tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20241937
Những bài báo
04.05.2015
Tư liệu
Từ Hà Nội đến Sài Gòn: Cuối tháng 4 - đầu tháng 5/1975

The New York Times, 26/4/1975[1], dịch sang tiếng Anh bài của báo Pháp Le Monde, nhan đề: Hà Nội - một Khẩu hiệu mới xuất hiện: “Tất cả vì miền Nam’. Bài báo viết.



“Tất cả vì miền Nam’



Trước đây, khẩu hiệu là "giải phóng miền Nam, củng cố miền Bắc (XHCN)”. Hôm nay, khẩu hiệu này đã lỗi thời.



Người dân miền Bắc được hướng dẫn, rằng chiến tranh kết thúc không có nghĩa là sẽ sung túc, giàu có ngay, mà có nghĩa là phải làm việc cật lực, thậm chí cật lực hơn trước kia, để hỗ trợ kiến thiết nền móng cho chế độ mới ở miền Nam.



Mấy ngày trước tôi (phóng viên Le Monde) nhập vào đám đông tại quảng trường trước Ngân hàng Nhà nước (Hà Nội). Qua những loa tăng âm làm việc tốt, và hàng ngàn người tới xem các ca sĩ hát trên nền nhạc đệm của accordionvà viôlông. “Chắc là nghiệp dư”, một người Hà Nội nhận xét, “vì một mục tiêu tốt đẹp, tất cả các đoàn (nghệ thuật) chuyên nghiệp đã đi vào Nam”.



Hà Nội ngày một thưa hơn những công chức, những giáo sư, bác sĩ, và các loại chuyên gia. Những tờ bạc vẫn được sử dụng ở miền Bắc nay cũng đưa vào nam vĩ tuyến 17 để thay cho đồng tiền của Sài Gòn bấy nay đã mất gần hết giá trị.



Phương tiện giao thông hiện hành khá hạn chế, nên khó mà nghĩ ngay tới một đường bay thẳng Hà Nội – Đã Nẵng, hay các tỉnh phía nam khác. Nhưng giao thông đường bộ đã thông suốt, và hiện có một tuyến giao thông biển nối Hải phòng với các tỉnh (duyên hải) “vừa được giải phóng”.



Liệu (người phương Tây) có thể nói rằng sau khi gửi các quân đoàn của mình vào Nam, miền Bắc, nhờ vào tổ chức và các hỗ trợ vật chất dành cho miền Nam, đang đơn giản là xâm chiếm miền Nam. Người miền Bắc nói những gì đang xảy ra đâu phải như vậy. Họ giải thích thêm, rằng (trong lòng dân) Việt Nam không bao giờ chia cắt bởi vĩ tuyến 17, sự chia cắt này đã xảy ra vì những lập trường chính trị…



Những người dân ở miền Nam không được xem là “Việt Nam cộng hòa”, họ nói tiếp, và những ai theo quan điểm giải phóng dân tộc đã được Hà Nội chia sẻ, hiệp trợ. Rằng, ai cũng biết tại những vùng do Chính phủ cách mạng lâm thời kiểm soát, những người dân theo cách mạng coi bộ đội từ miền Bắc là đồng bào của họ.



Tiếp đó, bộ đội từ miền Bắc vào Nam đã ngày một đông đảo hơn, khi quân đội viễn chinh Mỹ tràn vào miền Nam. Cần phải bổ sung lực lượng bị hao hụt trong chiến đấu, bổ sung cán bộ cho hệ thống chính quyền cách mạng miền Nam, khi hàng vạn người cách mạng bị các chiến dịch bình định tàn sát.



Từ nay, lưu thông tự do giữa miền Bắc và miền Nam cho phép các thành viên gia đình ở hai miền hội ngộ. Năm 1954 nhiều người miền Nam đã ra miền Bắc (tập kết) theo quy định của Hiệp định Geneva. Nhiều ngàn người ở Sài Gòn hôm nay có cha mẹ ở Hà Nội. Còn ở miền Bắc hiện có nhiều người miền Trung đang sinh sống, và họ đang trông ngóng ngày tìm được người thân.



