tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20782834
Những bài báo
01.11.2015
Nhiều tác giả
Ban Ki Moon - Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc là hậu duệ của dòng họ Phan Huy?

Trong chuyến thăm nhà thờ họ Phan Huy ở H.Quốc Oai, Hà Nội hồi cuối tháng 5 vừa qua, Tổng thư ký Liên Hiệp quốc Ban Ki-moon đã viết lưu bút tự nhận mình là người con dòng họ Phan.


Ông Ban Ki-moon xem cuốn sách Lịch triều hiến chương loại chí trước ban thờ trong nhà thờ dòng họ Phan Huy - Ảnh: đại diện dòng họ Phan ở Sài Sơn cung cấp


Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Phan Huy Thanh, Trưởng chi 2, đời thứ 16 dòng họ Phan Huy tại thôn Thụy Khuê, xã Sài Sơn, H.Quốc Oai, Hà Nội xác nhận về chuyến viếng thăm nhà thờ dòng họ này của ông Ban Ki-moon. Ông Thanh cho biết chuyến thăm nhà thờ họ Phan Huy của ông Ban Ki-moon và phu nhân diễn ra vào ngày 23.5.2015. Tuy nhiên, chuyến đi không được tiết lộ rộng rãi ở thời điểm đó.


Ông Thanh (trước đây là người trông coi nhà thờ họ) cho hay hiện trong nhà ông vẫn còn lưu giữ nhiều hình ảnh về chuyến thăm của ông Ban Ki-moon. Trong số này, có cả đoạn lưu bút có chữ ký của ông với nội dung: “Tôi rất xúc động khi viếng thăm và tỏ lòng thành kính sâu sắc trước ngôi nhà thờ Phan Huy Chú và các thành viên khác của dòng họ Phan. Cám ơn dòng họ đã giữ gìn và bảo quản ngôi nhà thờ này. Là một người con của dòng họ Phan, giờ đây giữ chức Tổng thư ký của Liên Hiệp Quốc, tôi tự hứa với bản thân sẽ cố gắng làm theo những lời dạy của tổ tiên” (bản dịch của dòng họ). Trong nhà ông Phan Huy Thanh, tấm ảnh chụp của ông Ban Ki-moon, phu nhân cùng với các thành viên trong dòng họ được phóng to, treo trang trọng ở khu vực tiếp khách.


Kể về chuyến viếng thăm của ông Ban Ki-moon, ông Thanh cho biết mọi việc diễn ra khá bất ngờ. Trước ngày thăm viếng nhà thờ họ Phan Huy 2 tuần, có người đến thông báo cho ông Thanh cùng các thành viên trong dòng họ. Sau đó, trong ngày 21 và 22.5, công tác an ninh, an toàn cho chuyến viếng thăm này được hoàn tất chu đáo. Ngày 23.5, vợ chồng ông Ban Ki-moon về thăm nhà thờ họ trong vòng 45 phút.


Ông Trịnh Văn Thịnh, quyền Trưởng công an xã Sài Sơn, cũng xác nhận thông tin về chuyến viếng thăm nhà thờ họ Phan Huy của ông Ban Ki-moon vào cuối tháng 5 vừa qua. Ông Thịnh cũng là người tham gia công tác an ninh trong chuyến đi này. “Trước chuyến thăm, tôi được Công an huyện Quốc Oai thông báo sẽ có lãnh đạo cao cấp về thăm nhà thờ họ Phan Huy và đề nghị phối hợp lập phương án bảo vệ, phân luồng giao thông. Thông tin nhân vật cao cấp là ông Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc đến thăm nhà thờ họ Phan Huy được bí mật đến phút cuối”, ông Thịnh nói.


Xem sách Lịch triều hiến chương loại chí


Trong chuyến viếng thăm, có một chi tiết quan trọng là ông Ban Ki-moon hỏi những người thuộc dòng họ Phan Huy rằng chữ “Chú” trong tên của cụ Phan Huy Chú, tác giả Lịch triều hiến chương loại chí, cuốn sách được coi là bách khoa toàn thư đầu tiên của VN, là chữ nào trong Hán tự. Sau khi được người trưởng họ chỉ cho chữ này viết trong gia phả, ông Ban không hỏi thêm. Sau đó, ông viết lại dòng lưu bút như trên.


