết hại cá mập.


Wikipedia


Những sự thật không ngờ về cá mập


Cá mập được ví như những sát thủ ninja kiêm ma cà rồng của Đại dương. Chúng đầy sức mạnh, hủy diệt nhưng lại âm thầm. Chúng có thể tiêu diệt kẻ thù chỉ trong tích tắc mà con mồi thậm chí còn chưa kịp hiểu được chuyện gì đang diễn ra.


Nhưng bên cạnh sự đáng sợ chết người đó, còn rất nhiều điều về cá mập mà có thể bạn chưa biết tới:


1. Một con cá mập voi có thể nặng bằng 18.000 con cá hổ piranha.


2. Tổ tiên của cá mập xuất hiện từ cách đây 400 triệu năm, tức là sớm hơn 200 triệu năm so với khủng long. Điều đó có nghĩa là khi khủng long thống trị mặt đất, gầm thét và rồi bị tuyệt chủng vì biến đổi khí hậu, cá mập vẫn ung dung tồn tại dưới thế giới ngầm của chúng.


3. Cá mập có thể bơi với tốc độ lên tới 60km/giờ. Trong khi đó, tốc độ bơi trung bình của người chỉ là 4km/giờ.


4. Cá mập không có xương. Bộ “xương” của nó hợp thành từ chất sụn. Vì không có xương sườn nên nếu chúng rời khỏi môi trường nước thì trọng lượng của chính cơ thể cá mập có thể đè bẹp các cơ quan nội tạng trước khi chúng bị chết ngạt.


6. Cá mập là sát thủ của mọi sát thủ, đồng nghĩa với việc không có kẻ thù tự nhiên nào mạnh hơn chúng và hủy diệt được chúng, trừ con người với vũ khí tối tân. May ra cá mập chỉ kiêng nể mỗi cá voi sát thủ.


7. Trung bình có khoảng 60 vụ cá mập tấn công người được ghi nhận mỗi năm. Rất ít trong số đó gây chết người. Nhưng ngược lại, có tới 70 triệu con cá mập bị bắt và giết mỗi năm bởi các tàu săn cá mập.


8. Da cá mập có độ đàn hồi và bền gấp 4 lần da bò.


9. Cá mập có thính giác và vị giác nhạy đến kinh ngạc. Chúng có thể ngửi thấy mùi máu trong nước từ cách đó 1,5km.


10. Có những thời điểm một con cá mập có thể sở hữu tới 3000 chiếc răng. Răng chúng gắn với lợi hơn là hàm và liên tục được thay mới trong suốt cuộc đời.


11. Người ta đã phát hiện được nhiều đồ vật kỳ lạ bên trong dạ dày của cá mập như một bộ giáp, chai rượu vang... Điều đó cho thấy đôi khi cá mập sẽ nuốt chửng những vật mà nó ngoạm được, thay vì nghiền nát mọi thứ bằng hàm răng sát thủ của mình.


12. Hầu hết cá mập có 8 cái vây. Cá mập chỉ có thể bơi lệch để tránh những vật thể nằm ngay trước chúng, bởi vây cá mập không cho phép chúng di chuyển giật lùi.


Vietnamnet


Những loài cá mập sát thủ của đại dương


Cá mập được coi là sát thủ đại dương, một trong những loài vật nguy hiểm nhất trên trái đất. Với bộ hàm to khỏe, những chiếc răng sắc nhọn, cá mập sở hữu khả năng tiêu diệt con mồi trong nháy mắt. Ngoài cá mập trắng, nổi tiếng qua các bộ phim của hollywood thì họ hàng nhà cá mập còn có khá nhiều thành viên khác cũng không kém phần nguy hiểm.


Cá mập trắng là một loài cá mập to khác thường được tìm thấy ở miền duyên hải trên khắp các đại dương. Với chiều dài 6 mét, nặng hơn 2 tấn, cá mập trắng chính là loài cá ăn thịt lớn nhất thế giới. Chúng cũng được coi là những sinh vật săn mồi hàng đầu khi chỉ bị đe dọa bởi con người và cá voi sát thủ (đã có những trường hợp cá mập trắng lớn trưởng thành bị cá voi sát thủ ăn thịt).


