tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 19994707
Truyện ngắn
30.01.2015
Vũ Bằng
Một chuyện Tết Bố nuôi

I


Bố nuôi - Ông lớn - Tính hơi là lạ!  - Từ rằm, tháng Chạp, bao nhiêu là người - Lớn, bé, trẻ, già, chức cao, chức thấp - đem lễ tết Ngài: Gà, lợn, hươu, nai - Vàng, bạc, ngọc, ngà... Có cả một mâm ngũ quả bằng hổ phách, san hô. Trông đẹp lạ, đẹp lạ.


Ấy thế mà Ngài - Hình như không vui: - (Của cải bao nhiêu rồi - Làm gì những thứ đó!) - Vốn con nhà võ - Ngài muốn giở trò - Chơi lối nhà nho - Cho ra vẻ hoàn toàn người Việt. Một bộ đồ trà uống tết - Có rồi! - Một lư trầm bằng thiếc - Có rồi! - Muốn cho hoàn toàn - Một người Nam Việt - Chỉ thiếu có cây đào - Trồng ngay ở cửa ra vào - Thế là hoàn toàn Tết! - Thế là hoàn toàn Tết Việt Nam!


II


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt thì làm bộ trưởng mấy lần - Vốn được bố nuôi - Nâng đỡ - Che chở - Quên làm sao được công ơn! - Quyết ý - Làm cho - Bố nuôi - Toại chí - "Phải thế! Phải thế! - Không có - Sang năm - Còn trông cậy Ngài nhiều! - Ngài không giúp đỡ thì... tiêu!".


Nhưng mà - Một ông - Bố nuôi - Có phải là chuyện tầm thường đâu? - Một ông - Bố nuôi - Phải biếu cây đào như thế nào!


Ra chợ mua một cành to; - "Thế nó không ra trò! - Bởi vì - Như thế - Cũng như - Mọi người!" - Mà ông bố nuôi - Tiếng cũng là người - Nhưng, trời! - Há phải là người - Như anh và tôi?


Bố nuôi - Ông lớn - Là người - To lắm - Oai lắm - Cừ lắm - Ông lớn phải tìm biếu bố - Một cây đào cụ! - Nghĩa là to sù sụ - To nhất thủ đô - Để cho - Bố nhớ mãi mình - Và do - Lẽ ấy - Sang năm cất nhắc mình.


"Hay! Hay!" - Một cây đào cụ - Hoa nở - Tung ra như thế này này! - Lá xanh rờn như thế này này - Và có cả rễ cái - Và có cả rễ con - Để còn - Đem trồng ngay ở cửa ra vào - Cho ai cũng bàn tán xôn xao.


III


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt thì làm bộ trưởng mấy lần - Vỗ trán: - "Muốn có cây đào thượng hạng - Phải cho người về tìm Ba Thạn" - Ba Thạn - Người thôn Trám - Làng Hải Canh - Bắc Ninh - Có một vườn đào đẹp lắm. - Mọi năm - Thái Bình - Ba Vạn - Vẫn đem đào ra thủ đô để bán - Năm nay - Ta đánh nhau với Tây - Rất nhộn - Làng Hải Chanh tề rồi - Nhưng đường đất xa xôi - Ba Thạn - Không ra được! - Làm thế nào bây giờ được? - Mà bố nuôi ông lớn lại thích có cây đào - Trồng ngay ở cửa ra vào - Một cây đào cụ - Nghĩa là to sù sụ - To nhất thủ đô - Để cho - Bố nuôi nhớ mãi mình - Và do - Lẽ ấy - Sang năm cất nhắc mình.


Ông lớn gọi: - "Quý ơi!" - Anh xe chắp tay lại, không cười - "Anh còn nhớ Ba Thạn - Tá điền cũ của tôi ở thôn Trám?" - Dạ - "Nhà có vườn đào to tướng - Về tháng Chạp hoa nở như bươm bướm?" - Dạ - "Thế thì hay - Sáng ngày mai - Tôi xin cho anh giấy - Anh về tìm thằng ấy - Bảo đánh ngay cho một cây đào to nhất - Đẹp nhất - Nhiều hoa nhất - Rồi mang ngay ra có việc cần dùng - Đây tiền xe, pháo, nhớ không?".