Nằm cạnh chiếc hồ rộng, cách ngôi chùa Thầy chừng 500 m, nhà thờ dòng họ Phan Huy rộng 5 gian, lưu giữ ban thờ các nhân vật nổi tiếng trong lịch sử VN như Phan Huy Cẩn, Phan Huy Ích, Phan Huy Chú, Phan Huy Vịnh... Ông Thanh kể thêm, khi nhận được tin có Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc về thăm nhà thờ họ, nhiều người trong họ, hàng xóm tỏ ra khá bất ngờ cho đến khi tận mắt thấy vị này. “Đứng trước ban thờ tổ tiên dòng họ Phan Huy chúng tôi, ông Ban Ki-moon đã lật giở nhiều trang cuốn sách Lịch triều hiến chương loại chí. Sau đó, ông ra hiên nhà xem rất kỹ bản thế thư đồ (sơ đồ dòng họ - PV) ghi lại các đời, chi, anh em trong họ. Trước khi ông ra về, dòng họ chúng tôi có tặng lại ông 3 cuốn sách Lịch triều hiến chương loại chí để ông mang theo”, ông Thanh nói.


Dòng họ Phan Huy phát tích ở Hà Tĩnh, mà tổ là Phan Huy Cận. Sau đó, Phan Huy Chú khi đỗ đạt ra làm quan ở Thăng Long có phát triển một nhánh lên Quốc Oai, Sơn Tây. Chính ở Sơn Tây, Quốc Oai, ông Phan Huy Chú đã viết Lịch triều hiến chương loại chí trong suốt 10 năm.


Ở ta, không có tài liệu ghi việc các quan đi Triều Tiên. Nhưng lịch sử vẫn có thể có những bất ngờ không giải thích được. Lịch sử bang giao giữa thế kỷ từ 16 - 17, các sứ thần của ta từ thời cụ Phùng Khắc Khoan tới sau này vẫn gặp gỡ các sứ thần Triều Tiên và giao hảo tốt ở Bắc Kinh. Các sứ thần VN và Triều Tiên còn có thi tập đối qua đối lại với nhau.


Chuyện này có lẽ không giống với việc ông Lý Long Tường. Ông Ban Ki-moon nếu là hậu duệ của ông Phan Huy Chú thì chỉ có chuyện từ thế kỷ 17 trở lại đây thôi. Không có chuyện bị ngược đãi mà bỏ nước đi sang Cao Ly. Chỉ có là giao lưu hữu hảo thôi.


Theo tôi nghĩ, ông Ban Ki-moon có tới thăm nhà thờ họ Phan Huy cũng là sang trong quá trình tìm hiểu, chứ chưa khẳng định. PGS-TS Tạ Ngọc Liễn, Viện Sử học (người có nhiều nghiên cứu về nhà sử học Phan Huy Chú cũng như dòng họ Phan Huy).


Gia phả ghi kỹ lưỡng đến hàng chục đời hay không là tùy từng gia phả. Nhưng gia phả Phan Huy tại VN, tôi có đọc. Cho đến nay tôi đọc thì chưa có ghi chép nào ghi về việc có nhánh lưu lạc ở nước ngoài. Còn có thể là gia phả Phan Huy ở Hàn Quốc thế nào thì tôi không biết. Gia phả ở VN có thể không ghi, nhưng gia phả của bên kia ghi thì sao. Nhà nghiên cứu Hán Nôm Nguyễn Hùng Vĩ, ĐH KHXH-NV - ĐH Quốc gia Hà Nội


Giả sử như có một ông họ Phan sang Cao Ly thì cũng chẳng có gì lạ cả. Từ xưa đến nay dòng họ nhà tôi đi sứ rất nhiều. TS Phan Huy Dục/ - Trinh Nguyễn ghi.


Lê Quân


Theo GS Phan Huy Lê, trong trao đổi, ông Ban Ki-moon nói là hậu duệ của họ Phan Huy, cụ thể hơn là hậu duệ của Phan Huy Chú.


