tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20208809
07.07.2015
Tư liệu
Các di tích lịch sử văn hóa ở Trà Cổ - Móng Cái

1. Chùa Vạn Linh Khánh hay còn gọi là chùa Nam Thọ:



Chùa Nam Thọ tọa lạc trên mảnh đất đầu làng, thuộc thôn Nam thọ phường trà Cổ và có tên chữ là Linh Khánh tự (linh thiêng tốt lành). Chùa được xây dựng từ bao giờ thì không ai biết chính xác, nhưng thông qua những hiện vật, cỗ thờ và tượng pháp còn lưu giữ lại khá đầy đủ đến ngày nay cùng với khuôn viên rộng lớn với nhiều cây cối um tùm bao bọc chứng tỏ ngôi chùa Việt nằm sát biên giới Việt – Trung này phải là một công trình lớn của thế kỷ 16.



Cho đến nay, mặc dù thời gian đã làm cho cảnh cũ của chùa thay đổi nhiều nhưng nhìn tổng thể chùa Nam Thọ vẫn giữ được nét cổ kính trầm mặc của ngôi chùa cổ. Các công trình xây dựng gồm: Tam quan (hướng bắc), chùa chính, gác chuông, gác trống, nhà tổ, nhà mẫu, nhà sắp lễ, nhà chay, nhà mặn, nhà bếp, cổng phụ được quây lại với nhau thành một hình gần vuông theo kiểu chữ “Hồi” (sự hội tụ của các dòng nước). Chùa chính gồm 4 tòa nhà cũng được quây lại với nhau tạo thành một hình gần vuông. Đây là một kiểu kiến trúc độc đáo và hiếm thấy trong kiến trúc cổ truyền của dân tộc Việt Nam.



Ngoài nét độc đáo về kiến trúc ra, chùa Nam Thọ còn lưu giữ được 53 pho tượng cổ quý giá và nhiều đồ thờ tự khác có giá trị thẩm mỹ cao được làm bổ sung bởi nhiều thời trùng tu khách nhau không những của chùa mà còn của những nơi khác chuyển tới, do đó chùa như trở thành một Bảo tàng điêu khắc cổ thu nhỏ của vùng Đông Bắc này. Các tác phẩm điêu khắc ở đây đã được nghệ nhân trạm trổ công phu, tinh xảo tạc lên những pho tượng mang đầy đủ hình dạng khác nhau, thể hiện nội tâm khác nhau. Đó là nét trầm tĩnh, đầy lòng tin (tượng Tam thế - thế kỷ 16), hoặc sự đôn hậu thuần khiết (tượng Quan Âm tọa sơn – thế kỷ 16), hoặc vẻ tự nhiên (tượng Thích Ca sơ sinh – thế kỷ 16), hoặc quý tướng thể hiện trí thông minh của Đức Phật (tượng Adida – thế kỷ 17), hoặc khuôn mặt lạc quan hỉ xả (tượng Di Lặc – thế kỷ 18), hoặc sự trang nghiêm tôn kính (tượng Ngọc Hoàng – thế kỷ 19)... Đó chính là nguyên nhân tạo cho người xem sự hấp dẫn đến kỳ lạ mà nhiều chùa khác cùng thời không có được.



Cùng với không khí tưng bừng của lễ hội đình Trà Cổ, một nét độc đáo của cư dân miền biển ở vùng đông bắc này thì hàng năm nhân dân địa phương cùng phật tử khắp nơi lại nô nức niềm vui cho ngày hội chùa hàng năm. Chùa Nam Thọ có hai ngày hội chính là ngày mồng 8 tháng 4 âm lịch (lễ phật Thích Ca) và ngày 17 tháng 11 âm lịch (lễ phật Adida). Tiếng lành đồn xa, ngày nay lễ chùa Nam Thọ không chỉ giới hạn trong phạm vi làng xã nữa mà đã lan rộng ra các vùng lân cận và cả nước láng giềng Trung Quốc càng làm cho chùa thêm phần linh thiêng, nhộn nhịp.