Cá mập trắng có thân hình giúp chúng bơi nhanh hơn. Lưng cá mập trắng có màu xám nhạt. Khi nhìn từ dưới nước bụng chúng có màu trắng và cái lưng màu xanh.Cá mập trắng thường bơi và săn mồi vào ban ngày. Chúng có thể bơi tới 32km/giờ. Cái đuôi của chúng có gờ đuôi làm cản sức nước giúp con cá phóng đi như tên bắn.


Do hàm răng là công cụ săn mồi tối quan trọng của cá mập trắng nên chúng có thể thay răng rất nhiều lần. Răng cá mập có thể thay không giới hạn trong suốt cuộc đời chúng. Ngay sau khi một chiếc răng bị gãy, tổn thương... một chiếc mới sẽ thay thế nó trong vòng một thời gian rất ngắn, thậm chí chỉ trong 24 giờ. Chính đặc điểm này giúp cá mập luôn luôn có một hàm răng sắc khỏe, đảm bảo những cuộc săn mồi thành công.


Cá mập bò là một loài cá mập phổ biến rộng rãi trên thế giới, được xem là loài nguyên thủy nhất trong tất cả các loại cá mập bởi xương của chúng ít tiến hóa nhất so với những loài cá mập khác. Sống trong những vùng nước ấm và cạn dọc theo bờ biển và sông ngòi, thích nước nông và hay có mặt ở những vùng nước lợ hay nước ngọt gồm có cửa sông và sông. Chúng có thể sống cả trong nước biển và nước ngọt và có thể sống trong sông sâu trong đất liền. Cá mập bò được biết đến do chúng hung hăng.


Chúng đã được tìm thấy ở Indiana, Mỹ trong sông Ohio. Chúng có lẽ là loài cá mập đã tấn công con người trong những vụ tấn công gần bãi biển, kể cả trong những vụ tưởng là do những loài cá mập khác. Cá mập bò không thật sự là cá nước ngọt mặc dù nó thể sống trong nước ngọt không giống như là loại cá mập sông thuộc chi Glyphis.


Loài cá mập này có bề ngoài đặc biệt, thường nằm nghỉ ở dưới đáy biển, có thể dài tới 1,25m. Dù không gây nguy hiểm đối với con người, nhưng loài cá này cũng cắn những thợ lặn nếu chúng nghĩ là mình bị tấn công.


Cá mập mào là một loài cá mập đầu bò không phổ biến trong họ Heterodontidae, phân bố ngoài khơi phía đông Úc từ bờ biển đến độ sâu 93m. Loài cá mập này có thể được phân biệt với các thành viên khác của gia đình của nó bởi kích thước lớn của các đường vân trên đôi mắt của nó và kiểu màu. Nó thường đạt chiều dài 1,2m. Là loài hoạt động ban đêm và sinh sống ở đáy nước, xuất hiện ở nhiều nơi thuộc Thái Bình Dương và Đại Tây Dương, loài cá này thích các rạn đá và các khu vực thảm thực vật, nơi mà nó săn nhím biển và các sinh vật nhỏ khác.


Nó là loài đẻ trứng, con cái đẻ túi trứng bám vào rong biển hoặc miếng bọt biển với tua dài. Tình dục trưởng thành chậm, với một con cái trong điều kiện nuôi nhốt không đẻ trứng cho đến khi gần 12 năm tuổi. Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (IUCN) đã đánh giá cá mập này vô hại như thuộc nhóm ít quan tâm; nó không có lợi ích kinh tế và bị tử vong tối thiểu do hoạt động đánh bắt, câu cá giải trí, và lưới cá mập. Cá mập mào có tới 300 chiếc răng, miệng có thể phồng to giúp chúng có thể nuốt được con mồi bằng nửa kích thước cơ thể.


Loài cá mập sáng sủa này chỉ dài từ 17 đến 22 inch, nhưng những gì mà chúng thiếu về kích thước được đền bù bằng sự kinh tởm (cũng như rất kỳ lạ). Như bạn thấy, loài cá mập có hình dáng giống điếu xì gà này lảng vảng trong nước, chờ đợi cho con mồi lớn hơn xuất hiện. Thân chúng phát quang, ngoại trừ một khoanh cổ tối phía sau đầu, và người ta nghĩ phần tối này là giả làm cái bóng một con cá nhỏ, hoạt động như miếng mồi nhử.