Cuộc sống vẫn bình thường với dòng họ Phan Huy kể từ khi ông Ban Ki- moon, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc tới thăm và thắp hương ở nhà thờ họ tại Quốc Oai, Hà Nội vào tháng 5.2015. Đương nhiên, họ tự hào, song tất cả chỉ dừng lại ở đó. “Một người lãnh đạo Liên Hiệp Quốc về nhà thờ họ tôi thắp hương. Tôi có đủ thông tin, có Facebook mà chẳng dám đưa lên mạng đâu. Mình đưa lên thấy nó vô duyên quá”, ông Phan Huy Huân, trưởng họ, khẳng định.


Chính ông Huân đã đứng ra lựa chọn những người tới dự cuộc gặp mặt hôm đó. Cũng chính ông là người đã mời một nhà khoa học lớn trong họ - GS Phan Huy Lê đến dự. Vì lý do sức khỏe, GS Lê không thể có mặt, chỉ gửi tặng sách Lịch triều hiến chương loại chí (tác phẩm của Phan Huy Chú) cho ông Ban Ki-moon. “Vì là chuyện riêng tư nên Bộ Ngoại giao không ai biết mà TP.Hà Nội cũng chẳng ai hay. Chỉ anh em tôi biết thôi”, ông Huân nói. Về việc liệu ông Ban Ki-moon có quay lại không, ông Huân cho biết: “Ai mà dám hẹn. Sao mà hẹn được”.


TS Lý Xuân Chung, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Hàn Quốc, Viện Hàn lâm khoa học xã hội VN, cho rằng không thể đánh giá cuộc viếng thăm này như một động thái ngoại giao được. “Nếu là động thái ngoại giao thì đã có sự chủ động đưa tin, chụp ảnh. Ông ấy về đây chỉ như một người hành hương bình thường, với lòng thành kính với họ Phan”.


Ông Chung cũng cho rằng không nên cố tình hiểu sự việc theo hướng ông Ban Ki-moon là hậu duệ của dòng họ Phan Huy. “Tôi nghĩ chỉ nên hiểu chắc chắn ông ấy tôn trọng và thành kính với dòng họ Phan. Mà họ Ban (viết cùng một chữ Hán với họ Phan) ở Hàn Quốc cũng là một dòng họ lớn”, ông Chung nói.


Gia phả họ Phan Huy có nhiều dị bản


Theo TS Nguyễn Ngọc Nhuận, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm, cho tới giờ phút này gia phả họ Phan Huy không hề ghi nhận bất cứ thông tin nào về việc có thể có một nhánh lưu lạc ở nước ngoài. Tuy nhiên, có tới 4 dị bản gia phả của dòng họ này. Khi nghiên cứu, ông Nhuận đã dịch bản Phan gia công phả và tham khảo cả ba bản còn lại. Phan gia công phả được ông Nhuận đánh giá là cuốn gia phả quý, được biên soạn theo một thể thức khá chuẩn mực. Tuy nhiên, cây gia phả (nếu vẽ ra) cũng có những nhánh trống. “Gia phả cũng có những bản ghi không được hết. Có thể, nếu có ai đi thì ở đoạn đó”, ông Nhuận nói.


Ông Nhuận cho biết thêm: “Có thể có ông bỏ đi vì sợ nhà Nguyễn sẽ trả thù. Phan Huy Ích trước có theo nhà Tây Sơn. Nhưng họ chỉ trả thù nhân vật chính của triều Tây Sơn, chứ còn quan kiểu sĩ phu Bắc Hà dù sao cũng sử dụng. Thậm chí vua Gia Long còn gọi Phan Huy Ích ra để hỏi về quan hệ bang giao giữa nhà Nguyễn với triều Thanh vì Phan Huy Ích quen với việc bang giao rồi”.


Cũng theo ông Nhuận, nếu có việc phải trốn đi để không bị trả thù thì người ghi gia phả sẽ không ghi nhánh đó để tránh chuyện không hay. “Nếu chuyện đó có thật thì có thể sẽ có tư liệu từ phía Hàn Quốc”, ông nói.


Về chuyến thăm của ông Ban Ki-moon, ông Nhuận cho rằng: “Có lẽ cùng lắm chỉ nên hiểu đó là ông ấy đang đi tìm tư liệu về dòng họ Phan thôi”.


