tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20192467
04.01.2009
Nhiều tác giả
Trương Đăng Quế cuộc đời và sựnghiệp (22)

TRƯƠNG LƯƠNG


Bác Lãng năm xưa chuyện dở dang(1)


Nên theo nhà Hán diệt cường Tần


Tiên sinh vốn có thù tiên tổ


Đâu giống Tiêu, Hàn các phẩm quan(2)


GIẢ NGHỊ


Lạc Dương tuổi trẻ tiếng đa tài


Quan chức một năm đổi mấy vai


May gặp Hiếu Văn chân thánh chúa


Hán đình than khóc tiếc thương ai?


ĐỔNG TRỌNG THƯ(3)


Buông màn quyết chí học xưa thôi


Đương đại chân Nho quá ít rồi


Thuyết giảng Xuân Thu nêu nhất thống


Để ba đối sách lại cho đời


LÝ QUẢNG(1)


Chinh chiến biên cương lão vận đồn


Tài cao bắn hổ tiếng vang rền


Công to chẳng được phong hầu tướng


Vệ, Hoắc* ghi công tại núi Yên(2)


ĐIỀN THIÊN THU(3)


Bạc đầu thác mộng chuyện mơ mòng


Lý lẽ tinh vi dễ động lòng


Chỉ mấy lời thôi vua đã rõ


Đa duyên cao miếu có thần trong


VƯƠNG CHƯƠNG(1)


Ngưu y chuyện cũ chửa quên ân


Nhưng thế gian hùng quá lấn sân


Muốn báo ơn vua đâu sợ họa


Tam vương xứng đáng hạng danh thần(2)


DƯƠNG HÙNG(3)


Hán triều vướng nạn ngót trăm năm


Giúp rập triều Tân thật lắm công


Đừng nói việc phò quân tiếm vị


Thái Huyền chưa chắc sách Dương Hùng.


MÃ VIỆN(1)


Đất Thục thiên nhiên ưu đãi nhiều


Về Nam thỏa chí biết bao nhiêu


Hán hoàng giận mắng ông là đúng


Vì cướp minh châu chở quá nhiều


VIÊN AN(2)


Cóng lạnh nằm khơi khổ biết bao


Chờ khi nắm chức tỏ anh hào


Cậu vua sàm tấu không suy suyển


Để lại cho đời phẩm tiết cao.


TUÂN ÚC(1)


Theo Tào, đáng thẹn quá đi thôi


Bênh Hán đâu xong, chuyện đã rồi!


Rốt cuộc vong thân vì cửu tích


Xích Tùng cao đạo chỉ rong chơi


TRƯƠNG CHIÊU(2)


Tào Tháo từng xem trọng nhất ông


Trong hàng hào kiệt xứ Giang Đông


Nhưng khuyên hàng Ngụy là sai quá


Chẳng có công chi, chỉ lão làng


KHỔNG MINH(1)


Chia ba, thế nước loạn cào cào


Như bệnh trầm kha chữa phải đau


Hai bức tâm thư khuyên Hậu chúa


Ngàn sau thương mãi Vũ Hương hầu(2)


VƯƠNG MÃNH(3)


Phò Tần tài lược thật siêu quần


Can gián đừng xâm phạm Giang Nam


Tuy với Hoàn Ôn là đối thủ


Mà lòng vẫn giữ tấn giang san


TẠ AN(1)


Cởi giáp, Tân Đình bạn trúc ti(2)


Giang Đông nguy khốn lại ra đi


Bát Công thảo mộc tăng thanh thế(3)


Phá giặc, công ông lớn cực kỳ


HÀN DŨ(4)


Sâu sắc văn chương vượt mọi thời


Đề ra “Duy thế” để yên đời


Nghe đâu đạo ấy hiếm người biết


Bài Phật, chê Dương trường thọ thôi


VỊNH LIỄU (Nghe thi xã tính làm tập thơ
Vịnh liễu, thích nên làm một bài)


Xin mượn chót cành gửi tấm thân


Ngọn cao nên tránh được phong trần


Ai thay nói giúp Đào Bành Trạch(1)


Như với tiên sinh có túc nhân(2)


ĐỀ TẶNG TÙNG VÂN THI XÃ


Nguyên chú: Cô em gái của Thương Sơn công ba quý đều làm chủ Tao Đàn, lấy chữ Khanh làm tựa. Nhà ở phía trước bên phải kinh thành, nên có tên như thế.


Tùng Vân thi hội xét quần anh


Ai chủ Tao Đàn nói quyết tâm


Thiên hạ người tài theo công chúa


Giang Nam tài tử bảo Tam khanh


SÁU BÀI TRUY ĐIỆU


*Bài 1


Rõ là nên bỏ chốn trâm anh


Hoang dã là nơi nở tuệ thành


Chưa thỏa tấm lòng quy cố quận


Thương thay nơi ấy phụ khanh khanh


*Bài 2


Trước sau hăm chín chẵn năm dài


Kính ái trong lòng chẳng chút sai


Thăm hỏi người lâm cơn bệnh ngặt


Bồi hồi một sớm nhớ thương ai


(còn tiếp)


Nguồn: Trương Đăng Quế - Cuộc đời và sự nghiệp. Nhóm biên soạn: NGUYỄN VĂN CHỪNG, DƯƠNG MINH CHÍNH, LÊ VĂN CÔNG, LÊ SƠN - NGUYỄN VĂN THANH. NXB Văn học. 1-2009.







