tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20543182
Những bài báo
03.05.2014
Phạm Sỹ Sáu
Nhà thơ Phạm Sỹ Sáu: Hãy làm mềm nỗi đau bằng niềm tự hào và tiếc thương bi tráng

Nhà thơ Phạm Sỹ Sáu, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, từng học tập và trưởng thành tại miền Nam Việt Nam. Sau 1975, ông trở thành người lính làm nghĩa vụ nhiều năm liền ở chiến trường Campuchia. Câu chuyện về sự hòa giải dân tộc từ góc nhìn của một người sống qua “hai chế độ” được Phạm Sỹ Sáu chia sẻ với Thể thao & Văn hóa Cuối tuần nhân kỷ niệm 39 năm thống nhất đất nước (30/4/1975 - 2014).


* Vừa qua, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thanh Sơn cho biết tháng 4 năm nay sẽ có lễ cầu siêu được tổ chức tại đảo Trường Sa Lớn và dọc hành trình từ đất liền ra Trường Sa, hướng đến các anh hùng liệt sĩ Quân đội Nhân dân VN, chiến sĩ VN cộng hòa đã tử trận để bảo vệ Hoàng Sa và cả các thuyền nhân tử nạn.Thông tin này nhận được rất nhiều quan tâm, chia sẻ, nhất là những người từng sống qua thời điểm lịch sử của đất nước gần 40 năm về trước. Cá nhân ông nghĩ sao?


- Có thể xem đây là một động thái tốt trong quá trình tiến tới hòa giải dân tộc, nhưng đó vẫn còn là chuyện nhỏ. Thực ra cần phải cố gắng nhiều hơn nữa để có thể hóa giải được chuyện ta, chuyện ngụy, chuyện yêu nước thương nòi, chuyện tổ quốc nhân dân.


 


Nhà thơ Phạm Sỹ Sáu


* Ông từng học đại học tại miền Nam trước 1975, sau 1975 cầm súng làm nghĩa vụ quốc tế ở Campuchia. Riêng ông, làm cách nào để vẫn tiếp tục sống vui vẻ, hòa nhập với mọi người sau 1975?


- Thực ra, với tôi cũng khá bình thường. Những ngày đầu là sự háo hức, rạo rực của niềm vui thống nhất, của sự đoàn tụ thiêng liêng. Nhưng có một thực tế thay đổi không dễ nhận ra, hay người chiến thắng ít nhận ra là trong sự đoàn tụ của bên này thì cũng là sự xa cách của bên kia. Chiến thắng là niềm vui của người này và nỗi buồn của người kia, không thể khác được. Sau những choáng ngợp buổi đầu, tôi dần nhận ra những điều mà có thể trước đó, hào quang chiến thắng khiến chúng ta ít để ý tới, hoặc bỏ qua một cách dễ dàng.


Giữa năm 1977, tôi vào bộ đội, và cảm nhận khá đầy đủ về những thiếu thốn không thể khỏa lấp của một đội quân vô địch. Tôi nhận ra và tôi viết, bên cạnh sự hùng tráng là những bi kịch thật sự. Những năm tháng trong quân đội, giữa muôn vàn hiểm nguy, tôi nhận ra giá trị thực sự của những bài học văn học từ nhà trường phổ thông và tôi chọn cho mình một cách sống với những gì có thật. Và tôi cảm ơn những năm tháng học trung học đã cho tôi từng bước làm người để không hổ thẹn với những ngày tôi đang sống.


* Với tư cách một trí thức, một nhà thơ sống qua hai thời kỳ trước và sau 1975 tại miền Nam, ông suy nghĩ gì về vấn đề hòa giải, hòa hợp dân tộc?