Mặc dù loài cá mập cookiecutter có thể ăn nguyên một con mực ống, đặc điểm nổi tiếng nhất của nó là ăn bám. Đầu tiên, chúng gắn chặt vào sinh vật lớn hơn bằng cách ấn chiếc môi hút của chúng vào thịt con vật. Một khi chúng đã bám chặt, con cá mập này cắn vào vật chủ. Răng trên hoạt động như một cái mỏ neo, trong khi hàm dưới di chuyển lui tới như một cái cạo bằng điện. Tiếp theo con cá mập này vặn người và xoay, cho tới khi chúng cắt ra được một miếng thịt rộng khoảng 2 inch và sâu 2,8 inch.


Thực tế cá mập cookiecutter ăn những loài sinh vật có kích thước trung bình và lớn cùng chia sẻ nơi sống ở vùng nhiệt đới. Cá voi, cá heo, cá mập, hải cẩu và cá có xương đã bị phát hiện là những kẻ đã bị chúng làm bị thương. Quái thú nhỏ nhắn đáng sợ này cũng được biết là từng cắn tàu ngầm, dây cáp dưới nước, và thậm chí là con người.


Cá mập miệng lớn . Cá mập miệng rộng cực kỳ hiếm và kỳ lạ đến nỗi chúng có một họ riêng trong phân loại: Họ cá Megachasmidae. Loài cá có thân thể mềm nhũn này là những tay bơi chậm chạp, có vây mềm và đuôi không đối xứng. Và bởi vì chúng rất hiếm gặp, rất ít điều được biết về chúng.


Những gì chúng ta biết là chúng là loài ăn lọc và có thể dài tới 18 feet. Ngoài ra, cái miệng rộng được bao quanh bởi những cơ quan phát ra ánh sáng (photophore), được nghĩ là dùng để hấp dẫn sinh vật phù du. Cá mập miệng rộng sống ở dưới sâu vào ban ngày và lên gần bề mặt vào ban đêm, theo sau nguồn thức ăn của chúng.


Rất kinh ngạc, chỉ có 54 lần được ghi lại là phát hiện loài cá này kể từ lần phát hiện đầu tiên ngoài khơi Hawaii năm 1976, khi một con bị vướng vào mỏ neo của tàu hải quân Mỹ. Chúng được phát hiện ở Thái Bình Dương, Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.


Cá mập đầu búa


Tên loài cá mập này được đặt theo chiếc đầu đặc biệt của nó. Cá mập đầu búa có hai con mắt đặt ở hai bên “cephalofoil” – cái búa, giúp chúng có thể nhìn thấy cả ở phía trên và phía dưới trong cùng lúc. Cá mập đầu búa có khả năng xoay chuyển rất linh hoạt với tốc độ cao. Loài cá này thường bơi theo đàn vào ban ngày, và có trật tự quyền lực chặt chẽ ở trong nhóm.


Cá mập kiếm mũi dài


Hãy nhìn vào gã cá mập kỳ lạ tiếp theo này xem sao. Longnose sawshark là một trong sáu loài cá mập có kiếm, nó có thể dài đến 4 feet rưỡi. Mũi có răng cưa, dài với những hàng răng nhọn hoắt chiếm đến một phần ba trọng lượng của chúng.


Cá mập kiếm mũi dài cũng có những chiếc râu dài mọc xuống hai bên của chiếc mũi – khá giống râu – và dùng nó để tìm thức ăn. Chiếc râu này có thể cử động hoàn toàn dễ dàng, và chúng cảm nhận những rung động cũng như điện sinh học, tương tự như cách cá nhám búa tìm ra bữa snack cá đuối ưa thích. Những gì thậm chí còn thú vị hơn là chiếc râu này rất nhạy cảm khi đụng chạm và nếm mùi – điều này làm chúng trở nên hoàn hảo khi cảm nhận con mồi đang trốn dưới cát.


Khi cá mập kiếm mũi dài tìm thấy con mồi, nó đảo chiếc mũi xung quanh, làm bị thương, và thậm chí đâm xiên qua thân nạn nhân thiếu may mắn của nó. Con cá mập lắt đầu nó rất mạnh cho tới khi con mồi rơi ra khỏi chiếc mũi nhiều răng của nó, và sau đó nó hút con mồi vào miệng và nhai nát bằng răng nhọn.