Chùa Nam Thọ thật sự là một địa chỉ văn hóa đáng quý của nơi địa đầu tổ quốc đã được Bộ Văn hóa thông tin cấp bằng công nhận là di tích nghệ thuật.



2. Đền Thiên Hậu Thánh Mẫu (đền Trà Cổ)



Đây là ngôi đền cổ, xuất hiện cùng với đình trà Cổ. Đền thờ tượng bà Thiên Hậu Thánh Mẫu, tương truyền đó là một pho tượng trôi từ biển vào, nhân dân trong vùng vớt lên, thấy kỳ lạ nên đã lập đền thờ. Ngoài ra đền còn lập thêm ban thờ tứ mẫu. Lúc đầu, đền chỉ là một lán nhỏ trong rừng chay, dần dần đền đã được tu bổ trở nên khang trang và tọa lạc trên một khu đất rộng như ngày nay. Hiện nay đền đã được tu sửa khang trang bề thế. Tuy đã phần nào mất đi dáng vẻ khi xưa nhưng đền vẫn còn lưu giữ nhiều dấu ấn. Trong đền có một cây chay cổ thụ có tuổi chừng khoảng 700 năm, cạnh đền có một cái giếng tiên có nước ngọt và rất mát. Tương truyền khi uống nước vào sẽ tan hết mọi ưu tư phiền muộn.



Đền có tiếng là linh thiêng, bởi vậy hàng năm lễ hội đền rất đông người từ nhiều vùng đến tham dự. Lễ hội chính là vào ngày 23 tháng 3 âm lịch, thường bắt đầu từ ngày 19, 20 và kéo dài trong 3 ngày, đây là ngày sinh của bà Thiên Hậu Thánh Mẫu. Vào ngày hội, từ những người già tới các bà, các chị, các cô mặc áo nâu, áo dài thướt tha đi rước hội. Hội được rước hàng cây số đi theo đường lớn rồi vòng xuống đường biển rồi mới quay lại chùa. Đây là dịp để mọi người cầu sức khỏe, cầu trời yên biển lặng, mùa màng bội thu, đi biển an toàn và thu được nhiều kết quả.



3. Nhà thờ Trà Cổ



Mảnh đất Trà Cổ bé nhỏ, thế nhưng lại xuất hiện một ngôi nhà thờ cổ kính, khá lớn và có kiến trúc rất đẹp. Nhà thờ được xây dựng từ những năm 1880, trong nhà thờ có một chuông cổ từ 80 năm trước. Sau một thời gia bị hư hỏng nặng, đến năm 1995 nhà thờ được trùng tu lại khang trang như ngày nay. Nhà thờ có hàng trăm bức phù điêu lớn được treo trên trường rất ấn tượng trả lại cho nhà thờ vẻ cổ kính như xưa. Nhà thờ là một điểm tham quan rất hấp dẫn du khách do có diện tích rộng và nét cổ kính nhìn từ bên ngoài.



4. Miếu Đôi: (được xây dựng tại thôn Nam Thọ)



Đây là ngôi miếu thờ Nguyễn Hữu Cầu cùng các vị thần. Miếu nằm ngay trên bờ biển Trà Cổ. Hàng năm vào ngày hội đình thì có lễ rước miếu về đình. Do ảnh hưởng của chiến tranh, miếu vị tàn phá và xuống cấp trầm trọng nên sau đó đã được tu sửa lại vào năm 1995.