(1) Bác Lãng sa: là nơi mà khi nhà Hán chưa ni lên, Trương Lương mướn người đâm Tn Thy Hoàng nhưng không thành. Trương Lương vn giòng hoàng tc nước Hán, b Tn dit, nên có mi thù nước thù nhà vi nước Tn. V sau phò Lưu Bang giành được nước xong thì lng l b đi tu tiên bit tích.




(2) Tiêu, Hàn: tc Tha tướng Tiêu Hà, nguyên soái Hàn Tín, các đại công thn ca nhà Hán thi lp quc cùng thi vi Trương Lương.




(3) Đổng Trng Thư: Người thi Vũ Đế nhà Hán, nghiên cu sâu kinh Xuân Thu ca Khng T, làm ba thiên đối sách lun v Tri và Người (Thiên, Nhân), rt có nh hưởng trong gii hc thut by gi. Ông ni tiếng là người ba năm buông màn không nhìn ra ca s để nghiên cu lý lun Nho gia, là người đầu tiên chế định các nghi thc nhà Nho và đem ra thc hành trong c nước Trung Hoa, nhm cng c chế độ phong kiến lâu bn v sau.




(1) Lý Qung: h tướng thi Tin Hán (Văn đế- Vũ đế), ni tiếng thin x, sut đời đánh nhau vi quân Hung Nô. Công to nhưng không được phong hu tướng. V sau, b hiu lm nên t sát. Ai cũng thương tiếc.




(2) V, Hoc: tc V Thanh và Hoc Kh Bnh, cùng thi vi Lý Qung, là hai viên dũng tướng cm quân đi chinh pht Hung Nô, có công to.


Núi Yên: tc núi Yên Nhiên thuc địa phn Mông C, là nơi các tướng nhà Hán đánh Hung Nô thường lên núi y khc lên đá ghi công trng mình.




(3) Đin Thiên Thu: người thi Tin Hán, có đức độ li có tài ăn nói rt thuyết phc. Khi thái t V b gièm pha, Thiên Thu đứng gia triu minh oan cho thái t, đươc vua Vũ Đế cho là đúng. Ông được các triu vua sng ái, khi già lão cho phép đi xe vào ti gia đin, nên còn có danh là Xa Tha tướng.




(1) Vương Chương: làm chức Kinh Triệu Doãn thời nhà Hán. Khi còn hàn vi, nhà rất nghèo, chỉ có chiếc áo ngưu y (chỉ áo may bằng cỏ gai thô), được quan Đại Tư Mã là Vương Phụng giúp đỡ cất nhắc. Nhưng Vương Phụng dần dần đưa người nhà vào nắm các vai trò trọng trách trong triều đình, lấn cả quyền vua. Vương Chương thẳng thắn đàn hặc Vương Phụng, bị Phụng cho trị tội bắt bỏ vào ngục hành hạ đến chết.




(2) Tam vương: tức nhà Hán, nhà Thương và nhà Chu, ba triều đại hữu sử đầu tiên của Trung Quốc. Vương Chương xứng đáng đứng vào hàng các danh thần thời Tam vương như Phó Duyệt, Y Doãn, Chu Công...




(3) Dương Hùng: người tài thời Tiền Hán, soạn các sách Thái Huyền, Pháp ngôn, Phương ngôn, nổi tiếng với các bài phú: Cam Tuyền phú, Hà Đông phú, Tương Dương phú. Dương Hùng cùng Tư Mã Tương Như khai mào cho thể loại văn học mà sau nầy văn học sử gọi là Hán phú (Hán phú, Đừơng thi, Tống từ, Nguyên Minh tiểu thuyết). Nhà Hán bị Vương Mãng chiếm mất ngôi, lập triều Tân, ngót một trăm năm sau mới khôi phục, thì Dương Hùng tích cực tham gia triều Tân.




(1) Mã Viện: dũng tướng thời Đông Hán, người nước Thục, nơi có giòng sông Dương Tử chảy qua, nhiều phù sa, đất đai phì nhiêu, nhiều tay tuấn kiệt. Mã Viện từng đem đại quân đánh dẹp cuộc khởi nghĩa Hai bà Trưng, cướp nhiều châu báu chở về, bị triều đình nghi kỵ, về sau chết nơi trận tiền




(2) Viên An: người thời Đông Hán, nhà nghèo đến Lạc Dương làm khách, bị bão tuyết, phải nằm chịu trận suýt chết. Được quan lệnh Lạc Dương cứu sống, cử Hiếu liêm (quan chức cử người có tài có hiếu ra làm quan) leo dần đến chức Tư đồ. Ông thẳng thắn đối đầu với Đậu Hiến là cậu ruột vua đang thống soái mọi việc, nhưng Hiến không hại được ông.




