tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20808678
Những bài báo
28.04.2014
Nhiều tác giả
Những ý kiến về Giáo dục

Giáo dục cần gắn với văn hóa để hình thành nhân cách


Giáo dục phải gắn liền với văn hóa để hình thành nhân cách, đạo đức con người Việt Nam - Đó là ý kiến của rất nhiều đại biểu tại hội thảo "Giáo dục với việc hình thành nhân cách, đạo đức con người, văn hóa Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa" diễn ra ngày 22/1 tại Hà Nội, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam phối hợp tổ chức.


Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận về vị trí, vai trò, tầm quan trọng và thực trạng của giáo dục trong việc hình thành nhân cách, đạo đức con người, văn hóa Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Các đại biểu đã đề xuất giải pháp nhằm tăng cường giáo dục nhân cách, đạo đức con người, văn hóa Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.


Nhận xét về vị trí, vai trò của đạo đức, nhân cách con người hiện nay, các đại biểu đều cho rằng vấn đề đạo đức luôn là yêu cầu quan trọng, một số khảo sát tại các khu công nghiệp ở vùng Đông Nam bộ cho thấy, trong những yêu cầu được doanh nghiệp đặt ra đối với người lao động thì đạo đức và kỷ luật là vấn đề luôn được đặt lên hàng đầu.


Tiến sỹ khoa học Đỗ Nhật Tiến cho rằng không thể tách rời việc xem xét giáo dục và văn hóa mà phải cùng xem xét hai khía cạnh này trên một bình diện. Văn hóa trong gia đình và văn hóa trong nhà trường đang có sự lệch pha, chưa đồng bộ với nhau. Nâng cao văn hóa học đường chính là vấn đề cốt lõi và việc thể chế hóa những vấn đề về văn hóa giáo dục, văn hóa nhà trường chính là giải pháp để giáo dục nhân cách, đạo đức con người hiện nay.


Giáo dục trong gia đình có tác động đầu tiên và ảnh hưởng sâu sắc tới quá trình phát triển nhân cách của giới trẻ. Quản lý và giáo dục của gia đình là một quá trình liên tục và lâu dài từ khi đứa trẻ sinh ra cho đến khi trưởng thành. Gia đình nào tạo dựng được môi trường giáo dục tốt, có nền nếp kỷ cương thì mặc dù điều kiện kinh tế khó khăn nhưng vẫn có cuộc sống hạnh phúc, con cái có lối sống trong sáng, lành mạnh. Ngược lại, môi trường giáo dục trong gia đình không tốt sẽ là nguyên nhân dẫn con cái đến con đường vi phạm pháp luật. Một số ý kiến cho rang hiện nay, việc gia đình chỉ quan trọng điểm số, coi điểm 7, 8 là sự kém cỏi, chỉ khi đứa trẻ đạt điểm 10 thì cha mẹ mới hài lòng, là tác nhân gây ra những bệnh thành tích sau này cũng như việc đứa trẻ chỉ coi trọng học hành mà quên đi việc tự rèn luyện đạo đức, rèn luyện kỹ năng sống.


Giáo dục cũng được coi là giải pháp mang tính lâu dài và bền vững để tôn vinh và lưu truyền những giá trị vô giá của những di sản, di tích văn hóa, lịch sử, là kênh truyền thống có tính hiệu quả cao nhất. Thông qua những hoạt động ngoại khóa, những chương trình lồng ghép trong các môn học, dần dần đưa những giá trị cốt lõi, hồn dân tộc đến từng người chủ tương lai của đất nước.


Các đại biểu cũng nêu ý kiến cần kết hợp giáo dục đạo đức trong gia đình với tăng cường công tác giáo dục đạo đức trong nhà trường. Nhà trường phải luôn giữ gìn kỷ cương, nền nếp học đường, tạo môi trường học tập lành mạnh cho học sinh, sinh viên hình thành và phát triển nhân cách của mình.


Ngọc Anh


dvhnn.com


Giáo sư Phan Huy Lê: Học sinh chán môn Sử là tất yếu!


“Tôi cho rằng với cách dạy, với chương trình và sách giáo khoa hiện nay thì học sinh chán sử là tất yếu. Chương trình nặng kiến thức, sách giáo khoa dày đặc sự kiện, vừa thừa vừa thiếu, phương pháp dạy truyền thụ một chiều, thiếu sinh động, đòi hỏi học thuộc” - ý kiến của GS Phan Huy Lê.


