tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18950692
Những bài báo
02.04.2016
Nhiều tác giả
Người trẻ 'minh oan' cho nhà Mạc



Nhìn nhận lại môn lịch sử - Nên công bằng với nhà Mạc


Giải nỗi oan dâng đất cho nhà Minh


Thời gian 6 phút trình bày cho đội ủng hộ công trạng của nhà Mạc trôi qua rất nhanh. Lê Thị Huyền Trang, ĐH KHXH-NV Hà Nội, chỉ kịp nêu những luận cứ cơ bản về vương triều. Cô nói đến việc đây là vương triều duy nhất trong lịch sử có nữ tiến sĩ; về sự trọng dụng nhân tài mà Nguyễn Bỉnh Khiêm là người sáng giá nhất... Nhưng hơn hết, cô nói về việc nhà Mạc đã mang tiếng oan là dâng đất cho nhà Minh như thế nào, rằng thật ra đó chỉ là một động thái ngoại giao mềm mỏng, khôn khéo. “Vương triều Mạc có nhiều công trạng trong lịch sử”, cô sinh viên, vốn là tình nguyện viên trong nhiều hoạt động của Bảo tàng Lịch sử quốc gia, kết luận.


Tuy nhiên, phía phản biện cũng hùng hồn không kém. Họ hỏi về việc vì sao Nguyễn Bỉnh Khiêm lại về quê ở ẩn chỉ sau vài năm nhậm chức. Tất nhiên, việc nhà Mạc cắt đất cho nhà Minh cũng được dùng như một luận cứ quan trọng. “Đội các bạn nói nhà Mạc có chính sách khôn khéo với nhà Minh. Nhưng tôi nhắc lại nhà Mạc đã cắt một phần đất cho nhà Minh. Tại sao lại cắt đất mà không nghĩ ra cách làm khác?”, đại diện đội phản biện đặt câu hỏi. Đội này cũng đưa ra số liệu: năm 1528, sau khi nhà Mạc lên nắm quyền 4 năm đã có một lần dâng đất cho nhà Minh; tới 1540 lại một diện tích ở tây bắc nước ta được dâng tiếp. Theo những người phản biện, hai lần dâng đất cho thấy sự bất lực trong chính sách đối ngoại của nhà Mạc.


Dù ủng hộ hay phản đối, các bạn cũng đã tìm hiểu rất nhiều. Đó mới là tín hiệu vui nhất, quan trọng nhất. Các bạn trẻ tranh luận mới hấp dẫn, chứ chỉ nhà nghiên cứu nói thì chán lắm


Cuộc tranh biện về vai trò của nhà Mạc trong lịch sử đã diễn ra liên tiếp hơn 2 tiếng không nghỉ. Nhưng ngay cả khi hai đội đã dừng tranh biện, câu hỏi của người dự thính vẫn liên tiếp được gửi lên, cho cả đội thi lẫn giám khảo.


PGS-TS Trần Thị Vinh, Viện Sử học, giám khảo cuộc tranh biện, cho biết: “Ngoại giao với nhà Minh là vấn đề gay cấn nhất khi đánh giá vương triều Mạc. Nó cũng là vấn đề nan giải nhất của các nhà nghiên cứu trong suốt 25 năm qua”. Tuy nhiên, vấn đề này, bà Vinh cho biết đã có lời giải. Theo đó, việc dâng đất theo sử thần của nhà Lê Trịnh ghi diễn ra hai lần. Lần thứ nhất, Mạc Đăng Dung dâng lại đất của nhà Lý đã dâng cho nhà Tống từ thế kỷ XIII. Có nghĩa là việc dâng đất đó hoàn toàn không có thật. Lần dâng đất thứ hai cũng không thật nốt. Đất bị dâng vốn do nhà Minh giao cho Đại Việt từ năm 1527 và Mạc Đăng Dung trả lại đất đó vào 1540. Vì thế, bà Vinh cho rằng đây là trả đất khống. “GS Trần Quốc Vượng hồi năm 1994, trong hội thảo lần đầu về nhà Mạc, đã nói về vấn đề này. Ông cho đây là thuần phục giả vờ, độc lập thực sự. Cả hai đợt dâng đất đều là giả”, bà Vinh nói.