IV


Đi bảy giờ sáng - Mười giờ đã đến nhà Ba Thạn - Anh Quý, xe nhà ông lớn - Theo đúng lời chủ sai - Bảo Ba Thạn tìm một cây đào to gớm - Và đánh cây đào lên ngay - "Cây này đem tết bố nuôi - Phải biết!" - Anh xe cười - Ba Thạn cũng cười - Quên chết!


Quên chết thật - Trong vườn đào, Quý và Ba Thạn đánh cây vừa xong - Thì ngoài bờ rào có mấy người dân quân ghé mắt trông - (Bởi vì làng này - Sau khi tác chiến mấy tháng - Tuy đã tề ngay - Nhưng dân quân vẫn cứ láng cháng - Về cả đêm, có khi cả ngày) - "À, thằng Quý" - Một người nói - "Thằng Việt gian năm ngoái - Đã tố cáo đồng chí Trinh, Mai, Thảo" - Một người bảo - "Anh em! Phải đi trình cấp trên ngay - Bắt nó đi a-tê( ) Đầm Đùn cho bỏ thân".


Các anh dân quân chia tay - Đi tìm cấp trên ngay - Họ chỉ quên một việc: không cử một anh đứng lại coi - Thằng Việt gian bỏ đời - Nó đánh cây đào rồi - Chào Ba Thạn - Xếp vào một gánh lên vai - Đi tơn tớn.


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt thì làm bộ trưởng mấy lần - Hẳn ở nhà đương đợi - Phải về cho sơm sớm - Mai là hai mươi chín - Ngài còn phải biếu tết bố nuôi - Ngài còn phải biếu tết bố nuôi!


V


Nói thế thôi - Lâu ngày mới về thăm làng nước - Kẻ quen người thuộc mời vào chơi - Không lẽ mình từ khước - Nhà này: miếng giầu, chuyện thủ đô - Nhà nọ: điếu thuốc, câu cợt đùa - Quý phải lên mặt chứ! - Phải ra vẻ thạo đời chứ! - Trong khi đó dân quân,  tự vệ làng - Cùng ông chủ tịch xã - Từ xóm Đần vội vã - Đổ lại nhà Ba Thạn để tìm bắt Việt gian - Hú vía cho anh Quý - Chỉ chậm lại một tí - Thì tù - Người ta không tóm được anh - Bèn bắt Ba Thạn lên khu - Để tra hỏi sự tình - Giao thiệp gì với nó? - Kéo cách làm Việt gian? - Có gì khai cho rõ - Không có thì chết oan - Khốn nạn cho Ba Thạn! - Năm hết, tết đến rồi - Mà vẫn còn vận hạn.


VI


Ăn dập bã trầu - Cả làng kháo chuyện nhau: - "Ba Thạn bị bắt sang sông rồi!" - Một đồn mười - Mười đồn trăm - Trống, chiêng, kèn, mõ vang tai - Ông đồn, ông quản, lính bạt ti-dăng chia nhau săn các ngả - Nhà nào cũng phải khám - Ai lạ mặt bắt ngay - Khổ thay - Anh Quý đang ngồi chơi nhà Cả Đám - Bị trói tay - Dẫn về bốt để chờ quan xét xử - Với cây đào cụ - Nghĩa là to sù sụ - Hoa nở - Tung ra như thế này này - Lá xanh rờn như thế này này - Và bao nhiêu là nụ! - Và cả rễ cái - Và cả rễ con...


VII


Đêm hai mươi tám tết - Quý nằm buồn như chết - Quan chưa xử - Biết bao giờ mới về nhà? - Số khổ - Rõ tội báo oan gia - Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt thì làm bộ trưởng mấy lần - Hẳn là đang đợi Quý - Nếu cứ thế này - Giam luôn cho mươi ngày - Ngài lấy gì mà lễ - Mà lễ tết bố nuôi - Trời ơi! - Quý ơi! - Ông Cấm - Mi tên ơi!


Đương mơ mơ màng màng - Súng bỗng nổ đoàng đoàng - Và lựu đạn - Và bắc loa - Ai về hàng thì thoát nạn - Hỡi hỡi người Nam ta!


