tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20563370
04.04.2015
Triệu Xuân
Cây xanh ở Sài Gòn





Nhà văn Triệu Xuân: Kỷ niệm 40 năm đất nước hòa bình thống nhất,  tôi post một số bài Ký, viết về Sài Gòn, về miền Nam đất nước trong những năm qua...


Ảnh trên: Một trong hàng chục cây dầu con rái trong khuôn viên Dinh Độc Lập (nay là Dinh Thống Nhất), liên hoàn với Công viên Tao Đàn. Ảnh: Triệu Xuân


Nội ô thành phố Hồ Chí Minh có sáu trăm đường phố lớn nhỏ thì 440 con đường có cây xanh. Tổng số cây xanh đường phố hiện có hơn 26 ngàn cây, cây trong các công viên 23.108 cây, cây trong khuôn viên cơ quan, dinh thự, nhà máy dọc đường phố 42.587 cây. Tổng cộng toàn thành phố (nội thành) có hơn chín chục ngàn cây xanh. Thế nhưng, phần lớn trong số cây nói trên mới được trồng từ mười đến mười lăm năm nay. Những cây cổ thụ thuộc thế hệ trồng từ thời thuộc Pháp, cùng với Thảo cầm viên, ngày càng hiếm. Mỗi năm, vì nhiều lý do, người ta đốn hạ hàng trăm cây thuộc thế hệ cây có độ tuổi từ bốn mươi năm trở lên. Trên đường Nguyễn Đình Chiểu quận Nhất trước năm 1990 có năm cây dầu con rái (thường quen gọi là cây dầu) có đường kính từ trên một mét tám đến hai mét. Nay chỉ còn có hai cây đứng đối diện với số nhà 51, hiện là trụ sở (tạm thời) của Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ. Đường Trần Hưng Đạo nối trung tâm quận Nhất với quận 5 là đường trồng nhiều cây dầu, nhưng không có cây nào lớn như hai cây dầu còn sót lại ở đường Nguyễn Đình Chiểu. Ai dám bảo rằng hai cây dầu thuộc hàng trưởng lão này sẽ không bị đốn trong thời gian tới? Trong khuôn viên của Cơ quan Thông tấn xã Việt Nam tại 120 Nguyễn Thị Minh Khai còn sót lại hai cây xà cừ có đường kính trên hai mét. Trong khuôn viên của Trường Phổ thông Trung học Lê Quí Đôn (nay bị chia xẻ thành khá nhiều trường và cơ quan) tôi đếm được hơn hai chục cây xà cừ, trong đó có ba cây có đường kính từ một mét rưỡi đến hai mét. Đặc biệt có một cây đường kính hai mét nằm ở mé tường rào giáp đường Võ Văn Tần, nơi đã bị người ta xây dãy nhà tạm để cho thuê dạy ngoại ngữ. Khi xây nhà này, người ta đổ bê tông kín diện tích xung quanh gốc cây. Tôi e rằng đến một lúc nào đó, cây xà cừ lớn nhất trong khuôn viên trường Lê Quí Đôn sẽ không thọ nổi, và nếu gặp giông gió, cành gãy đổ thì tính mạng của các học viên ngoại ngữ ba ca mỗi ngày sẽ ra sao? Mỗi khi đi ngang qua những con đường có những cây xanh trưởng lão vừa kể trên, thấy các “ông” ấy còn uy nghiêm đứng trong trời đất, lòng thấy vui và lo. Lo vì không biết số phận các ông rồi sẽ ra sao khi mà rừng tự nhiên đã bị từng bước đóng cửa?


 


 



Nếu tính toàn bộ diện tích công viên của mười hai quận nội thành thì có con số gần 235 hécta, tăng hơn so với trước năm 1975 được 180 hécta. Hai chục năm xây dựng thêm được 180 hécta công viên và trồng mới được 27 ngàn cây (chỉ tính riêng Công ty Cây xanh thành phố), là một điều đáng mừng. Thế nhưng, trong khi trồng mới được 27 ngàn cây thì phải chặt hạ do nhiều lý do (sâu bệnh, mục gốc, ngã đổ tại mưa bão, hạ thấp tán, và cả... móc nối tiêu cực, phá cây nhằm thông thoáng nhà mặt tiền nữa!) hơn năm ngàn cây! Về chủng loại, cây xanh thành phố thuộc hơn tám mươi họ thực vật với gần năm trăm loài, có nhiều loài rất giá trị về mặt khoa học. Hai khu công viên lớn là Thảo cầm viên và dinh Thống Nhất liên hoàn với công viên Tao Đàn ở trung tâm thành phố là những vườn cây có giá trị lớn, với những bộ sưu tập thực vật quí giá cần được bảo tồn như tài sản quốc gia. Tại Thảo cầm viên có những cây đại thụ sáu bảy người vòng tay ôm mới xuể. Dinh Thống Nhất mấy năm nay trồng được nhiều cây và hoa kiểng quí hiếm. Tại đây có cây vạn tuế, mùa xuân năm 1997 nở cùng lúc hai hoa, người ta bảo đó là sự báo hiệu điềm lành cho thành phố, cho đất nước!