“Tôi lên đường đi Đà Nẵng ngày mai”, một cán bộ nói, “Mẹ tôi hiện sống ở Sài Gòn, lâu nay không có tin tức gì. Quê tôi là một làng cách Đà Nẵng 12 dặm. Tôi được tin nó đã bị hủy diệt. Chưa biết rồi có tìm thấy cây cối mà tôi từng trồng ở quê hương ngày trước không?”…



Thời đại Hồ Chí Minh



“Tiến  tới thời đại Hồ Chí Minh” (Towards the ‘Ho Chi Minh era’) là bài tổng hợp của tạp chí Time, Mỹ số ra 26/5/1975, tổng kết các nguồn tin về một Sài Gòn bắt đầu mang tên Thành phố Hồ Chí Minh.



“Chính quyền mới sẽ dẫn dắt người dân đưa Sài Gòn trở thành một thành phô tiên tiến, văn minh, hùng cường và hạnh phúc”, đây là lời hứa quá hào phóng (extravagant) tuần vừa rồi trên tờ Giải phóng, báo duy nhất được phép xuất bản ờ Sài Gòn trong chính quyền quân quản đang thiết lập luật lệ. Các nhà lãnh đạo mới đang áp dụng một kết hợp khéo léo giữa thể chế cực quyền (authoritarianism) và sự kiềm chế (restrain), vì vậy đã đánh dấu một sự chuyển giao quyền lực mềm dẻo (velvety) nhất từng được thực thi bởi một chế độ cộng sản. Sự kiện lớn của tuần vừa rồi là ba ngày kỷ niệm cả thắng lợi (giải phóng hoàn toàn miền Nam) và ngày sinh của Hồ Chí Minh. Tât cả các trường học, bệnh viện, các gia đình, đều trương ảnh chân dung Hồ Chí Minh và cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng và cờ của Miền Bắc. Hà Nội đã phái một đoàn đại biểu có thanh thế bao gồm ủy viên BCT Lê Đức Thọ và Chủ tịch Miền Bắc Tôn Đức Thắng. Các lãnh tụ dân sự không cộng sản như Nguyễn Hữu Thọ, Chủ tịch hội đồng cố vấn Chính phủ cách mạng Lâm thời, lần đầu cũng hiện diện ở Sài Gòn.



Những nhiệm vụ mới: Trong khi Sài Gòn làm lễ kỷ niệm, chính quyền mới bận rộn thiết lập sự kiểm soát chính trị trên toàn miền Nam. Đài Giải phóng thông báo chế độ mới đang gắng tìm công ăn việc làm cho 1 triệu người thất nghiệp, 3 triệu công chức chính quyền cũ – những người được mô tả là “ký sinh” (parasite – ăn bám), và khoảng 100 ngàn trẻ em bụi đời và gái mại dâm (prostitute – gái đĩ). Đài cũng cho hay các đơn vị an ninh vũ trang sẽ được thiết lập tại mỗi thôn và mỗi huyện. Tại Sai Gòn khoảng 1700 thanh niên được đi học khóa ba ngày về “những nhiệm vụ mới tại Trung tâm Thanh niên xung phong, để chuẩn bị cho giai đoạn mà Báo Giải phóng gọi là “Thời đại Hồ Chí Minh”.



Báo cũng cho hay 24 viên tướng, 500 trung đại tá, và 1000 thiếu tá đã tới trình diện chính quyền mới như đã được ra lệnh. Hiện chưa có dấu hiệu là họ bị bắt. Tờ Giải phóng chỉ thông báo rằng những ai dẫu đã từng thực hiện “tội ác chống nhân dân” sẽ được khoan hồng sau một giai đoạn cải tạo thích đáng. Chỉ có những ai chống lại chế độ mới sẽ bị đối xử  nghiêm khắc.