Cá mập yêu tinh


Đây là loài cá sống ở vùng nước sâu, có mũi hình chiếc xẻng giúp chúng nhận diện thức ăn, khi cần, hàm của chúng có thể nhô ra. Phần lớn, cá mập yêu tinh giữ hàm của chúng gấp lại. Tuy nhiên, khi con mồi xuất hiện, hàm của chúng sẽ nhô ra như một chiếc kẹp.


Phần lớn, cá mập yêu tinh giữ hàm của chúng ‘gấp lại’ ở mức phía sau mắt. Tuy nhiên, khi con mồi xuất hiện, hàm của nó, được trang bị những chiếc răng sắc như dao cạo, chụp về phía trước – hơi giống một cái kẹp. Cùng lúc, cá mập này dùng lưỡi hút con mồi không may vào cái miệng đáng sợ của nó.


Một đặc tính kỳ lạ nữa và không giống cá mập chút nào của cá mập yêu tinh là màu da hồng và màu xanh nổi bật. Những mao mạch nằm sát bề mặt thân nổi lên từ lớp da màu trắng đục, tạo cho chúng mẫu màu đặc trưng. Phát hiện lần đầu bởi một ngư dân Nhật Bản, cá mập yêu tinh đã được phát hiện ở khắp thế giới – từ Úc đến vịnh Mexico.


Cá mập Mako vây ngắn – Shortfin Mako


Cá mập Mako vây ngắn là loài cá mập nhanh nhất trong nước. Nó có tốc độ ngang bằng với báo gêpa trên đất liền. Nó phải nhanh vì con mồi của nó là cá ngừ cũng rất nhanh. Cả con mồi và kẻ săn mồi đều có chung đặc điểm cơ thể làm chúng bơi nhanh.


Cá mập Mako vây ngắn có mặt ở khắp các vùng biển nhiệt đới và ôn đới ở khắp thế giới. Chúng phân bố từ bề mặt cho tới tương đối sâu. Chúng là những tay bơi đại dương, nhưng đôi khi cũng xuất hiện gần bờ. Ở vùng nước nhiệt đới ấm, chúng bơi sâu bên dưới mặt nước vì chúng thích nước lạnh hơn.


Cá mập mako vây ngắn có tấn công người. Ít người bị chết khác hơn là do mất máu hoặc không có trợ giúp y tế nhanh chóng. Những người bị tấn công thường là những người lặn biển và những người cho nó ăn. Cá mập mako không bơi lại gần các bãi biển, vì thế những người bơi biển và những người lướt sóng không bị nguy hiểm bởi loài cá mập này.


Cá mập hổ – Tiger Shark


Cá mập hổ được đặt tên theo những sọc đứng, màu tối phát hiện chủ yếu ở những con cá mập còn nhỏ. Khi cá mập hổ lớn, những đường sọc này nhạt dần và hầu như biến mất.


Chúng là loài cá mập ăn thịt ở đại dương và ăn hầu hết mọi thứ ngay cả kim loại. Điều này biến chúng là mối đe dọa đối với con người. Chúng tấn công người và nhiều cá thể cá mập hổ có xác người trong bao tử của chúng. Cá mập hổ bị đổ lỗi cho nhiều cái chết của con người vì thỉnh thoảng nó bơi vào gần bờ để theo đuổi những con rùa.


Cá mập hổ thường được phát hiện ở các vùng nước nhiệt đới và cận nhiệt đới ở khắp thế giới. Chúng đã có tiếng là ăn thịt người.


khoahoc.tv


10 sát thủ đáng sợ nhất đại dương


Mực ống khổng lồ, cua vua, cá đá là ba trong số những loài động vật nguy hiểm nhất giữa trùng khơi.


Theo Telegraph, một số con vật dưới đây không to lớn, song chúng vẫn đáng sợ bởi khả năng tiêu diệt con mồi chớp nhoáng.