5. Nhà bia gi dấu sự kiện Bác Hồ về thăn Trà Cổ:



Năm 1960, bác Hồ về thăm Móng Cái nhưng chưa ra Trà Cổ. Đến năm 1961, Bác Hồ đã về thăm Trà Cổ. Đây là sự kiến có ý nghĩa rất lớn về mặt tinh thần cho người dân. Bác đã rất quan tâm đên vùng biên giới này. Khi được tận mắt nhìn thấy cảnh đẹp nơi đây. Bác đã khẳng định rằng: Trà Cổ là một danh thắng đẹp để phát triển du lịch. Bác khuyên nhân dân trồng cây để tránh gió, giữ cát và tạo cảnh quan. Việc được đón Bác đến thăm có ý nghĩa vô cùng lớn cho việc phát triển du lịch sau này. Khi Bác ra về, cán bộ chính quyền cùng nhân dân ngỏ ý xin Bác cho phép được lập nhà bia để ghi dấu sự kiện.



6. Đình Trà Cổ



Đình Trà Cổ là một công trình kiến trúc cổ, có quy mô lớn và đồ sộ bậc nhất Quảng Ninh và là một di tích đặc biệt quan trọng của Việt Nam đã được Bộ văn hóa thông tin cấp bằng công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1974. Đình xây dựng vào thời Hậu Lê (thế kỷ 15) và được trùng tu, sửa chữa lớn nhiều lần về sau để thờ Thành Hoàng làng là 6 vị Tiên Công có xây làng lập ấp. Theo các cụ già kể lại thì tổ thiên khi xưa vốn là người Đồ Sơn Hải Phòng làm nghề đánh cá, trong một lần gió bão 12 gia đình đã dạt vào đây và quyết định ở lại khai phá vùng đất mới, lập làng, lập ấp, biến nơi đây thành đông vui, nhộn nhịp như ngày nay. Người trà Cổ cho đến bây giờ vẫn truyền câu tục ngữ “người Trà Cổ tổ Đồ Sơn” là như vậy.



Đình Trà Cổ ở phía Đông Nam phường Trà Cổ, giữa một khu dân cư đông đúc sống bằng nghề chài lưới, cách bờ biển khoảng 150m. Phía Nam đình là biển cả, phía bắc là biên giới Việt – Trung cách chừng 8km theo đường chim bay, phía đông và tây là các thôn Đồng Thịnh, Nam Thọ, Tràng Vĩ và cách Móng Cái 8km theo đường tỉnh lộ. Đình quay theo hướng Nam, kiến trúc kiểu Định gồm 5 gian 2 chái tiền đường và 3 gian hậu cung. Mái lợp gót ngói mũi hài, trên bờ nóc đắp nổi lưỡng long chầu nguyệt. Toàn bộ kiến trúc tuy đồ sộ, bề thế nhưng các đầu đao, con guột uốn cong hình rồng đã tạo cho đình những nét uyển chuyển, mềm mại. Hệ thống vì, kèo, cột gỗ lim theo kiểu giá chiêng trồng rường, chạm trổ mềm mại, ghép mộng chắc chắn. Với tổng số 32 cây cột với 14 cây cột cái đường kính 65cm và 18 cây cột quân đường kính 45cm đều được sơn son thiếp vàng. Lòng Đình được đóng dầm ngang dọc, sàn đình lát ván có tác dụng giữ cho bộ khung không bị xiêu vẹo và cũng là chỗ để phân biệt ngôi thứ trước đây của chế độ phong kiến. Hai đầu hồi là 2 bức hoành phi sơn son thiếp vàng đối diện nhau “Nam sơn tịnh thọ - Địa cửu thiên trường” (Nước Nam bền vững - Đất vững trời dài). Trong hậu cung có bức chạm bông sen vàng, ở giữa giả hoa văn ô vuông. Trước hậu cung có bức y môn bằng lụa thêu hình rồng phượng, đôi chim hạc cao 1,5m. Đầu đao của đình uốn cong vươn lên như những đầu đao của nhưng ngôi đình ở đồng bằng Bắc bộ. Đầu bẩy được làm bằng những thân lim lớn, trạm trổ hình đầu rồng tinh xảo, nét đặc biệt là các bức trạm trổ không hề giống nhau.