Về khả năng tìm tư liệu từ phía Hàn Quốc, TS Chung cho biết nước này có một hội nghiên cứu về tộc phả hoạt động rất mạnh. Tuy nhiên, “Các dòng tộc nhỏ thì phải nghiên cứu lâu, có khi phải mất mấy năm. Trường hợp của họ Lý cũng mất nhiều năm mới có kết luận khoa học”, ông Chung nói.


GS PHAN HUY LÊ, Chủ tịch Hội Khoa học - Lịch sử VN: “Khi ông Ban Ki-moon đến thăm nhà thờ của họ Phan Huy, chắc chắn là có ý. Tôi xin lưu ý là việc viếng thăm này không nằm trong chương trình làm việc của ông Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc trong 2 ngày ở VN. Đây là việc riêng, việc cá nhân thuộc về đời tư của ông ấy. Vì vậy mà tôi cũng như ông tộc trưởng và con cháu họ Phan Huy không ai đưa tin này. Tuy tôi không có mặt ở đó, không trực tiếp đón tiếp ông ấy nhưng tôi biết rất rõ về việc này. Tôi khẳng định những bức ảnh ông Ban Ki-moon thăm nhà thờ họ Phan Huy ở Sài Sơn (Quốc Oai, Hà Nội), thắp hương, gặp con cháu họ Phan Huy, bút tích lưu niệm là thật, tuyệt đối không có gì phải hoài nghi hay cần xác minh.


 


Trong bút tích lưu niệm, ông Ban Ki-moon viết rõ ông là thành viên của họ Phan. Ông kính cẩn thắp hương trước bàn thờ Phan Huy Chú và tổ tiên họ Phan Huy. Trong trao đổi ông nói là hậu duệ của họ Phan Huy và cụ thể hơn là hậu duệ của Phan Huy Chú. Tôi rất kính trọng ông Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc và tin rằng bút tích, lời nói, việc làm của ông ấy đều được cân nhắc một cách thận trọng. Nhưng quan hệ đó như thế nào thì cho đến nay, trong 2 ngày ở VN và trong thời gian đi thăm nhà thờ họ Phan Huy, ông chưa nói cho ai biết cả. Cũng có thể ông đã có đủ chứng cứ, tư liệu, nhưng cũng có thể ông mới có một số thông tin nào đó và cần về tận nơi để thăm viếng, tìm hiểu thêm. Có người cho rằng ông Ban Ki-moon, tên chữ Hán là Phan Cơ Văn, viếng thăm họ Phan theo ý nghĩa tộc họ rộng lớn và chung chung đó. Riêng tôi, tôi không nghĩ như vậy. Ở VN hiện nay có nhiều dòng họ Phan, sao ông lại tìm về dòng họ Phan Huy ở Sài Sơn? Trong các gia phả dòng họ Phan Huy ở VN, tôi chưa tìm thấy một tư liệu nào trực tiếp hay gián tiếp chứng tỏ có một chi ở Hàn Quốc. Còn Phan Huy Chú (1782-1840) có hai lần đi sứ nhà Thanh (Trung Quốc) năm 1824, 1830 và một lần đi sứ Batavia (Jakarta, Indonesia) năm 1832 - 1833, nhưng không thấy có một tư liệu nào về mối quan hệ của ông với Triều Tiên lúc bấy giờ. Về phương diện khoa học, tôi tin ông Ban Ki-moon nhưng cho đến nay, tôi chưa có tư liệu nào cho phép lý giải mối quan hệ giữa họ Phan của ông với Phan Huy Chú hay họ Phan Huy ở VN”.


thanhnien.com.vn 


Xung quanh thông tin Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki Moon có phải là hậu duệ của dòng họ Phan Huy tại VN, Tuổi Trẻ đã tìm đến nhà thờ họ Phan Huy.


Ông Ban Ki Moon tới thăm, dâng hương và viết bút tích tại nhà thờ họ Phan Huy tại Sài Sơn (Hà Nội).


Ngày 31-10, chúng tôi tìm tới nhà thờ họ Phan Huy tại xã Sài Sơn (huyện Quốc Oai, Hà Nội) - nơi được cho là đã đón tiếp ông Ban Ki Moon tới thăm vào tháng 5-2015.