Những năm qua, cùng một mục tiêu là bảo tồn và phát triển mảng xanh nhưng thành phố chia ra quá nhiều cơ quan quản lý. Cấp thành phố thì có Công ty Công viên Cây xanh. Cấp quận thì có Xí nghiệp Công trình Đô thị. Ngoài ra còn có hàng loạt công viên lớn như Đầm Sen, Kỳ Hòa, Suối Tiên lại do Công ty Dịch vụ Du lịch cấp quận quản lý. Đã đến lúc thành phố phải có chiến lược bảo tồn các bộ sưu tập thực vật có nhiều chủng loại phong phú, có giá trị khoa học và cảnh quan môi trường tại các công viên trung tâm. Bảo tồn cảnh quan phải gắn liền với các địa danh di tích lịch sử, kiến trúc văn hóa tiêu biểu; Bảo tồn các loài cây đặc trưng thể hiện sự hùng vĩ và độc đáo của hệ thực vật Nam Bộ; Bảo tồn những cây cổ thụ vô cùng quí hiếm, gắn liền với lịch sử ba trăm năm của Sài Gòn. Riêng Công ty Cây xanh thành phố đang thực hiện kế hoạch trồng mới, trồng dặm, trồng cải tạo thay thế để đến năm 2010 sẽ có 45 ngàn cây xanh đường phố. Với đường có hè phố rộng thì trồng cây dầu con Rái, dầu lông, sao đen, sến mủ, gõ đỏ, gõ mật, Giáng hương, me chua. Với đường có lề hẹp thì trồng cây thấp, dáng tán lá đẹp, hoa lá có màu sắc như vấp, mặc nưa, long não, mai Xiêm, viết chát, bằng lăng tím, sò đo cam, móng bò (hoàng hậu hoa), điệp phượng, bò cạp nước, muồng các loại, lim xẹt, me tây, giá tỵ, giá tỵ giả, các loại dây leo và cây kiểng tạo dáng. Với đường có vườn làm phân cách luồng xe thì trồng các loại cây kiểng như trắc bá diệp, trúc đào, muồng bông vàng, sứ, cây tạo hình dây leo. Nếu giải phân cách rộng thì trồng các cây thuộc họ cau dừa: cau bụng, dừa dầu, kè đỏ, các cây có hoa, lá đẹp. Nếu có hồ nước vòi phun có thể trồng liễu rủ, tràm bông đỏ, các loại tre trúc... Cách nay ba năm, tôi có viết một bài trên tờ Khoa học Phổ thông về việc du nhập từ Úc về Đà Lạt và trồng thành công cây phượng tím của nữ Tiến sĩ Ngọc Mai - Tiến sĩ công nghệ cấy mô sinh học từ Pháp về nước từ năm 1978. Trước đó ba mươi năm đã có người trồng hơn chục cây phượng tím ở Đà Lạt, đến nay chỉ còn hai cây, một ở đường vào chợ trung tâm và một ở cổng nhà thủy tạ Hồ Xuân Hương. Cả hai cây phượng tím này trổ hoa vào dịp tháng 11 Dương lịch và kéo dài đến hết mùa Xuân. Rất tiếc là vì hoa lạ, quí nên người ta thi nhau bẻ hoa, làm cho hai cây đó không thể nào lớn kịp. Nay thì Đà Lạt đã có hàng ngàn cây phượng tím do bà Ngọc Mai cung cấp, nhiều cây đã trổ hoa cực đẹp. Thành phố Hồ Chí Minh lẽ nào không có đường phố trồng hoa phượng tím (một loài cây mà thủ đô Pretoria Nam Phi coi là Quốc mộc); lẽ nào lại không có một con đường trồng toàn bằng lăng tím như Hà Nội với đường Đại Cồ Việt, vào mùa hè, hoa bằng lăng nở tím trời, nao lòng du khách?