Bỏ cha! - Đánh đồn! - Súng nổ - Lửa tuôn - Đạn réo - Veo véo - Một người ngã - Hai, ba, bốn, năm, sáu người xung phong - Đạn nhả - Bảy, tám, chín, mười, mười lăm người lăn đùng - Ghê quá! - Kháng chiến tấn công hăng - Để trả thù buổi sáng - Bắt của họ hai trai tráng - Và một cán bộ sừng - Vì vụ anh xe Quý - Về mua đào nhà Ba Thạn  - Cho chủ lễ bố nuôi.


VIII


Cuộc chiến đấu - Đẫm máu - Kéo dài ra - Đến hơn ba giờ - Hai bên đều thiệt hại: - Của cải - Người - Xác chết: ba mươi - Bị thương: mười - Tang tóc đầy trời - Uất hận khôn nguôi.


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt thì làm bộ trưởng mấy lần - Không biết qua một li - Việc gì - "Tức quá! - Sao thằng Quý đi chậm lại!" - Hôm nay hai mươi chín - Mai đã là ba mươi - Không có cây đào quý - Gọi là cứ bỏ đời.


Ngồi ở Hà Nội - Ruột ông cứ sôi lên - "Mùng một mới vác về - Thì có biếu con khỉ!".


Không - Không - Ông - Quyết ý - Làm cho - Bố nuôi toại chí - "Phải thế! - Phải thế! - Không có - Sang năm - Còn trông cậy Ngài nhiều - Ngài không cất nhắc thì tiêu! - Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn – Suýt thì làm bộ trưởng mấy lần - Gọi tài xế - Đánh xe ra - "Hôm nay, hăm chín rồi, không thể - Chờ đợi thằng Quý lâu hơn nữa - Ta - Chính ta - Phải thân chinh - Đi về Bắc Ninh - Xem tình hình - Và lấy cây đào ra biếu bố".


IX


"Ối ông lớn là ông lớn ơi! - Năm hết, tết đến rồi - Mà kháng chiến tổng phản công - Ông - Đi mạo hiểm như thế - Xảy ra sự gì thì bỏ mẹ"  - Bà lớn thấy ông đi - Mặt sầu bi - Vừa nói thế vừa tru lên khóc - (Bà là bà lớn, nhưng thỉnh thoảng cũng hay nói tục).


A chà chà! - Đàn bà! - Cái gì cũng ngăn trở - Ông lớn không muốn nghe gì cả - Cả những sự nguy hiểm đang chờ ông - Xe mở hết vi-tét, chạy như rông - Thẳng Bắc Ninh tấn phát - Ông sốt ruột - Chỉ mong chóng đến nơi - Hăm chín rồi - Mai đã ba mươi tết - Hạn đến trưa mai là hết - Phải có cây đào lễ bố nuôi - Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn – Suýt thì làm bộ trưởng mấy lần - Nhắm mắt lại tưởng như đã có - Trên tay cây đào cụ - Nghĩa là to sù sụ - Hoa nở tung ra thế này này - Lá xanh rờn như thế này này - Và bao nhiêu là nụ! - Khệ nệ đem đến tết bố nuôi - Và ông trông thấy cả - Bố nuôi ông cả cười - Mà khen: Bố cu bông (Tốt quá).


X


Xe cứ chạy bon bon - Bỗng, một tiếng nổ kinh hồn - Như trời long đất lở - Làm cho mộng ông tan vỡ - Mìn rồi! - Anh tài ơi - Mìn rồi! - Trên đường - Ba người nằm oằn oại - Một người chết đứ đừ - Xe ông cứng tay lái - Đâm vào một cây to - Đồng thời, đùng, đùng, đùng - Đạn ở đâu veo véo - Na nổ cứ lung tung - Tiếng người hô eo éo - Phục kích - Nằm cả xuống - Đừng nhúc nhích - Không có thì bỏ cha - Hai bên lại đánh nhau - Vỡ đầu - Cụt chân tay - Nát cả mặt cả mày - Thảm thay!


XI              


Nửa giờ mới yên - Ông lớn mở mắt nhòm - Thì thấy mình tự nhiên - Nằm ở trong cái đồn.


Thì ra - Ông ta - Bất tỉnh nhân sự - (May không bị thương đâu - Chỉ tê một nửa đầu - Và toạc một miếng to ở má) - Lính đồn ra khiêng ông - Khám căn cước - Thấy giấy má không đủ lệ - Trình ông hai - Bắt lại để - Xét xem ông thế nào - Mà mặt mũi trông hỗn thế - Ngộ vờ - Mờ hóa trang thì làm sao!