(1) Tuân Úc: người thời Đông Hán, theo giúp Tào Tháo làm tham mưu, nhưng bênh vực nhà Hán khi Tháo còn làm thừa tướng cho nhà Hán. Bấy giờ có người đề nghị phong Tào Tháo tước Ngụy công, Tuân Úc một mực can ngăn. Mấy lần như vậy, Tào Tháo rất ghét Tuân Úc. Về sau, nhân cơ hội khi Tuân Úc bị bệnh, Tào Tháo nói là ban cửu tích (9 loại vật quí vua ban cho bề tôi), trong đó có thuốc uống. Tuân Úc uống thuốc ấy, trúng độc mà chết.


Xích Tùng Tử: là một vị tu tiên, ngao du đây đó.




(2) Trương Chiêu: được chúa Giang Đông là Tôn Quyền tôn làm trọng phụ (cha đỡ đầu), là người có tài văn học, tướng mạo uy nghiêm, ai cũng nể trọng. Khi Tào Tháo đem quân đánh Giang Đông thì Trương Chiêu cầm đầu phe chủ hòa, khuyên nên hàng, ngại dân sẽ khổ. Nhưng Chu Du, cầm đầu phe chủ chiến, đã đánh tan quân Tào trong trận Xích Bích nổi tiếng.




(1) Hai bức tâm thư: tức hai bài văn kiệt xuất của Khổng Minh, khi kéo quân đi đánh quân Ngụy, viết dặn dò Hậu chúa Lưu Thiện, con Lưu Bị.




(2) Vũ Hương hầu: Khổng Minh được phong tước Vũ Hương hầu, hay còn gọi là Vũ hầu, hoặc Gia Cát Vũ hầu.




(3) Vương Mãnh: người thời Tấn, là người Hán, nhưng phò tá Phù Kiên, nhà vua hùng mạnh người dân tộc thiểu số, thống soái vùng tây bắc. Ông giúp Phù Kiên chiếm đất nghiệp, xưng Đại Tần, cạnh tranh quyền lực với nhà Tấn của tướng Hoàn Ôn ở Giang Nam. trước khi qua đời, ông khuyên vua không nên đánh vào Giang Nam, nhưng Phù Kiên không nghe lời, thất bại nơi Phì Thụy




(1) Tạ An: người thời Tấn, ở ẩn, được quan Đại Tư mã là Hoàn Ôn vời ra làm tướng, góp phần bảo vệ nhà Đông Tấn. Hoàn Ôn mất, ông lên nắm quyền chỉ huy quân đội, đánh tan trăm vạn quân của vua Đại Tần là Phù Kiên.




(2) Tân Đình: tên ngôi đình do nhà Đông Ngô lập trên núi Lao Lao, tỉnh Giang Tô, nơi các danh sĩ tụ hội ngâm vịnh.




(3) Bát Công thảo mộc: Vua Phù Kiên thua trận chạy đến núi Bát Ông,quá hoảng sợ, thấy bóng cây cỏ tưởng bóng người truy đuổi mình, nên ó điển tích Bát Công thảo mộc




(4) Hàn Dũ: đỗ Tiến sĩ thời Đường, là một trong “ Đường Tống bát đại gia”. Hàn Dũ giỏi thơ, phú, từ khúc. Bài “Văn tế nhị thập lang văn” của ông là một áng văn chương tuyệt diệu trong văn học Trung Quốc. Hàn Dũ tôn sùng Nho, bài xích đạo Phật, chê thuyết Vị kỷ của Dương Chu thời Chiến Quốc. Nói chung, Hàn Dũ là bậc kỳ tài về văn học, nhưng về triết học thì không mấy có ảnh hưởng.




(1) Đào Bành Trạnh: tức Đào Tiềm, vốn từng làm tri huyện Bành Trạch hơn tám mươi ngày rồi từ quan, về ở Sài Tang trồng hoa cúc, chơi đàn.




(2) Túc nhân: cũng là túc duyên. Do hai chữ nhân duyên theo thuyết nhà Phật



bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Văn tài Võ tướng Trần Độ - Võ Bá Cường 09.08.2017
Nghệ sỹ Ưu tú Đoàn Quốc với những cống hiến lặng lẽ - Trịnh Bích Ngân 07.08.2017
Ngô Tất Tố: Ba tính cách trong một con người - Phan Quang 14.07.2017
Nguyễn Tuần: Cỏ Độc lập - Phan Quang 14.07.2017
12 người lập ra nước Nhật (13) - Sakaiya Taichi 05.07.2017
Nguyễn Quang Sáng: Trong mâm rượu/ Nói xấu người vắng mặt/ Rượu sẽ thành thuốc độc - Trần Thanh Phương 19.06.2017
Nói có sách (5) - Vũ Bằng 19.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (4) - Tư Mã Thiên 12.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (3) - Tư Mã Thiên 11.06.2017
Sử ký Tư Mã Thiên (1): Lời giới thiệu của Dịch giả Nhữ Thành (Phan Ngọc) - Phan Ngọc 11.06.2017
xem thêm »