Tại đây, ông Phan Huy Thanh là đời thứ 16 kiêm trưởng chi 2 của dòng họ Phan Huy cũng là người trông coi nhà thờ họ trong một thời gian dài xác nhận thông tin trên.


Theo ông Thanh, vào cuối tháng 5-2015 ông Ban Ki Moon đã tới thăm và lưu lại tại nhà thờ trong khoảng 45 phút. Tại đây ông thắp hương, ngồi viết lưu bút, chụp ảnh lưu niệm rồi sau đó rời đi. Trước đó thì ông có bế các cháu trẻ con, hỏi thăm người dân và lần lượt bắt tay với những người trong dòng họ. “Vừa bắt tay ông vừa nói bằng tiếng Việt câu: cảm ơn” - ông Thanh thuật lại.


Khi được hỏi, vậy ông Ban Ki Moon có nói lý do về thăm nhà thờ họ Phan Huy hay không? Ông Thanh cho biết thông qua phiên dịch, mọi người chỉ thấy ông Ban Ki Moon thăm hỏi mọi người, chứ không nói lý do về thăm, cũng không ngỏ ý xem gia phả dòng họ.


Bút tích của ông Ban Ki Moon lưu lại và dòng dịch bên cạnh hiện đang được lưu giữ tại nhà thờ của họ Phan Huy


Trước đó, khi lưu lại tại nhà thờ họ Phan Huy ở Sài Sơn, ông Ban Ki Moon đã viết lưu bút trên cuốn sổ được người dân trong họ chuẩn bị.


Trong bản lưu, bút tích của ông được dịch là “Tôi rất xúc động khi viếng thăm và tỏ lòng thành kính sâu sắc trước ngôi nhà thờ Phan Huy Chú và các thành viên khác của dòng họ Phan. Cảm ơn dòng họ đã giữ gìn và bảo quản ngôi nhà thờ này. Là một người con của dòng họ Phan, giờ đây giữ chức Tổng thư ký của Liên Hiệp Quốc. Tôi hứa với bản thân sẽ cố gắng làm theo những lời dạy của tổ tiên”.


Dưới bút tích ký tên ông Ban Ki Moon bằng tiếng Anh và chữ Hán đi kèm, được người trong dòng họ dịch ra là “Phan Cơ Văn”.


Cùng ngày, trao đổi với Tuổi Trẻ, một lãnh đạo UBND huyện Quốc Oai xác nhận, vào thời điểm trên ông Ban Ki Moon đã tới thăm nhà thờ họ Phan Huy tại xã Sài Sơn của huyện này.


“Có việc ngài Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc tới thăm và thắp hương tại nhà thờ, tuy nhiên việc ngài có phải là con cháu của dòng họ Phan Huy hay không thì hiện chưa có thông tin nào chính thức xác nhận việc trên” - vị lãnh đạo thông tin.


Lâm Hoài – Vũ Viết Tuân


 


tuoitre.vn

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Tác phẩm mới cần đọc ngay: Nhà Triệu - Mấy vấn đề lịch sử - Nguyễn Khắc Mai 19.10.2017
Chuyện Đông chuyện Tây và chuyện An Chi chưa kể hết - Tư liệu 17.10.2017
Con chim trong tay ta đây còn sống hay đã chết? - Nguyễn Quang Thiều 16.10.2017
Về hệ thống Trường học sinh Miền Nam ở Miền Bắc - Nhiều tác giả 16.10.2017
Xót thương Đinh Hữu Dư – nhà báo trẻ đầy tâm huyết vừa đi xa - Tư liệu 16.10.2017
Tác phẩm: Nhà nước Xích Quỷ từ huyền thoại tới hiện thực - Trương Sỹ Hùng 13.10.2017
Kỷ nhà Triệu & Triệu Vũ Đế trong dòng chảy lịch sử - Vũ Truyết 12.10.2017
Cái “tôi” của người Việt - Từ Thức 12.10.2017
Không thể được! Thưa Tổng thống Pháp! - Nguyễn Huy Toàn 12.10.2017
Hãy tha cho hai chữ “nhân dân”! - Ngô Minh 11.10.2017
xem thêm »