Tại Sài Gòn, những bảng biểu, khẩu hiệu viết vẽ trên phố của chế độ đã bị kết liễu của Thiệu đã bị xóa bởi một cuộc tổng vệ sinh toàn thành phố. Những tàn dư khác của chủ nghĩa tư bản, như các bảng biển quảng cáo và các hệ thống đèn nê ông chói chang chắc cũng đang đợi đến lúc bị xóa sổ. Đám mây khí thải thường lơ lửng trên trời Sài Gòn đã biến đi do nạn khan hiếm xăng trong thành phố. Đang nhiều lên những người đi xe đạp trong nội thành hơn trước, dù giá xe đạp đã tăng gấp bốn. Quần áo bà ba đen, bộ đồ truyền thống của du kích Việt cộng, đắt lên gấp đôi.



Bao giờ cũng là một thành phố nhà binh, Sài Gòn giờ vẫn gồm những đám đông mặc binh phục, dù nay chúng khá nhàu nát, và không gắn quân hàm gì – đó là những binh sĩ Bắc Việt Nam và Việt cộng. Những người lính này lịch thiệp một cách chân thành và cư xử gương mẫu. Họ chủ yếu là các cậu trai miền quê đang choáng trước một Sài Gòn muôn vẻ và phức tạp. Họ đứng chụp ảnh trước các tòa nhà lớn và các bức tượng, và tranh cãi với các chủ hiệu về giá của đài bán dẫn và đồng hồ Nhật cho tới khi chính quyền mới cấm mặc cả.



Bằng giọng hòa giải đáng kinh ngạc, chính quyền mới thông báo sự sẵn lòng thiết lập quan hệ ngoại giao với tất cả các nước, kể cả Hoa Kỳ. Một công hàm được gửi tới Bộ trưởng ngoại giao Kissinger, đề xuất Washington bàn giao lại cho Chính phủ cách mạng lâm thời những hồ sơ và tài khoản của Đại sứ quán VNCH tại thủ đô Hoa Kỳ. Cuối tuần, một phái đoàn từ Nam Việt Nam được đón tiếp nhiệt tình ở Băng Cốc, để hội đàm phán với chính phủ Thái trong tiếp xúc chính thức đầu tiên của Chính phủ Cách mạng Lâm thời với một chính phủ không cộng sản kể từ khi Sài Gòn sụp đổ… 



Lê Đỗ Huy trích dịch



___



[1]jfk.hood.edu/Collection/White%20Materials/.../Indochina%200693.pdf


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Ngày này 9 năm trước nhà văn Sơn Nam đi xa... - Phạm Sỹ Sáu 13.08.2017
Tượng đài chiến thắng gãy đổ do trẻ 12 tuổi đùa nghịch! - Vũ Viết Tuân 11.08.2017
Đặc khu sẽ không hội đồng nhân dân và có đặc quyền casino - Như Bình 11.08.2017
Chuyện vụn về Đại hội Hội Nhà văn Hà Nội... - Trần Thanh Cảnh 10.08.2017
Phú Quốc lúng túng với cô gái nước ngoài ngồi thiền xin tiền - Nhiều tác giả 10.08.2017
Hang Tám Cô - Huyền thoại và sự thật: Không thể tồn tại sự mù mờ - Nhiều tác giả 09.08.2017
Đất quốc phòng sân bay Tân Sơn Nhất: Chấm dứt liên doanh, sẵn sàng bàn giao - Nhiều tác giả 09.08.2017
Trở lại với câu hỏi: Con người rời khỏi châu Phi khi nào? - Hà Văn Thùy 06.08.2017
Truy giấy phép biểu diễn với cậu bé kéo đàn ở bờ hồ Hoàn Kiếm là không ổn - Nhiều tác giả 30.07.2017
Biển Đông: Một năm sau phán quyết của Toà PCA - Nhiều tác giả 29.07.2017
xem thêm »