Những mảnh trạm ghép ở đây được nghệ nhân trạm trổ kênh bong công phù và tỉ mỉ sắc nét. Bố cục cân xứng hài hòa tạo thành những bức tranh gỗ sống động đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật. Đề tài trang trí phong phú, đa dạng như: long, ly, quy, phượng; tùng, cúc, trúc, mai; lưỡng long chầu nguyệt; lưỡng long tranh châu, long hóa vân... Được thể hiện trên 10 bức cốn 5 cửa vòng, đầu dư, câu đầu, bẫy hiên... đều mang đậm nét văn hóa cổ truyền của Việt Nam nơi địa đầu của Tổ Quốc.



Hiện vật còn lưu giữ đến ngày nay còn có 1 bộ kiệu bát công, 8 lọng ngai, 2 hạc rùa, một bộ bát biểu, 5 bức đại tự, 7 câu đối, 5 bức võng đều được chạm khắc công phu hình tiên nữ cưỡi rồng bay trong mây, dưới là sóng biển nhấp nhô, phần trên là hình rồng chầu mặt trời, sơn son thiếp vàng và nhiều hiện vật có giá trị khác từ thời Lê, Nguyễn.



Đứng trước Đình vào những ngày đẹp trời, ta có thể bao quát cả bãi biển bao la với dải cát dài, không khí thoáng đãng, thanh tịnh. Đây là một vị thế rất đẹp mà cha ông đã chọn để xây dựng đình.



Mặc dù được xây dựng tại vùng biên giới giáp với Trung Quốc, nhưng đình Trà Cổ hoàn toàn mang phong cách kiến trúc Việt Nam, mang đậm văn hóa của người Việt, không hề lai căng pha tạp đồng hóa với kiến trúc Trung Hoa, điều này đã khẳng định rằng cha ông ta ngày xưa đã rất coi trọng bản sắc văn hóa dân tộc. Đình Trà Cổ như một cột mốc khẳng định chủ quyền văn hóa của Việt Nam. Trải qua gần 600 năm thăng trầm của đất nước, không ít cơn binh lửa can qua nhưng đình vẫn giữ nguyên dáng vẻ và phong cách như xưa. Đình cũng đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.



Đình Trà Cổ không những có sức hâp dẫn thu hút biết bao du khách trong và ngoài nước bởi giá trị kiến trúc nghệ thuật, phong tục tập quán lễ hội mà còn là đề tài hấp dẫn cho các nhà nghiên cứu và là cột mốc văn hóa vững chắc khẳng định chủ quyền lãnh thổ Việt Nam nơi địa đầu của tổ quốc.



Nguồn: thanglongtour.com


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
19/08/1934: Adolf Hitler trở thành Tổng thống Đức - Tư liệu 19.08.2017
Chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam trên vùng đất Nam Bộ - Vũ Minh Giang 13.08.2017
Người Khmer Krom đòi Nam Bộ là ‘vô lý’ - Nguyễn Văn Huy 13.08.2017
Tìm hiểu vấn đề biển đảo giữa Việt Nam và Campuchia - Trần Công Trục 13.08.2017
Koh Tral/ Phú Quốc: Giấc mơ tuyệt vọng của Campuchia - Jeff Mudrick 13.08.2017
Vì sao thành Hà Nội bị phá? - Tư liệu 07.08.2017
Lá thư tâm huyết của Tướng Trần Độ - Tư liệu sưu tầm 04.08.2017
Người đẹp: Số đo 3 vòng chuẩn - Tư liệu sưu tầm 03.08.2017
Sự suy tàn của các chính đảng lớn - Nina L. Khrushcheva 03.08.2017
Tư liệu về nước Mỹ: Ký Tuyên ngôn Độc lập, TT John F. Kennedy - Tư liệu 02.08.2017
xem thêm »