Một giám khảo khác, PGS-TS Phạm Quốc Quân (nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia) lưu ý thêm hai đội cần chú ý hơn đến cả góc độ văn hóa nữa, vì không đội nào nhắc đến nền mỹ thuật nhiều thành tựu của nhà Mạc. Ông Quân cũng nói đến tầm nhìn ra biển của vương triều này. Tầm nhìn này các đời trước cũng có, nhưng dám xây dựng kinh đô ở ven biển, gần cửa sông như nhà Mạc thì hiếm. “Đấy là thời đại phóng khoáng nhất, dám vươn ra biển. Gốm đi khắp nơi, tên người cũng ghi trên đồ gốm. Cả người cung tiến, niên hiệu cũng ở đó. Trên toàn Đông Nam Á, không có chỗ nào có được gốm lò quan ghi niên hiệu như vậy”, ông nói.


“Chỉ nhà nghiên cứu nói thì chán lắm”


Ông Phạm Quốc Quân rất tâm đắc về việc có những người trẻ mở cuộc tranh luận về lịch sử. “Chúng tôi chọn chủ đề nhà Mạc vì nó cũng là một vấn đề hiện nay. Khi Hà Nội đặt tên phố cũng đã có chuyện phản đối”, ông Quân nói. Còn nhớ, khi thủ đô định đặt tên đường Mạc Thái Tổ, Mạc Thái Tông, tranh luận đã nổ ra cách đây hơn hai năm. Thậm chí hồ sơ tên đường này còn phải lùi lại. Cuối cùng, biển tên đã được gắn hồi tháng 8.2015, như một ghi nhận lịch sử về vương triều Mạc.


Ông Hoàng Minh Tuấn, Phó ban Liên lạc họ Mạc ở Hà Nội, đánh giá: “Các em hiểu lịch sử. Cách dùng từ cũng rất hồn nhiên. Cụm từ trọng nông ức thương là khá phổ biến trong các hội thảo về nhà Mạc, nhưng các em ấy dùng bế quan tỏa cảng... Đây là cách hay để các em hiểu và nhớ sử”, ông nói.


Các thành viên tham gia tranh biện lần này đến từ nhiều trường ở Hà Nội: ĐH Văn hóa, ĐH KHXH-NV, ĐH Kinh tế, ĐH Bách khoa và ĐH Giao thông vận tải. Cuộc tranh biện cũng thu hút cả thành viên CLB tranh biện YVS Vietnam đến dự. “Dù ủng hộ hay phản đối, các bạn cũng đã tìm hiểu rất nhiều. Đó mới là tín hiệu vui nhất, quan trọng nhất. Các bạn trẻ tranh luận mới hấp dẫn, chứ chỉ nhà nghiên cứu nói thì chán lắm”, ông Phạm Quốc Quân nói.


Cởi mở với lịch sử


Cô Nguyễn Thị Hữu, Phòng Truyền thông - Bảo tàng Lịch sử quốc gia, cho biết bảo tàng luôn có những chương trình được thiết kế để thu hút người trẻ. Hai CLB được song song duy trì là Tình nguyện viên và Em yêu lịch sử. Cả hai CLB này của bảo tàng tuy nhiều hoạt động khác nhau, song đều có nét chung là biến lịch sử thành thân quen, rất gần và rất mới. “Chúng tôi tạo điều kiện cho các bạn được nghe nói chuyện về lịch sử một cách cởi mở với những đề tài không giống sách giáo khoa. Họ cũng giúp chúng tôi lan tỏa câu chuyện lịch sử. Chẳng hạn, họ giúp chúng tôi các công việc trong những chương trình trưng bày như lên chương trình, thuyết minh, hướng dẫn người xem”, cô Hữu nói.