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn – Suýt thì làm bộ trưởng mấy lần - Hét lên - Kêu lên - Gào lên - Và nhờ người này - Và nhờ người nọ - Nói hộ - Với ông hai - Cho giãi bày - Cảnh ngộ - "Ông hai đi vắng rồi!" - Một người trả lời - "Và nằm im ở đó! - Cấm thở!" - Một người khác bảo ông.


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt thì làm bộ trưởng mấy lần - Thế là - Đêm hai mươi chín tết - Xa nhà - Bị giam, buồn như chết - Mắt gấp gay - Và mệt - Và tức không nói được với ai - "Chết! Chết!" - Ông luôn miệng kêu "Chết! Chết!".


Chết thật - Ngày kia, Tết rồi - Đêm nay rạng ba mươi - Mình còn nằm mèo thế này - Làm thế nào tết bố nuôi đây? - Ôi chào! - Còn cây đào - Bây giờ vẫn chưa có - Biết xoay xở - Thế nào - Để đem lễ bố nuôi - Trồng  ngay ở cửa ra vào? - Than ôi! - Than ôi! - "Bố nuôi" - "Cây đào" - Những người - Ngồi cạnh đó - Xì xào: - "Lão này dở - Dở hơi" - Và cười.


XII


Tiếng cười - Ời ời - Làm cho ông lớn - Bực tợn - Một đêm không ngủ - Như ngồi trên than đỏ - Sáng rồi - Ô kìa, giời! - Qua khung cửa - Nhìn sang nhà giam bên - Sao ông lại thấy có - Một dáng người quen quen? - Lạ chửa! – Quý đấy à? - Lạ chửa! - Quý đấy à? - Quý đấy à? - Lại có cả cây đào nữa!!!


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt làm bộ trưởng mấy lần - Điên lên - Cuồng lên - Cuống lên - Ông gọi - Ông rên - Ông gọi lên ơi ới: "Quý ơi! Quý ơi!".


Trời ơi! - Là trời - Quý thật! - Đó chính là thằng Quý - Mà lại có cả cây đào - Mơ ước để - Đem lễ - Bố nuôi - Trồng ngay ở cửa ra vào - Sướng làm sao! - Sướng làm sao!


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt làm bộ trưởng mấy lần - Không cần - Gì cả - Chắp tay lạy tuốt cả mọi người - Và cố - Lắp bắp mãi mới nói được mấy lời - “Cho tôi gặp ông hai! - Cho tôi gặp ông hai!”.


XIII


May sao - Ông hai đi la-mát vừa vào - Thấy thế dừng lại để - Hỏi han - Chao ôi! -Hãm mãi - Bây giờ mới toang - Tiếng tây bồi - Ra một tràng.


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách phân – Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt làm bộ trưởng mấy lần - Lậy rồi - Bèn thuật võ - Câu chuyện từ đầu đến đuôi - Không giấu một ly ông cụ - Nào bố nuôi thích ăn tết lối nhà nho - Nào thằng Quý đi lấy đào rồi bị tù - Nào mình sốt ruột - Nào xe bị mìn - Nào mai đã mùng một - Nào chậm một buổi nữa nằm “căng tin” - Thì lỡ hết - Thì hết tết - “Quan lớn không tin - Cứ “têlêphôn” về Hà Nội - Hỏi bố nuôi tôi xem - Tên là thế, là thế - Ở phố ấy, phố ấy - Xem có đúng thế không - Tôi nói dối, xin chịu tội”.


“Alô! - Alô! - Đây đồn trám Bắc Ninh” - “Alô! Alô! - Đúng thế đấy, Mơ-sừ Bê-Vinh” - Tiếp một câu chuyện về thời cuộc - Rồi đến việc làm ăn - Xin ngài thả ngay cho nhé - Và vân vân và vân vân.


Chắc chắn thế rồi - Ông hai sai người - Thả ông lớn ta ra - Cho phép đi về nhà - Hoan hô! - Hoan hô! - Không có cứu tinh thì bỏ bu - “Lậy ông hai ạ, cảm ơn ngài bố cu!” - “Chào ông lớn, chúc ngài một cái tết vui” - Ông hai trả lời - (Con người - lịch thiệp lạ - Vừa bắt tay vừa cười - Lại cho mượn ô tô đi về nữa!).