-  Theo tôi, quá trình hòa giải sau 1975 diễn ra thực sự chậm. Có thể là do ta quá say sưa với chiến thắng, với sức mạnh mà quên phân tích, lý giải nguồn cơn của bên thất bại. Chúng ta đã nhanh chóng xóa đi những gì của 20 năm VN Cộng hòa mà ít băn khoăn, trăn trở. Và cũng vì thế chúng ta đã không xử lý được những vấn đề của hòa giải dân tộc một cách căn cơ, thấu đáo. Không thể nói người công dân của chính thể VN cộng hòa không yêu nước. Tổ quốc - Danh dự - Trách nhiệm là câu khẩu hiệu đã biến thành hành động thật trong rất nhiều viên chức binh lính chế độ cũ.


* Ngoài sáng tác, ông còn là biên tập viên lâu năm mảng sách văn học của NXB Trẻ và đang là Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM; theo quan sát của ông, tiến trình hòa giải dân tộc sau ngày 30/4/1975 được thể hiện ra sao trong văn học Việt?


- Đây là một lĩnh vực quá khó so với những quy định hiện nay. Chúng ta không có chế độ kiểm duyệt nhưng thật ra chúng ta đã tiến hành một sự kiểm duyệt đặc biệt thông qua người viết, người biên tập và cơ quan xuất bản bằng những quy định cực kỳ nhạy cảm. Những vấn đề nhạy cảm ngày càng không rõ ràng và “nhạy cảm” hơn khiến chúng ta khó tìm thấy những tác phẩm mạnh dạn đề cập đến (PSS viết thừa chữ đến-TX) vấn đề hòa giải hòa hợp dân tộc.


* Để thật sự hòa giải, hòa hợp, không còn thù hận, theo kinh nghiệm mà ông biết được thì chúng ta cần những động thái nào khác?


- Theo tôi, lễ cầu siêu được tổ chức trong dịp này chỉ là một chuyện. Còn nhiều việc  phải làm nữa. Tôi nhớ không nhầm là khoảng tháng 8/1975, sau hơn 3 tháng tiếp quản miền Nam, Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam có dự thảo một văn bản đề nghị các cơ quan thông tấn báo chí từ tháng 9/1975 không dùng từ ngụy quân, ngụy quyền khi đề cập đến (PSS viết thừa chữ đến-TX) những vấn đề về con người của chế độ VN cộng hòa. Rất tiếc cái dự thảo đó không thành hiện thực.


Đã gần 40 năm rồi, đừng nhắc lại những nỗi đau hay niềm vui xưa bằng một giọng điệu cũ, hãy làm mềm nó đi bằng niềm tự hào và nỗi tiếc thương bi tráng. Khó thay. Khó thay. Nhưng lẽ nào không làm được.


* Xin cảm ơn ông!


Hoàng Nhân thực hiện


thethaovanhoa.vn

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Văn học miền Nam 1954 -1975 phải có vị trí đích thực và xứng đáng trong lịch sử văn học nước nhà - Trần Hoài Anh 22.09.2017
Ông Phạm Minh Thuận, Tổng Giám đốc Fahasa: Phát hành sách đang có sự phân hóa mạnh - Tường Vy 22.09.2017
Sự chuyển đổi của người viết trẻ - Tường Vy 22.09.2017
Xây dựng các trung tâm nghề cá lớn gắn với ngư trường trọng điểm ​ - Tư liệu 22.09.2017
Trung Quốc biến thương mại thành vũ khí - Brahma Chellaney 22.09.2017
Yếu tố tình dục trong văn chương đã 'mở'? - Tư liệu 21.09.2017
Ở Sài Gòn, không nói hủ tíu cơm tấm mà bàn chuyện PHỞ - Lê Văn Nghĩa 18.09.2017
Thanh Tùng - Nhà thơ của Thời hoa đỏ - Vũ Từ Trang 14.09.2017
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - cách dùng đỗ trạng nguyên, trên/dưới… (phần 4) - Nguyễn Cung Thông 14.09.2017
Đi tìm những tác giả của bộ phim Ngày độc lập - Tư liệu 03.09.2017
xem thêm »