Trinh Nguyễn


Cổ vật xứ Đông - Hơn 500 năm chìm nổi của thanh long đao vua Mạc Đăng Dung


Thanh long đao của vua Mạc Đăng Dung thờ trong hậu đường nhà Thái miếu - Ảnh: BQL khu tưởng niệm Vương triều Mạc cung cấp


Thanh long đao của vua Mạc Đăng Dung thờ trong hậu đường nhà Thái miếu - Ảnh: BQL khu tưởng niệm Vương triều Mạc cung cấp


Cổ vật xứ Đông - Ly kỳ tấm bia hơn 300 năm bị vua Thiệu Trị lệnh 'nhốt' vào ngục như tù nhân


Một trong hai long đao của quân vương ở châu Á


Mở cửa hậu cung nhà Thái miếu, ông Ngô Minh Khiêm, Trưởng ban quản lý khu tưởng niệm Vương triều Mạc (xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, TP.Hải Phòng) cho biết thanh long đao được gọi là Định Nam đao của vua Mạc Đăng Dung làm bằng sắt, bị han gỉ nham nhở đặt trong tủ kính ở ngay dưới ngai thờ vị vua dựng lên triều Mạc. Vật thái bảo này nặng 25,6kg, dài 2,55m, trong đó lưỡi đao dài 0,95m, cán làm bằng sắt rỗng. Dọc sống đao có nhiều nét hoa văn rất lạ đến nay vẫn chưa lý giải được.


Một hình đầu rồng bằng đồng thau đang há miệng nuốt lấy lưỡi đao nhìn khá đặc biệt. Theo câu chuyện lưu truyền trong dân gian, một người thợ rèn bí ẩn thấy tướng mạo khác thường của chàng trai Mạc Đăng Dung, làm nên nghiệp lớn không phải bằng con đường kinh sử mà là võ học. Chính vì vậy, người thợ đã rèn thanh long đao như một lời nhắn ngầm Mạc Đăng Dung sẽ thành thiên tử từ chính binh khí này. Sau khi rèn xong, ông để lại cây long đao kèm với một bài kệ đại ý là: “Cơ nghiệp sẽ dựng nên từ đây, cây đao này chỉ dành cho người có duyên, dùng nó sẽ làm nên sự lớn”.


Hình đầu rồng bằng đồng thau nối cán với lưỡi đao còn khá nguyên vẹn - Ảnh: BQL khu tưởng niệm Vương triều Mạc cung cấp


Hình đầu rồng bằng đồng thau nối cán với lưỡi đao còn khá nguyên vẹn - Ảnh: BQL khu tưởng niệm Vương triều Mạc cung cấp


Thanh long đao bằng sắt đã bị hoen gỉ khi chôn dưới lòng đất - Ảnh: BQL khu tưởng niệm Vương triều Mạc cung cấp


Một số chuyên gia về binh khí cổ ở Việt Nam cho rằng thanh long đao lúc ban đầu có thể cân nặng hơn 30 kg. Còn nhiều nhà nghiên cứu lịch sử và khảo cổ ở Việt Nam khẳng định đây là một trong hai thanh long đao của quân vương ở châu Á còn tồn tại đến nay, cùng với thanh long đao của Tống Thái Tổ (Triệu Khuông Dẫn), vị vua sáng lập ra nhà Bắc Tống (Trung Quốc).


Với binh khí này, Mạc Đăng Dung đã trúng Võ trạng nguyên trong cuộc thi tuyển võ sĩ tại Giảng Võ đường ở Thăng Long, dưới triều vua Lê Uy Mục, được sung quân Túc vệ. Trong các cuộc dẹp loạn phe phái ở Thái Nguyên, Lạng Sơn, Thanh Hóa..., Định Nam đao trở thành trợ thủ đắc lực giúp ông chiến thắng, bảo vệ triều đình. Mạc Đăng Dung được phong tới chức Thái sư, tước An Hưng vương, đức trí bậc nhất triều đình.


Triều Lê sơ suy tàn, tháng 6.1527, hoàng đế Lê Cung Hoàng hạ chiếu nhường ngôi cho Thái sư Mạc Đăng Dung, lập nên triều Mạc, lấy niên hiệu Minh Đức. Ở ngôi đến năm 1529, học theo nhà Trần ông nhường ngôi cho con trai trưởng là Mạc Đăng Doanh, lui về làm Thái thượng hoàng. Khi Mạc Thái tổ băng hà vào năm 1541, thanh long đao được đem về quê hương ông và thờ ở lăng miếu làng Cổ Trai, huyện Nghi Dương, phủ Kim Môn, trấn Hải Dương (nay là làng Cổ trai, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy).


