tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21098342
Những bài báo
28.02.2015
Triệu Xuân
Nhà thơ Quang Huy, chuyện sau 24 năm mới kể

Hay tin nhà thơ Quang Huy từ trần đúng ngày mồng Một Tết Ất Mùi (19-02-2015), tôi vô cùng xót đau, thương tiếc! Nhân đây, xin kể lại câu chuyện – vụ án văn chương, xảy ra năm 1992. Chuyện này,  đúng 24 năm sau, giờ tôi mới kể.


Anh quê Cẩm Giàng, Hải Dương, gần nhà tôi. Tên khai sinh của anh là Nguyễn Quang Huy, sinh ngày 05-06-1936. Tham gia cách mạng sớm, năm 1950, anh được đi Trung Quốc học ở Khu Học xá Trung ương. 1958, anh dạy học và viết văn ở Nghệ An, đến năm 1978, ra Hà Nội làm Phó Giám đốc Nhà xuất bản Văn học, rồi Giám đốc Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin cho đến ngày nghỉ hưu.


Năm 1991, biết tôi là nhà văn, nhà báo rất yêu văn tài của Vũ Bằng, có nhiều tư liệu về Vũ Bằng, Quang Huy từ Hà Nội vào TP. Hồ Chí Minh, đến Cơ quan thường trú Đài Tiếng nói Việt Nam tìm gặp tôi. Anh đề nghị tôi biên tập để tái bản tác phẩm Bốn mươi năm nói láo của Vũ Bằng.


Bốn mươi năm nói láo là cuốn hồi ký vô cùng chân thực, sinh động, rất có giá trị văn học, sử học về một giai đoạn văn chương, báo chí Việt Nam. Tôi đồng ý. Thế rồi anh thảo Hợp đồng liên kết xuất bản, ủy quyền cho tôi biên tập, in ấn, phát hành tác phẩm này. Hồi đó, danh phận cố nhà văn Vũ Bằng chưa được làm sáng tỏ. Tôi được ông Thượng Sỹ Nguyễn Đức Long, bạn thân của Vũ Bằng, động viên, giúp đỡ nhiều về tư liệu để góp phần làm sáng tỏ công tích của nhà văn Vũ Bằng trong cuộc kháng chiến vì độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc. Tôi đánh máy, biên tập rất kỹ, nhận Giấy phép xuất bản từ Quang Huy và in lần đầu 3000 bản. Hồi đó, một cái nền nhà 4 mét x 30 mét (120 mét vuông), ở đường Cộng Hòa quận Tân Bình, cách Dinh Độc Lập (nay là Thống Nhất) chưa đầy 15 phút xe gắn máy, giá 3 chỉ vàng; tôi đã đầu tư đúng một cây vàng - hơn ba cái nền nhà ấy- để in cuốn Bốn mươi năm nói láo. Tháng 5-1992, NXB Văn hóa Thông tin cùng tôi phát hành tác phẩm này. Sách bán rất chạy, sau 5 ngày bán được 500 bản. Mới phát hành 5 ngày mà nhiều tờ báo lớn đưa tin, bài về việc xuất bản Bốn mươi năm nói láo. Đang vui thì… ngày 06-5-1992,  Quang Huy phone cho tôi: “sách bị cấm phát hành, phải thu hồi gấp”! Nhà văn Hoàng Lại Giang thốt lên: Cụ Vũ Bằng bị chết lần thứ hai rồi! Hương hồn nhà văn Vũ Bằng nơi chín suối có biết chăng chuyện trớ trêu trên?


Người ta gom sách về, để trong kho đến hai năm, rồi tiêu hủy!


Tôi hỏi: Vì sao cấm phát hành? Quang Huy bưng mặt, mãi mới nói: “Có một nhà văn tên T, đi B làm phóng viên chiến trường cùng Triệu Xuân, kiện lên Bộ Văn hóa Thông tin: “bìa sách màu đỏ, chữ vàng, tên sách là Bốn mươi năm nói láo, ám chỉ 40 năm qua Đảng nói láo”!


Quang Huy không làm gì được, chỉ biết nói với tôi: “Triệu Xuân ơi, tôi bó tay, chỉ mong đồng hương thông cảm, đừng giận tôi!”.


Tội cho anh, chỉ vì chuyện ấy mà sau đó anh ngượng, tránh mặt tôi. Mấy lần Đại hội toàn quốc Hội Nhà văn tại Hà Nội, tôi luôn chủ động gặp anh, bảo anh: Thôi, chuyện ấy có đáng gì mà làm tổn hại đến tình nghĩa quý trọng văn tài của anh em ta với cụ Vũ Bằng!