Con người biết rất ít về mực ống khổng lồ, bởi chúng sống dưới tầng nước sâu ở Thái Bình Dương. Sự bí ẩn của chúng ngày càng tăng bởi những câu chuyện của ngư dân, theo đó chúng thường vươn những xúc tu khổng lồ từ đáy biển để xé toạc thuyền của họ. Ngư dân hiếm khi nhìn thấy mực ống khổng lồ còn sống, bởi chúng thường chết khi mắc vào lưới đánh cá. Giới khoa học cho rằng mực ống khổng lồ có thể đạt chiều dài tối đa 18 m và trọng lượng 900 kg. Ảnh: taisha.org.


Cá nhà táng là loài to lớn nhất trong nhóm cá voi có răng. Chiều dài tối đa của chúng có thể lên tới 18 m. Ảnh: discovery.com.


Với bề ngang trung bình 1,5 m và trọng lượng tối đa 10 kg, loài cua Paralithodes Camtschaticus (còn gọi là cua vua) thực sự là đối thủ đáng gờm của nhiều loài dưới biển. Ảnh: Paul Grover.


Con vật gớm ghiếc trong ảnh là cá vảy chân - một trong những động vật biển xấu xí nhất hành tinh. Chúng sống gần đáy đại dương, nơi hầu như không có ánh sáng. Phần lớn cá vảy chân có chiều dài thân trung bình vào khoảng 30 cm. Một số con có thể đạt tới chiều dài 90 cm. Da của chúng có màu nâu sẫm hoặc xám sẫm. Ảnh: itsnature.org.


Với chiều dài thân trung bình khoảng 9 m và trọng lượng 4.500 kg, cá voi sát thủ thực sự là kẻ săn mồi đáng sợ trong đại dương. Chúng ăn cá, hải cẩu và thậm chí cá mập. Người ta từng nhìn thấy cá voi sát thủ phá tan băng để bắt hải cẩu và lao vọt lên không trung để bắt chim. Ảnh: National Geographic.


Sống ở độ sâu khoảng 5 km dưới mặt biển, cá răng nanh (fangtooth) là một trong những loài cá săn mồi đáng sợ dù chiều dài tối đa của chúng chỉ là 16 cm. Đúng như cái tên của chúng, cá răng nanh sở hữu hàm răng đầy sức mạnh, với hai chiếc răng lớn và nhiều răng nhỏ. Loài cá này sống được ở cả những vùng nước ấm và vùng nước lạnh. Ảnh: Ian Jones.


Mặc dù chỉ nhỏ bằng quả bóng golf, mực tuộc đốm xanh vẫn là một trong những sát thủ đáng sợ nhất của đại dương. Nọc độc của nó có thể giết chết người rất nhanh và tới nay giới khoa học vẫn chưa tìm ra thuốc có khả năng chống lại nọc độc của mực tuộc đốm xanh. Ảnh: John Taylor.


Cá rồng sống dưới đáy biển và nổi tiếng với thân hình mỏng, hàm răng lớn. Tuy chiều dài thân chỉ vào khoảng 15 cm, song loài cá này cũng là một kẻ săn mồi đáng sợ. Chúng nhử mồi bằng một bộ phận phát sáng gắn liền với má. Ảnh: Gordon Ag-Jones.


Cá vây tay (Coelacanth) từng được cho là đã tuyệt chủng cách đây 400 triệu năm, song vào năm 1938 người ta phát hiện chúng. Loài cá này dài trung bình 170 cm và nặng 60 kg. Chúng không có giá trị thương mại, bởi khi chết các mô của cá đẩy mỡ ra ngoài khiến thịt trở nên chua. Ảnh: thelmagazine.com.


Cá đá (stonefish) là loài cá có nọc độc đáng sợ nhất hành tinh. Chúng cũng là bậc thầy trong nghệ thuật hóa trang, bởi cơ thể của chúng có thể hòa lẫn vào môi trường xung quanh. Cá đá chẳng bao giờ tấn công bất kỳ con vật nào. Thay vào đó chúng chờ còn mồi chạm vào cơ thể chúng. Nọc độc của cá đá có thể gây liệt hoặc tử vong ngay lập tức.


VnExpress


Sóng sát thủ giữa đại dương


Vào một ngày trời quang mây tạnh, trên bề mặt đại dương đột ngột xuất hiện bức tường nước cao từ mười tới ba chục mét – bạn đã gặp “sóng ma” hay “sóng sát thủ”.