Số phận chìm nổi của long đao


Ngày 22.9.2010, Định Nam đao của Mạc Thái tổ “trở về nguồn cội” khi chi Phạm gốc Mạc ở làng Ngọc Tỉnh, thị trấn Xuân Trường, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định nghinh rước vật báu này về khu tưởng niệm Vương triều Mạc, đúng dịp Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Từ đây, những câu chuyện chìm nổi cùng thời cuộc của thanh long đao dần hé mở như thước phim ngược về quá khứ.


Tương truyền, vật báu của vua Mạc Đăng Dung được tìm thấy vào năm 1938, dưới lòng đất sâu, khi dòng họ Phạm gốc Mạc làng Ngọc Tỉnh tôn tạo từ đường, đào hồ bán nguyệt. Khi chưa tìm thấy thanh long đao, gò đất phía đông nam từ đường họ Phạm gốc Mạc thường xuyên “phát hỏa”, lửa tự nhiên bốc cháy rồi lại tắt. Vì thế, dân trong vùng gọi gò đất này là gò Con Hỏa. Kể từ khi tìm lại được đại đao, gò Con Hỏa không còn phát hỏa nữa. Con cháu họ Phạm gốc Mạc đã rước về từ đường thờ phụng bảo quản trong lớp mỡ bò để tránh sự ăn mòn, thậm chí phải ngụy trang và bảo vệ nghiêm ngặt trước sự rình mò của những kẻ trộm cổ vật.


Thanh long đao đặt tại nhà thờ họ Phạm gốc Mạc ở làng Ngọc Tỉnh - Ảnh: BQL khu tưởng niệm Vương triều Mạc cung cấp


Thanh long đao đặt tại nhà thờ họ Phạm gốc Mạc ở làng Ngọc Tỉnh - Ảnh: BQL khu tưởng niệm Vương triều Mạc cung cấp


Nghinh rước thanh long đao về làng Cổ Trai - Ảnh: BQL khu tưởng niệm Vương triều Mạc cung cấp


Ngược dòng thời gian, năm 1592, khi nhà Mạc thất thủ ở Thăng Long, cháu 4 đời của Mạc Thái tổ là Mạc Đăng Thuận coi giữ lăng miếu, đã giả làm nhà buôn, mang theo long đao xuống thuyền rời Đồ Sơn. Đoàn thuyền tiến về phía Nam, vào vùng cửa sông Hồng, đến cửa Lạn Môn thì dừng lại và định cư ở vùng đất Kiên Lao (Nam Định). Nghe lời Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Mạc Đăng Thuận cùng gia quyến đổi sang họ Phạm để tránh bị nhà Trịnh truy sát diệt vong, nhưng vẫn giữ lại bộ thảo đầu của chữ “Mạc” để làm tín hiệu cho con cháu đời sau nhận ra nhau.


Trải qua bốn đời ở vùng Kiên Lao, dòng họ Phạm gốc Mạc có sự phân chi. Ông Phạm Công Úc được giao mang đại long đao về định cư ở vùng Ngọc Tỉnh và thờ ở từ đường chi họ Phạm gốc Mạc. Theo gia phả dòng họ, dưới thời vua Lê Dụ Tông, hai người con trai của Phạm Công Úc là Phạm Công Dục và Phạm Công Dắt lên kinh đô thi võ. Hai ông đã xin cha được làm lễ rước thanh long đao để cầu xin anh linh tiên đế và linh khí bảo đao phù trợ. Khoa thi ấy, cả hai ông đều đỗ võ quan và được triều đình tuyển dụng. Ông Phạm Công Dục theo vua Lê dẹp loạn, được thăng tới chức Đô thống phủ Tả đô đốc Kiệt trung tướng quân, tước Dục Trung hầu. Ông Phạm Công Dắt được phong chức Quản Hữu chấn cơ Tín nghĩa Đô úy, tước Phạm Sứ hầu. Kể từ đó con cháu đều hiển vinh.


Đến triều vua Minh Mạng (1821), Phan Bá Vành khởi binh, chống lại triều đình muốn dùng long đao của Mạc Thái Tổ làm linh khí trên chiến trường. Biết ý muốn đó, dòng họ Phạm gốc Mạc ở Ngọc Tỉnh đã chôn giấu Định Nam đao quyết không để mất. Trải qua những thăm trầm của lịch sử, dấu tích nơi chôn giấu không còn, thanh long đao tưởng như đã mất, nhưng lại được tìm thấy khi đào hồ bán nguyệt.