Từ sau khi nghe tôi nói câu ấy, Tết nào anh cũng gửi quà Tết và những lời chúc chân thành đến tôi…


Đến năm 1999, sau 7 năm Bốn mươi năm nói láo bị cấm, Nhà xuất bản Văn học đề nghị tôi làm Tuyển tập Vũ Bằng. Tôi dồn tâm sức làm Tuyển tập cho cụ Vũ Bằng ngót 3000 trang, phát hành năm 2000. Tuyển tập Vũ Bằng 3 tập, với Lời tựa “Nhà văn Vũ Bằng, người lữ hành đơn côi” do tôi viết, báo Văn nghệ và nhiều báo khác in lại. Hàng năm, cứ đến ngày 21 tháng Sáu, các báo lại trích in Bốn mươi năm nói láo, dựa theo Tuyển tập Vũ Bằng. Tác phẩm Bốn mươi năm nói láo bị cấm bảy năm trước nay tôi đưa vào in ngay Tập I của Tuyển tập Vũ Bằng. Sau khi Tuyển tập Vũ Bằng ra đời, cố nhà văn Vũ Bằng được minh oan, được truy tặng Huân chương, được Hội Nhà văn Việt Nam đưa vào danh sách Nhà văn của Nhà nước Việt Nam thống nhất. Quang Huy nhiệt liệt chúc mừng tôi, anh nói: “Tuyệt vời, thật tuyệt vời, đồng hương ơi! Tôi có chết cũng mỉm cười vì Triệu Xuân đã làm được việc mà hai chúng ta cùng muốn: quảng bá, bảo tồn tác phẩm của các nhà văn tài năng đi trước”.


Cố nhà văn Vũ Bằng được Chủ tịch nước truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật với Thương Nhớ mười haiTuyển tập Vũ Bằng. Từ tháng 11-2000, tôi được mời về làm Trưởng Chi nhánh NXB Văn học tại TP Hồ Chí Minh. Tôi đã dành nhiều thời gian, tâm huyết cho việc tái bản, làm tuyển tập, toàn tập các nhà văn có chân tài, có lòng với dân tộc, với nhân dân, với Tổ quốc nhưng bấy lâu nay bị chính kiến và bụi thời gian làm lu mờ... Năm 2005, tôi đã hoàn tất bộ Vũ Bằng Toàn tập, bốn quyển, khổ lớn 16 x 24 cm, gần 4000 trang; NXB Văn học xuất bản năm 2006. Anh Quang Huy điện vào: “Triệu Xuân ơi, mình khoái quá! Rất tự hào là đồng hương của Triệu Xuân!”.


Tôi kể lại câu chuyện này- không phải vì tiếc ba cái nền nhà ở đường Cộng Hòa, diện tích 360 mét vuông, lẽ ra tôi mua rồi, nhưng để tiền làm sách Bốn mươi năm nói láo -  mà chỉ cốt nói một điều: Người trí thức đam mê nghề nghiệp, dũng cảm bảo vệ chân lý, thì cuộc đời mong manh lắm. Chỉ cần một kẻ tiểu nhân cũng có thể hãm hại được!


Quang Huy ơi! Tôi viết những dòng này, như là nén tâm nhang tưởng nhớ anh! Mãi mãi nhớ thương nhà thơ Quang Huy!


Sài Gòn, đêm mồng Hai Tết Ất Mùi, 20-02-2015


*Update: Đến năm 2016, NXB Hội Nhà văn tái bản bộ sách Tuyển tập Vũ Bằng theo bản in của NXB Văn học năm 2000; trong dự án Sách được Giải thưởng Nhà nước.


Ở thế giới cực lạc, hẳn là nhà thơ Quang Huy sẽ rất hài lòng! Triệu Xuân đã để bộ sách Tuyển tập Vũ Bằng in năm 2016 lên thắp nhang khấn cho hương hồn cố nhà văn Vũ Bằng, nhà thơ Quang Huy - cả hai đều là đồng hương, đồng nghiệp của TX- luôn thanh thản miền Cực lạc!


Nhà văn Triệu Xuân


www.trieuxuan.info


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thầy trò đời nay với thầy trò xưa - Phan Khôi 19.11.2017
Nhân Ngày Nhà Giáo VN 20/11/2017: Những điều ít biết về Thầy tôi – Nhà thơ Thúc Hà - Nguyễn Văn Thanh 18.11.2017
Thuyết trình khoa học với chủ đề: Tính hiện đại của tiểu thuyết M. Proust - Tư liệu 13.11.2017
Tàu sân bay Mỹ sẽ đến thăm cảng Việt Nam - Tư liệu 12.11.2017
Hoàng Như Mai văn tập - Đoàn Lê Giang 12.11.2017
hai bài của GS Trần Hữu Tá viết về GS, NGND Hoàng Như Mai - Trần Hữu Tá 12.11.2017
DONALD TRUMP phát biểu tại APEC, Đà Nẵng, ngày 10-11-2017 - DONALD John Trump 11.11.2017
Kiểm dịch "Luận chiến văn chương" (quyển 4) của Chu Giang, Nguyễn Văn Lưu - Kiều Mai Sơn 07.11.2017
Cụ Triệu Thái - cùng thời Nguyễn Trãi - Danh nhân đất Việt - Vũ Truyết 06.11.2017
Cát Bà & huyện Cát Hải, Hải Phòng - Nhiều tác giả 05.11.2017
xem thêm »