Sóng ma hay sóng sát thủ trên đại dương


Công nhân dọn dẹp những mảnh vỡ trên tàu Louis Majesty tại cảng Barcelona vào ngày 4/3. Con tàu bị hư hại sau khi gặp sóng sát thủ vào ngày 3/3/2015. (Ảnh: AP.)


Con tàu – có tên Louis Majesty - bị tấn công khi nó đang di chuyển ở bờ biển phía đông bắc Tây Ban Nha. Theo Louis Cruise Lines, công ty sở hữu tàu, thì những con sóng có độ cao tới 10 m. Điều khiến người ta sửng sốt là chúng xuất hiện vào một ngày trời quang mây và không hề có bất kỳ dấu hiệu báo trước nào.


“Chúng tôi nghe thấy một tiếng động lớn, sau đó sóng ập vào chúng tôi. Khi chạy ra khỏi phòng, chúng tôi thấy nước đã tràn qua mọi thứ trên tàu”, Claudine Armand, một hành khách từ Pháp, kể với AP.


Louis Majesty không gặp bão. Trên thực tế, nó đã đụng phải những con “sóng sát thủ”. Trong nhiều thế kỷ qua, những thủy thủ và các nhà thám hiểm đại dương từng kể hàng chục câu chuyện về những đợt sóng xuất hiện trên biển cả mà không hề có dấu hiệu báo trước. Chúng đủ lớn và mạnh để có thể xô đổ các tàu đồ sộ.


Danh sách những con tàu mất tích bởi sóng sát thủ ngày càng dài thêm. Chẳng hạn, tàu S.S. Waratah của Australia – có chiều dài chừng 150 m – mất tích trên đường tới Nam Phi vào năm 1909 cùng 211 người.


Tàu chở hàng M.S. München của Đức biến mất sau khi rời cảng Bremerhaven của Đức để tới Gruzia vào ngày 7/12/1978. Thậm chí ngay cả S.S. Edmund Fitzgerald – tàu chở hàng có chiều dài tới 220 m của Mỹ và là một trong những tàu lớn nhất vùng Hồ Lớn tại Bắc Mỹ - cũng chìm một cách bí ẩn vào ngày 10/11/1975. Sự giống nhau là tai nạn đều xảy ra vào một ngày biển lặng, gió êm (tức không có dấu hiệu báo trước). Họ không hề gặp bão (bão luôn được báo trước vài ngày). Cho tới tận ngày nay người ta cho rằng con tàu đã gặp sóng sát thủ.


Tuy nhiên, tới tận đầu thập niên 90 giới chuyên gia hải dương vẫn bác bỏ câu chuyện về sóng sát thủ trong các câu chuyện của thủy thủ. Họ cho rằng đó chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng, bởi có quá ít bằng chứng về sự tồn tại của sóng sát thủ. Nhưng vào năm 1995, những công nhân làm việc trên một giàn khoan dầu trên Biển Bắc đã ghi lại hình ảnh một con sóng cao tới 25,6 m đột ngột xuất hiện. Tới năm 2000, một tàu nghiên cứu đại dương của Anh ghi nhận một con sóng cao 29 m gần bờ biển Scotland. Năm 2004, các nhà khoa học của Cơ quan Vũ trụ châu Âu phát hiện những đợt sóng cao hơn tòa nhà 10 tầng trên đại dương sau khi phân tích những bức ảnh do vệ tinh chụp.


Giới khoa học vẫn chưa biết chính xác sóng sát thủ hình thành thế nào và phải làm gì để dự đoán sự xuất hiện của chúng. Sóng trên đại dương hình thành khi gió thổi trên mặt nước. Gió càng mạnh thì sóng càng cao. Điều đó giải thích tại sao những cơn bão lớn có thể tạo nên những tường nước cao ngút. Ngược lại, sóng thần không tạo nên sóng sát thủ. Trên thực tế, sóng thần hiếm khi gợn trên đại dương mà chúng chỉ thể hiện sức mạnh hủy diệt khi tiến tới đất liền gần bờ biển.