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách Phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt làm bộ trưởng mấy lần - Bỗng nhiên - Giật bắn người lên - Chạy sang phòng giam bên - Rựt lấy cây đào ở trên tay anh xe Quý đi liền - “Hờ hờ! - Suýt thì bỏ bu - Về mà không có cây đào biếu bố - Thì về làm gì cho xấu hổ!” - Nghễu nghện cây đào - Hoa nở tung ra như thế này này - Lá xanh rờn như thế này này - Ông lớn nhảy phóc vào – Ô tô - Đi vù vù - Về thủ đô - Lòng như mở cờ - Và không một lúc nào đoái nghĩ - Đến thằng xe - (Vô phúc nhà nó thế! - Bây giờ còn bị giam thì biết bao giờ mới được về!).


XIV


Xe mở hết vi-tét - Chạy một loáng đến nhà - Bà lớn ơi, đi lễ tết - Kẻo bố nuôi ta chờ.


Thế là - Mặc xác chiến tranh - Mặc xác hòa bình - Mặc xác cách mệnh - Mặc xác điều đình - Mặc xác hết - Mặc xác hết - Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt làm bộ trưởng mấy lần - Ba mươi tết năm đó - Vẫn có - Một cây đào cụ - Để đem tết bố nuôi - Một cây đào to sù sụ - Hoa nở tung ra thế này này - Lá xanh rờn như thế này này - Và có cả rễ cái - Và có cả rễ con - Với bao nhiêu là nụ! - Để đem tết bố nuôi.


Được một cây đào - Chết mất hơn năm mươi người - Thêm một người xe - Tù tội - Và Ba Thạn bị a-tê - (Chả biết Đầm Đùn, Mả Hùm hay Hồ Sói) - Với hai cán bộ sừng bị bắt đi - (Không chết thì cũng đến mọt gông vì tì (1)).


Riêng có ông lớn - Là sướng - Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt làm bộ trưởng mấy lần - Sướng vì có một cây đào to gớm - Đẹp gớm - Quý gớm - Đem lễ tết bố nuôi - (Sang năm Ngài cất nhắc cho còn nhiều - Nếu không chu tất thì tiêu).


Bố nuôi - Ông lớn - (Tuy là võ tướng) - Cũng sướng - Sướng gớm - Lác cả mắt đi mà cười - Và đem ngay cây đào - Ra trồng ở chính ngay cửa ra vào - “Thế này mới hoàn toàn Tết Việt Nam” - Cảm ơn ma-đam! - Cảm ơn ông lớn - Chúc xừ, đầm một cái tết thực vui!”.


XV


Ông lớn - Nguyên giám đốc Sở Bách phân - Ông lớn - Nguyên quan to Hội đồng An dân - Ông lớn - Suýt làm bộ trưởng mấy lần - Cảm động quá - Như tắc cổ - Bắt tay rung rung lên - Sau mãi mới hô lên - (Chỉ được có ba câu lí nhí - Nhưng ba câu đầy ý vị):


-           Tinh thần tự chủ và bình đẳng muôn năm!


-           Tình thân thiện giữa các dân tộc dân chủ muôn năm!


-           Độc lập, thống nhất và hòa bình vĩnh viễn muôn năm!


Rút từ Vũ Bằng Toàn tập. Nhà văn Triệu Xuân sưu tầm, biên soạn, giới thiệu. NXB Văn học, 2006


www.trieuxuan.info

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Anh Nhoàng - Triệu Văn Đồi 07.07.2017
Thần sông - Trịnh Bích Ngân 30.06.2017
Thần Kẻ Mơ và Tây gác cửa Tràng Tiền - Ngọc Toàn 07.06.2017
Koòng Kói - Ngọc Toàn 07.06.2017
Nghĩa địa bên sông Chanh - Ngọc Toàn 07.06.2017
Hoa khôi xứ Mường - Ngọc Toàn 01.06.2017
Ông chéo ngà, Bà rách tai - Ngọc Toàn 01.06.2017
Kẻ vô ơn - Ngọc Toàn 01.06.2017
Đầu Phạm Nhan - Ngọc Toàn 01.06.2017
Rắn hổ mang chúa - Ngọc Toàn 01.06.2017
xem thêm »