tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21287786
Những bài báo
17.09.2014
Nhiều tác giả
Nhà văn, nhà báo Nguyễn Xuân Hoàng qua đời

Nguyễn Xuân Hoàng không còn nữa


Bài của Bùi Văn Phú gửi đến BBC Tiếng Việt từ Mỹ


Ông Nguyễn Xuân Hoàng từng là Tổng thư ký báo Văn, một tạp chí văn học thời VNCH


Dù biết rằng anh sẽ bước lên chuyến xe luân hồi. Nhưng sớm hay muộn thì quỹ thời gian Thượng Đế dành cho anh còn bao lâu nữa nào ai biết được.


Nghe tin anh mất tôi vẫn ngỡ ngàng và tiếc vì chưa kịp thăm, từ khi anh vào nhà dưỡng lão vài tuần trước.


Lần sau cùng gặp anh là một hôm đầu mùa hè ở căn nhà thứ hai anh chị dọn đến cũng trên đường Edsner, Milpitas, từ đầu năm nay. Anh vẫn nói năng, kể lại vài mẩu chuyện vui cùng bạn bè cũ, bàn ít chuyện World Cup đang diễn ra ở Brazil.


Từ phòng anh, nhìn xéo qua phòng chị Vy đầy những dụng cụ y khoa. Anh nằm bệnh, còn hiền thê của anh trông bề ngoài thì khoẻ và rất năng động, nhưng mỗi tối về vẫn phải một thân một mình tự lo việc lọc thận.


Anh nói với giọng buồn buồn. Anh sẵn sàng rồi. Có ra đi chỉ lo cho chị Vy thôi.


Những ngày anh còn khoẻ hơn, anh đưa chị đi bác sĩ, đi nhà thương thử máu, khám bệnh. Hơn năm qua, anh nằm đó, chị Vy lo cho anh và bản thân chị vẫn phải liên tục vào nhà thương, có khi tự lái xe, có khi phải nhờ con. Anh không còn đưa chị đi được nữa.


Cách đây chừng nửa năm, một lần nói chuyện với bác Vũ Văn Lộc, tức nhà văn Giao Chỉ và cũng là một cây bút thường xuyên của Việt Tribune, chúng tôi chia sẻ với nhau về bệnh tình của anh chị Hoàng-Vy, bác nói, cô Vy coi vậy chứ mà còn khoẻ, không chừng Hoàng sẽ đi trước.


Vài tuần trước anh phải đicấp cứu vì mê mê tỉnh tỉnh, như chị Trương-gia Vy báo qua email. Từ bệnh viện Đại học Stanford, anh được đưa vào nhà dưỡng lão Mission de la Casa trên đường Avin, gần khu Lion Plaza quen thuộc. Đây là nơi cư trú cuối đời của nhiều người Việt ở San Jose.


Chị Vy đã cho số phòng, định thứ Ba tuần tới tôi sẽ vào thăm anh. Nhưng đã không còn cơ hội.


Nguyễn Xuân Hoàng, nhà giáo, nhà văn và nhà báo, đã trút hơi thở cuối cùng tại đây vào lúc 10 giờ 50 sáng thứ Bảy 13/9/2014 trước sự hiện diện của hiền thê và các con, cháu.


Anh sinh ngày 7/7/1940 tại Nha Trang, gia đình gốc phủ Xuân Trường, Nam Định. Thời niên thiếu học trung học Võ Tánh Nha Trang và Petrus Ký Sài Gòn. Tốt nghiệp Đại học Đà Lạt năm 1961. Bước vào nghề giáo tại trường Ngô Quyền Biên Hòa, sau đó về Sài Gòn dạy triết ở Petrus Ký từ năm 1962 đến 1975.


Ngoài nghề giáo, Nguyễn Xuân Hoàng được biết đến nhiều hơn qua vai trò tổng thư ký báo Văn, từ năm 1972 đến 1974, là một tạp chí văn học giá trị thời Việt Nam Cộng Hòa.


Sau tháng 4-1975, ông không còn dạy học. Đến Hoa Kỳ định cư năm 1985 và đã tham gia vào sinh hoạt báo chí, văn học của người Việt hải ngoại qua vài trò tổng thư ký nhật báo Người Việt, tạp chí Thế Kỷ 21, tuần báo Việt Mercury; chủ bút tạp chí Văn (hải ngoại) và sau cùng làm chủ bút tuần báo Việt Tribune ở San Jose và là một blogger của VOA Tiếng Việt.


Ông ra đi để lại một số tác phẩm gồm nhiều thể loại, đáng chú ý là Kẻ tà đạo (1973), Bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu (1974), Người đi trên mây (1987), Căn nhà ngói đỏ (1989).


Mãi mãi nhớ anh.


