tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21591380
Tiểu thuyết
23.05.2015
Lê Khánh Căn
Huế ngày ấy


 



V. Đêm 19 tháng 12 năm 1946. Cũng như mọi đêm, Huế như có vẻ ngủ yên lành. Nhưng nhìn kỹ vào các doanh trại bộ đội, vào đồn Mang Cá nơi trung đoàn Cao Vân đóng, vào các trụ sở tự vệ chiến đấu khu phố, vào các cơ quan của chính quyền và đoàn thể nhân dân, vào cơ quan của tỉnh bộ Việt Minh đồng thời là của tỉnh Đảng bộ Đảng cộng sản, nhìn trong các lùm cây, các bóng tối, các ngõ ngách, các ụ chướng ngại vật trên các nẻo đường, nhìn vào các nhà máy, công xưởng... ngưòi ta sẽ nhận thấy có đến gần nửa thành phố đêm nay không ngủ. Đã bao đêm nay họ không ngủ như thế vì phải tỉnh táo đề phòng. Họ đã nghe tin về những hành động “bất nhã” của quân đội Pháp ở Hải Phòng, ở Hàng Bún, Hà Nội. Ngay tại thành phố Huế này, mới hôm qua phía Pháp trong cơ quan liên kiểm còn mời phía Việt Nam ăn tiệc và trong buổi ấy họ đã thi nhau hát, thế mà đến hôm nay, nhìn con mắt quân lính Pháp gườm gườm bất cứ người dân Việt Nam qua đường nào cũng thấy chúng đang sẵn sàng khiêu khích. Lính Pháp đóng ở đồn Đồng Khánh tự tiện đứng gác ở ngay giữa các đường phố lớn chạy quanh, tự tiện khám xét bất cứ người nào qua lại.



Chiều hôm trước người ta thấy một tốp lính Tây mũ đỏ, uống rượu say ngật ngưỡng, do một gã Tây lai béo phệ dẫn đầu, đi la cà dọc con đưòng trước cửa trường Đồng Khánh tìm cách gây sự đánh nhau. Có tin đồn một cô con gái lớ ngớ thế nào đi gần đấy bị chúng tóm được, lôi tuột ngay vào doanh trại của chúng trong trường Khải Định cũ. Lại có tin đồn chúng gây sự ngay với một đội tự vệ, chúng đã cho xe bọc sắt đến kéo đổ ba bốn cái ụ chướng ngại vật, hai bên sắp sửa đánh nhau bằng súng đạn thì may thay liên kiểm đã tới và thu xếp ổn thỏa.



Tối hôm ấy, như thường lệ, toán quân tuần tiễu liên kiểm Việt - Pháp vẫn cùng đi tuần với nhau. Hai hàng lính, một Việt, một Pháp, súng đeo sau lưng, vẫn đi sóng đôi bên nhau như không có việc gì xảy ra. Bấy giờ đã vào khoảng quá nửa đêm. Mắt cả hai đội lính căng mãi vào trong bóng tối đã có hơi mỏi, trong cả hai bên đã có người cảm thấy hơi buồn ngủ những khi có những cơn gió nhẹ thổi qua, bỗng từ phía khách sạn Mo Ranh và cầu Tràng Tiền có tiếng súng liên thanh nổ. Tiếp ngay đó là tiếng nổ vang ầm của một phát đạn đại bác không biết từ phía nào bắn ra. Hai đội lính đang đi bên nhau bỗng dừng lại. Làm thế nào đây? Tên sĩ quan Pháp nhanh mồm nói trước:





  •  À. Chúng mày gây chiến tranh.




  •  Chính chúng mày ấy!