Sóng sát thủ thường xuất hiện ở vùng nước mở - nghĩa là không bị bao vây bởi núi hay đất liền – trên đại dương. Rất có thể chúng được sinh ra bởi sự kết hợp của hàng loạt nhân tố như gió mạnh, những dòng hải lưu di chuyển nhanh. Thậm chí những con sóng nhỏ cũng có thể tạo nên bức tường nước khổng lồ nếu chúng kết hợp với nhau. Một sự thay đổi nhỏ trong tốc độ gió cũng có thể gây nên sóng sát thủ. Một số vùng nước có các dòng hải lưu mạnh trên đại dương, chẳng hạn như khu vực gần bờ biển châu Phi, có nhiều sóng sát thủ hơn những vùng nước khác.


Miguel Onorato và các đồng sự tại trường Đại học Turin ở Italy và Đại học Công nghệ Swinburne ở Australia vừa thực hiện những mô phỏng trên máy tính cho thấy làm thế nào những con sóng ma này có thể hình thành khi những con sóng đại dương bình thường chạm phải một dòng hải lưu mạnh đang chảy theo hướng ngược lại.


Công trình trên xây dựng dựa trên quan điểm rằng một xung gồm ba hoặc bốn con sóng như vậy có thể mô tả trên phương diện toán học là một “breather”, đó là một nghiệm chính xác của phát triển Schrodinger phi tuyến (NLS). Không nhập nhằng gì với những anh em lượng tử của nó, NLS áp dụng cho vật lí cổ điển, trong đó có sóng nước và quang học.


Sóng ma có thể hình thành ở gần những dòng hải lưu mạnh. (Ảnh: iStockphoto.com/Mlenny)


Tập trung vào một breather


Đội nghiên cứu bắt đầu mô phỏng với loại sóng phẳng mà bạn gặp trên đại dương – những đỉnh nhô lên với biên độ 2,5 m truyền đi theo một hướng nhất định. Những con sóng này sau đó gặp phải một dòng hải lưu chảy theo hướng ngược lại. Khi các sóng phẳng truyền từ vùng không có hải lưu sang vùng có hải lưu, chúng cắt qua một gradient dòng chảy. Các mô phỏng cho thấy sự chạm trán với gradient đó làm cho năng lượng của sóng phẳng tập trung vào một vùng nhỏ xíu. Sự tập trung này gây ra sự mất cân bằng ở sóng phẳng, làm kích hoạt sự xuất hiện của một breather.


Các mô phỏng cho thấy sự hình thành breather có thể xảy ra khi những sóng phẳng có chu kì khoảng 10 s – một điều kiện điển hình trong một cơn bão – gặp phải một dòng hải lưu chảy đi ở tốc độ khoảng 1,5 m/s, một tốc độ không phải không có đối với các dòng hải lưu.


Efim Pelinovsky thuộc Viện Vật lí Ứng dụng tại Viện Hàn lâm Khoa học Nga đồng ý với phân tích của đội nghiên cứu trên về cách thức các breather có thể hình thành, và ông cho biết rằng quá trình trên có xảy ra trong những vùng có gió thường niên thổi ngược chiều với dòng hải lưu. Điều kiện này thường thấy phổ biến ở Ấn Độ Dương ngoài khơi Nam Phi, nơi dòng Agulhas lâu nay vẫn xuất hiện cùng với những con sóng ma.


khoahoc.tv


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Không vỉa hè, những con đường bắt người Sài Gòn đi bộ 'phải phạm luật giao thông' - Nhiều tác giả 24.03.2017
Tôn Vũ (Tôn Tử) & Binh pháp Tôn Tử - Tư liệu 23.03.2017
Tôn Tẫn, Bàng Quyên - Tư liệu 23.03.2017
Danh nhân Đông Tây kim cổ (3) - Lương Văn Hồng 23.03.2017
Kho báu trong lăng Thoại Ngọc Hầu: Chiếc mão trang trí bằng 5 lượng vàng ròng - Lương Chánh Tòng 22.03.2017
Kho báu trong lăng Thoại Ngọc Hầu: Chiếc kính mắt châu Âu - Lương Chánh Tòng 22.03.2017
Rao bán vỉa hè giá trăm triệu - Tư liệu 20.03.2017
Chợ Cũ Sài Gòn - Lê Văn Nghĩa 19.03.2017
Ảnh hưởng của Trung Quốc đối với chế độ Pol Pot - Tư liệu 19.03.2017
Người Trung Quốc viết về nạn diệt chủng của Khmer Đỏ - Nguyễn Hải Hoành 19.03.2017
xem thêm »