BXP/http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2014/09/140915_nguyenxuanhoang_obit.shtml


 Khi một cây bút ra đi


Bài của Nguyễn Hưng Quốc


Một người quen mất: Buồn. Khi người quen ấy lại là một nhà văn/nhà thơ, hơn nữa, một nhà văn/nhà thơ mình yêu thích: càng buồn hơn nữa. Cũng là người quen cả, nhưng với nhà văn/nhà thơ, qua tác phẩm của họ, bao giờ chúng ta cũng cảm thấy gần gũi hơn, thân mật hơn, do đó, việc ra đi của họ, dù muốn hay không, cũng làm chúng ta buồn rầu nhiều hơn.


Không những buồn rầu, tin tức về cái chết của một nhà văn/nhà thơ bao giờ cũng có vẻ gì như bất ngờ. Ngay cả khi chúng ta biết họ đã lớn tuổi hoặc bệnh hoạn lâu ngày, chúng ta vẫn cứ sửng sốt như thường. Lý do chính là vì một người cầm bút dường như không có tuổi. Đọc các tác phẩm của họ, dù chúng được viết lúc họ đã cao niên, chúng ta cũng thường có cảm giác như tâm hồn họ vẫn còn rất trẻ thơ. Để có thể chìm đắm miên man trong thế giới tưởng tượng. Để có thể rung lên những xúc động khẽ khàng và tinh tế trước một cái đẹp có khi rất nhẹ nhàng, thoáng qua trong cuộc sống.


Tác phẩm của họ, ở khía cạnh này, cũng chính là con người của họ. Tôi tiếp xúc khá nhiều với giới cầm bút. Nhiều người lớn tuổi hơn tôi, già giặn và uyên bác hơn hẳn tôi, vậy mà, nhiều lúc, tôi có cảm tưởng như họ là em tôi. Ở họ thỉnh thoảng có cái gì như hồn nhiên, như ngơ ngác, như yếu đuối. Trước, lúc tôi còn sống ở Paris, hầu như năm nào, vào đầu mùa thu, nhà văn Mai Thảo cũng tìm cách bay sang Paris, để, theo lời ông, ngắm lá vàng trên các đường phố. Những lúc ấy, tôi và ông hay đi loanh quanh cà phê cà pháo. Mỗi lần chia tay, thường ở một ga xe điện ngầm nào đó, bao giờ tôi cũng dặn dò ông hết chuyện này sang chuyện khác. Tôi biết ông rất giỏi tiếng Pháp. Tôi biết ông rất rành rẽ Paris. Thế nhưng, nhìn gương mặt ông, ánh mắt ông và dáng đi lênh khênh của ông, tôi lại sợ vu vơ là ông sẽ lạc. Nghĩ lại, tôi thấy cái sợ ấy thật buồn cười. Nhưng lần gặp lại sau, tôi lại có cảm giác y như vậy. Dưới mắt tôi, ông như một đứa em còn rất khờ khạo.


Với Nguyễn Xuân Hoàng, nhiều khi tôi cũng có cảm giác ấy. Anh lớn hơn tôi gần 20 tuổi. Lúc tôi còn là một đứa học trò trung học ngơ ngác và ngơ ngáo ở Đà Nẵng, anh đã là một thầy giáo và một nhà văn nổi tiếng ở Sài Gòn. Nhưng những lần gặp anh, ngồi lê la cà phê và chuyện trò với anh, tôi vẫn thấy ở anh có nét gì mơ mộng và hồn nhiên như một đứa trẻ.


Từ góc độ thuần tuý văn học, cuộc đời Nguyễn Xuân Hoàng có thể được xem là thành đạt: ở miền Nam, trước năm 1975, mới ngoài 30 tuổi, anh đã là tổng thư ký của Văn, tờ tạp chí văn học xuất sắc nhất hồi ấy; ra hải ngoại, anh lại tiếp tục làm chủ bút những tờ báo, từ thời sự đến văn học, nổi tiếng nhất của cộng đồng. Các cuốn sách của anh cũng được nhiều người khen ngợi. Nhưng anh lại rất khiêm tốn. Trong những lần trò chuyện, tôi chưa bao giờ bắt gặp ở anh một nét tự mãn nào cả. Lúc nào anh cũng than thở là chưa viết được như anh mong muốn. Có lần, sau khi khen Hoàng Ngọc-Tuấn và tôi, anh hạ giọng; “Nhìn bọn em, anh mới thấy thế hệ của bọn anh cái gì cũng lớt phớt, sách tiếng Pháp đọc được một chút, sách tiếng Anh đọc được một chút, chẳng có cái gì biết thật sâu cả.” Tôi không ngạc nhiên về lời khen của anh. Nhưng tôi ngạc nhiên về cách khen. Anh không nhất thiết phải tự hạ mình và thế hệ của mình xuống đến như vậy. Nhưng càng nói chuyện với Nguyễn Xuân Hoàng nhiều, tôi càng nhận ra đó là tính cách của anh. Anh không gồng mình. Thậm chí, nhiều lúc anh tự bêu xấu chính mình. Bởi vậy, bạn bè anh hay đùa là anh có tật hay than thở.