    Họ thấy đứng gần nhau quá không tiện, cả hai bên đều chưa nhận được lệnh chiến đấu. Mà súng thì nổ to lắm rồi. Họ từ từ từng bước tách rời nhau ra, tốp lính Pháp thì lui dần, lui dần về phía khách sạn Mo Ranh, tốp lính Việt cũng lui dần, lui dần về một khu phố người Việt. Cả hai bên đều lấy súng ra cầm ở tay, nhưng cả hai bên đều không bắn phát nào chỉ để ý nhìn vào từng cử chỉ của nhau, đến rách mắt cả hai bên đều không bắn phát nào. cả hai tốp lính đó, khi đã lui vừa đúng mức đến chỗ lợi thế của mình, đã chạy vụt vào trong bóng tối và cùng nằm rạp xuống. Tiếng lên cò súng lách cách, tiếp theo là những tiếng “chít, viu, viu, tắc, bụp” của những viên đạn súng trường của hai bên bắn vào nhau. Họ đã chia tay từ biệt nhau như thế.


    Tiếng còi báo động của thành phố rú lên từng hồi, từng hồi, rùng rợn, thê thảm như ở thôn quê nghe trống ngũ liên báo lụt hay báo cướp. Cùng lúc ấy mấy anh tự vệ đứng gác ở đầu cầu Tràng Tiền bỗng nghe một tiếng nổ vang ầm, to hơn tất cả các tiếng nổ khác. Một ánh lửa sáng loè đỏ ối và một cột khói to bốc lên, một nhịp cầu Tràng Tiền khuỵu xuống, khuỵu dần xuống, cho đến khi nhìn xa chỉ còn thấy là một thanh sắt cong veo bắc ngang trên mặt nước.


    Trong các nhà dân đang ngủ say, người ta đã vùng dậy. Mấy hôm nay ai cũng biết trước rằng sắp có đánh nhau, nhưng cũng không ai ngờ lại đánh nhau ngay vào đêm nay. Bởi vậy trong mọi nhà đều đã chuẩn bị, nhưng không hiểu sao, lúc nghe tiếng súng nổ, nghe tiếng còi báo động người ta vẫn giữ yên lặng, họ sợ tiếng động làm địch biết có thể bị bắn, thỉnh thoảng một viên đạn súng lóe lên trên dòng sông Hương, sáng lòe lên tận con đường chạy sát chân núi Ngự. Người ta thì thầm: Nó bắn đèn sáng thế, đạn sáng của chúng nó đấy. Một tiếng đại bác nổ vang, người ta lại mách nhau: đại bác 75 của ta đấy. Không biết từ miệng người nào, mà về sau tất cả đều gọi khẩu súng duy nhất ấy của trung đoàn Cao Vân là “ông già” của chúng ta đang ho và đang khạc vào đầu Tây.


    Ở hầu khắp các ụ chướng ngại vật, người ta đều thấy có tự vệ.


    Và cho đến ngay lúc ấy, vẫn có những đội tự vệ tiếp tục chặt cây đổ ầm ầm xuống mặt đường để tăng cường cho ụ của đội mình. Nhưng cũng có nhiều đội tự vệ khi điểm danh thấy vắng mặt một số đội viên, mà phần lớn là những đội viên trước đây tỏ ra hăng hái nhất... trong lời nói. Dòng người đi tản cư cứ đi, đi mãi. Họ băng qua những ụ chướng ngại. Mỗi người khi đi ngang qua các tốp tự vệ còn không quên liếc nhìn theo, người thì có vẻ tò mò, người thì có vẻ như để động viên khuyến khích. Bỗng trong đêm tối có tiếng quát rùng rợn: “Bắt lấy nó. Bắt lấy nó. Thằng Việt gian”. Không ai hiểu tiếng thét từ đâu ra. Cũng không ai biết tên Việt gian chạy ở đường nào. Đoàn người tản cư dừng lại một lúc, lộn xộn, nhốn nháo. Một hai đứa trẻ con nằm trong thúng gánh cùng với mèo hay với chó con, giật mình khóc thét lên. Những người đàn bà rùng mình sợ hãi, đứng xúm lại với nhau, chờ đợi. Một số đàn ông vớ vội đòn gánh, que, gậy