Ông Bùi Văn Thanh, Giám đốc Công ty Công viên Cây xanh thành phố Hồ Chí Minh khi trình bày chiến lược phát triển mảng xanh đô thị đến năm 2010 đã nhấn mạnh đến việc xây dựng những công viên mới; trong đó có việc di chuyển Thảo cầm viên đến xã Long Trường huyện Thủ Đức với diện tích khoảng ba trăm hécta, Thảo cầm viên hiện nay sẽ trở thành vườn sưu tập thực vật đặc trưng Nam Bộ.



Hướng phát triển mảng xanh chủ yếu vươn ra các huyện ngoại thành. Còn nội thành, đến năm 2000 sẽ xây dựng ở quận 3 công viên dọc theo ga Hòa Hưng - rạch Nhiêu Lộc rộng 20 ngàn mét vuông. Quận Tư có công viên rộng 14 ngàn mét vuông. Quận 5 sẽ đưa diện tích công viên lên 28 ngàn mét vuông. Quận 6 xây dựng khu du lịch Bình Phú, Phú Lâm với diện tích đáng nể là 114 ngàn mét vuông. Quận 10 mở rộng công viên Kỳ Hòa lên 32 ngàn mét vuông. Quận Tân Bình xây dựng công viên Nhà Thờ và Bàu Cát rộng gần 12 ngàn mét vuông. Nhưng lớn nhất phải là quận Bình Thạnh với diện tích gần 3,6 triệu mét vuông, riêng công viên Rạch Nhiêu Lộc đã rộng nửa triệu mét vuông rồi! Quận Phú Nhuận đứng thứ nhì với diện tích công viên hơn 60 ngàn mét vuông. Theo kế hoạch đó, đến năm 2000 diện tích công viên sẽ tăng gần 4 triệu mét vuông; đưa diện tích công viên nội thành lên 600 hécta, bình quân đầu người sẽ đạt hơn 3,6m2. Bên cạnh đó, mảng xanh ngoại thành (cả rừng phòng hộ) sẽ phát triển lên cỡ 41 ngàn hécta ở Cần Giờ; 4 ngàn hécta ở Thủ Đức; Nhà Bè, Hóc Môn, Bình Chánh 11 ngàn hécta; vùng cực Bắc thành phố tức Củ Chi 9.500 hécta. Thế nhưng vốn đầu tư sẽ tìm theo hướng nào? Trong hai chục năm qua, thành phố Hồ Chí Minh là địa phương dẫn đầu cả nước về việc tự lo vốn đầu tư phát triển công viên, khu vui chơi giải trí. Nay, theo chiến lược vừa nêu thì cần bao nhiêu vốn? Gọi vốn trong nước hay vốn nước ngoài? Trong những biện pháp mà ông Giám đốc Công ty Công viên Cây xanh nêu ra, thấy một biện pháp khả thi là phát triển vườn ươm: hiện có 11 hécta vườn ươm, sẽ đưa lên 22 hécta vườn ươm và dưỡng cây xanh cùng 10 hécta sản xuất hoa kiểng. Vẫn không thấy nói đến việc đầu tư những loại hình mới trong công viên hiện đại và qui mô như Disney Land. Giá như tầm vĩ mô có chính sách khuyến xanh thì sức dân sẽ được phát huy để cho đất nước càng ngày càng Xuân như lời Bác Hồ đã dạy.


hành phố Hồ Chí Minh, 15-9-1997.


In trên Báo Thể Thao & Văn Hóa, số 76 (856) ra ngày 20 tháng 9 năm 1997.


Nguồn: Lấp lánh tình đời. Truyện và Ký chọn lọc của Triệu Xuân. NXB Văn học, 2007.


www.trieuxuan.info

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Văn tài Võ tướng Trần Độ - Võ Bá Cường 09.08.2017
Nghệ sỹ Ưu tú Đoàn Quốc với những cống hiến lặng lẽ - Trịnh Bích Ngân 07.08.2017
Ngô Tất Tố: Ba tính cách trong một con người - Phan Quang 14.07.2017
Nguyễn Tuần: Cỏ Độc lập - Phan Quang 14.07.2017
12 người lập ra nước Nhật (13) - Sakaiya Taichi 05.07.2017
Nguyễn Quang Sáng: Trong mâm rượu/ Nói xấu người vắng mặt/ Rượu sẽ thành thuốc độc - Trần Thanh Phương 19.06.2017
Nói có sách (5) - Vũ Bằng 19.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (4) - Tư Mã Thiên 12.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (3) - Tư Mã Thiên 11.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (1): Lời giới thiệu của Dịch giả Nhữ Thành (Phan Ngọc) - Phan Ngọc 11.06.2017
xem thêm »