Bây giờ, Nguyễn Xuân Hoàng đã theo gót Nguyễn Mộng Giác, Thanh Tâm Tuyền và Mai Thảo đi vào cõi khác, nhiều người gọi là cõi vĩnh hằng. Cũng như với mấy người kia, nghe tin anh mất, tôi sửng sốt và buồn nhưng tôi lại không thấy hụt hẫng chút nào cả. Nhiều người hay nói đến những khoảng trống mênh mông để lại sau cái chết của những nhà văn hay nhà thơ lớn. Tôi không nghĩ vậy. Với tôi, cái chết của những cây bút lớn, ngay cả những người tôi ít nhiều quen biết, vẫn không gây nên một sự hụt hẫng nào cả. Lý do là, dù họ mất đi, tác phẩm của họ vẫn còn lại, hơn nữa, còn gần gũi hơn vì chúng không bị ngăn cách bởi tác giả nữa. Trước, đọc sách, có khi chúng ta nghĩ đến con người đã sáng tạo nên những cuốn sách ấy. Sau, chúng ta chỉ thấy sách, chỉ thì thầm tâm sự với sách. Chúng ta được giải phóng khỏi tác giả để được tự do thong dong với chữ nghĩa.


Chính vì vậy, nghe tin Nguyễn Xuân Hoàng mất, tôi với tay lên kệ, lấy tập truyện ngắn Căn nhà ngói đỏ của anh để đọc lại. Đó là cuốn sách tôi thích nhất của anh. Trong đó có nhiều truyện ngắn thật hay. Tôi tin truyện “Tự truyện một người vô tích sự” của anh là một trong những truyện ngắn hay nhất trong nền văn  học Việt Nam ở hải ngoại từ sau năm 1975. Hay ở kỹ thuật. Hay ở văn phong. Truyện đầy ắp chi tiết, như một cuốn tiểu thuyết được nén lại.


Với những truyện như thế, tôi nghĩ anh không mất. Tôi tin là chỉ có trong lãnh vực văn học nghệ thuật mới có những người mang kích thước bao trùm cả ba chiều thời gian: quá khứ, hiện tại và tương lai. Với quá khứ, họ tạo ra được cả một thời đại để chúng ta có thể nhận diện được “những người muôn năm cũ”. Với hiện tại, họ là cả một thế giới mênh mông để chúng ta tha hồ ngao du. Và với tương lai, họ là một tinh tú lúc nào cũng bí ẩn và đầy thách đố để chúng ta phải không ngừng thám hiểm. Hiện diện trong ba chiều như vậy, các nhà văn và nhà thơ lớn vừa ở sau để làm di sản cho chúng ta, vừa là bạn đồng hành của chúng ta đồng thời cũng là những kẻ đứng trước, đâu đó, chờ đợi chúng ta: chúng ta gặp họ trong từng bước chân. Đến lúc chúng ta biến mất, họ vẫn còn.


Tôi không muốn gọi Nguyễn Xuân Hoàng là nhà văn lớn. Nhưng tôi tin một số truyện của anh, đặc biệt là truyện ngắn, sẽ còn được đọc và đọc lại. Lâu dài.


NHQ/http://www.voatiengviet.com/content/nha-van-nguyen-xuan-hoang-qua-doi-tai-san-jose/2449206.html

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Văn hóa Ẩm thực: Phở Việt, niềm tự hào của người sành ăn…/ Ngày của Phở - Trịnh Quang Dũng 13.12.2017
Văn hóa ẩm thực: Phở - món đồ ăn bằng bánh thái nhỏ nấu với thịt bò - Trịnh Quang Dũng 11.12.2017
Văn hóa Ẩm thực: Phở Việt - Kỳ 3: Phở "hành " phương Nam - Trịnh Quang Dũng 10.12.2017
Boris Pasternak Giải Nobel về văn học năm 1958 - Thân Trọng Sơn 09.12.2017
Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân - Tư liệu sưu tầm 02.12.2017
Pilates là gì? Lịch sử môn thể thao thời thượng Pilates - Triệu Thiên Hương 01.12.2017
Vĩnh biệt nhà văn Nguyễn Gia Nùng - Triệu Xuân 27.11.2017
Kỳ vọng cường quốc của Trung Quốc chỉ là 'lâu đài trên cát'? - Tư liệu 25.11.2017
Goncourt 2017 thuộc về nhà văn kiêm đạo diễn Eric Vuillard - Tư liệu 25.11.2017
Nhà văn Nguyễn Thị Anh Thư - Người luôn ẩn mình sau những trang văn - Đỗ Ngọc Yên 24.11.2017
xem thêm »