Từ ngày 2 - 4.10. 2015, UBND huyện Kiến Thụy sẽ tổ chức lễ hội kỷ niệm 474 năm ngày mất của Thái tổ Mạc Đăng Dung (22.8.1541 - 22.8.2015, Âm lịch).


Trong chương trình liên hoan võ cổ truyền, các võ sinh của 8 võ đường ở TP.Hải Phòng sẽ phải trải qua bài thi múa đại đao.


Người đạt giải nhất sẽ được vinh dự múa Định Nam đao, phiên bản bằng đồng nặng 13,5 kg rước từ trong chính điện. Đây là hoạt động văn hóa nhằm ôn lại thân thế, sư nghiệp của Mạc Thái tổ và Vương triều Mạc trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.


Vũ Ngọc Khánh


thanhnien.vn  30-9-2015


Bút, nghiên bằng đá xanh lớn nhất Việt Nam ở đền nhà Mạc


Kỷ lục này đã được Tổ chức kỷ lục Việt Nam công bố trong lễ hội khai bút diễn ra sáng nay 5.2 tại khu tưởng niệm Vương triều Mạc.


 


Đây là năm thứ 3 lễ khai bút đầu xuân Giáp Ngọ 2014 được TP.Hải Phòng tổ chức ở vùng đất phát tích vương triều Mạc nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, khuyến khích tinh thần hiếu học của thế hệ trẻ. Theo ông Ngô Minh Khiêm, Trưởng ban quản lý di tích Khu tưởng niệm vương triều Mạc, có khoảng 7.000 du khách đến với lễ khai bút năm nay.


Trong 65 năm trị vì đất nước ở Thăng Long (1527 - 1592), nhà Mạc đã mở được 22 khoa thi Hội, lấy đỗ 485 tiến sĩ, tuyển chọn 13 trạng nguyên, trong đó có các nhà trí thức kiệt xuất như: Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm; Nguyễn Thiến; Phùng Khắc Khoa; nữ tiến sĩ đầu tiên của nước ta Nguyễn Thị Duệ...


Nhà Mạc là một vương triều coi trọng chữ Nôm, khuyến khích sáng tác văn thơ Nôm và là một thời kỳ văn học Nôm và nhiều ngành nghệ thuật phát triển rực rỡ.


Chiếc bút bằng đá xanh, một trong 4 vật bộ văn phòng tứ bảo lớn nhất Việt Nam trước điện thờ vương triều Mạc


Chị Phạm Thị Hồng Anh, giáo viên trường THCS xã Đại Đồng, cùng con gái gửi lời ước muốn học giỏi, mạnh khỏe, hạnh phúc trong nét bút khai xuân


Vũ Ngọc Khánh thực hiện, 5-2-2014


thanhnien.vn


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Khi tờ báo gia đình đối đầu các ông lớn - James Warren 25.04.2017
Tranh cãi về 'tượng Đức Ông' ở đền Quán Thánh - Tư liệu 24.04.2017
Ngáo đá, lộ hàng, chảnh chó... sáng tạo hay méo mó tiếng Việt? - Vũ Viết Tuân 23.04.2017
Về thị trường sách và việc xuất bản - Hà Thủy Nguyên 18.04.2017
Cảm nhận của một bạn trẻ Ba Lan lần đầu đến Sài Gòn - Szymon Siudak 14.04.2017
Hậu 60 năm Hội Nhà văn VN: Nhật Tuấn, con sói già đơn độc - Nguyễn Văn Thọ 09.04.2017
Khiêm tốn một Nguyễn Hải Tùng, sống và viết - Nguyễn Thanh 08.04.2017
Quyển sách trên mộ ba tôi - Trịnh Bích Ngân 08.04.2017
Nhân kỷ niệm 5 năm ngày mất của nhà báo - Nghệ sỹ Nguyễn Hải Tùng (Út Nghệ) - Nhiều tác giả 07.04.2017
Nhớ ngày xuân gặp nhà văn Xuân Thiều - Nguyễn Hữu Sơn 05.04.2017
xem thêm »