Việc học sinh không mặn mà với môn lịch sử đã diễn ra ngày càng phổ biến hơn trong những năm gần đây. Năm nay, khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa môn này vào danh sách các môn tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, tỷ lệ học sinh chọn sử ở hầu hết các trường là dưới 10%, thậm chí nhiều trường tỷ lệ này là 0%.


Bên lề Lễ tuyên dương các học sinh đoạt giải quốc gia môn lịch sử, phóng viên Vietnam+ đã có cuộc trao đổi với giáo sư Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, về vấn đề này.


- Hội Khoa học Lịch sử từng đề xuất đưa lịch sử vào trong các môn thi bắt buộc, nhưng năm nay, khi đổi mới thi cử, Bộ Giáo dục và Đào tạo lại đưa sử vào danh sách các môn tự chọn. Quan điểm của ông về sự đổi mới này?


Giáo sư Phan Huy Lê: Cải cách thi cử là cần thiết, nhưng khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa lịch sử vào môn tự chọn có lẽ Bộ chưa lường hết hệ quả của nó. Trong giáo dục phổ thông các môn xã hội có vai trò quan trọng trong hình thành nhân cách, bản lĩnh, năng lực tư duy của con người. Việc tổ chức thi như của Bộ thực tế là loại trừ môn sử.


Học sinh đăng ký chọn sử rất ít, có trường không học sinh nào chọn sử. Trước thực trạng này, dư luận có hai xu hướng. Xu hướng thứ nhất là lo lắng vị thế môn xã hội thấp xuống và làm ảnh hưởng đến việc học sử. Xu hướng thứ hai cho rằng không nên quá lo lắng, học sinh phải tính toán liên quan đến thi đại học và đa số các em thi khối A, B, D nên không chọn sử là sự tính toán thông minh, tất yếu.


Cá nhân tôi hoàn toàn không ngạc nhiên khi học sinh sẽ bỏ môn sử, địa và chọn các môn tự nhiên. Cái đó xét về tính toàn lợi ích của học sinh là hoàn toàn hợp lý. Nhưng ở phương diện khác, tôi nhấn mạnh, cách đổi mới thi của Bộ sẽ làm cho môn sử nói riêng và các môn xã hội nói chung bị hạ thấp, coi đó là những môn phụ. Học sinh xác định không thi môn sử sẽ không học môn này. Hiện chúng ta chưa thực hiện phân ban, cấp trung học phổ thông vẫn yêu cầu giáo dục toàn diện.


Chúng ta hình dung như thế nào nếu học sinh lớn lên trở thành công dân mà hiểu biết về sử, không “mù” sử nhưng mờ mịt, thiếu hệ thống và thiếu căn bản, từ đó không chỉ thiếu kiến thức mà còn liên quan đến vấn đề tính cách, ý thức công dân, dân tộc. Theo tôi vấn đề này hết sức cơ bản và cần có sự nghiên cứu có trách nhiệm. Tôi rất lo lắng.


Chúng tôi đã đề xuất nhiều lần và dư luận cũng bàn nhiều về việc đưa sử vào làm môn thi bắt buộc. Đây không phải vấn đề của riêng Việt Nam mà là bài học kinh nghiệm từ quốc tế, kể cả nước công nghiệp hàng đầu như Mỹ. Nhiều nước đưa môn sử vào môn học bắt buộc, bên cạnh toán, văn, coi đây là các môn cơ bản. Kỳ thi tốt nghiệp tôi nghĩ không nên vắng sử.


-       Nhưng dù có buộc học sinh thi sử thì có lẽ kiến thức học sinh lưu giữ được sau kỳ thi cũng không đáng là bao. Giáo sư nghĩ sao khi học sinh ngày càng không thích môn lịch sử?


Giáo sư Phan Huy Lê: Học sinh không thích môn sử là thực trạng phổ biến nhiều năm nay và có thể kéo dài trong cả thời gian tới. Đây là thực trạng rất đáng buồn, rất đáng lo ngại.


Không phải môn sử không đủ hấp dẫn. Tôi cho rằng với cách dạy, với chương trình và sách giáo khoa hiện nay thì học sinh chán sử là tất yếu. Chương trình nặng kiến thức, sách giáo khoa dày đặc sự kiện, vừa thừa vừa thiếu, phương pháp dạy truyền thụ một chiều, thiếu sinh động, đòi hỏi học thuộc. Tuổi trẻ đầy năng động, đầy sức sống, rõ ràng các em không chấp nhận được. Nếu tôi là học sinh, tôi cũng chán.


Trong một mức độ nào đó, thái độ không thích sử, bày tỏ sự không đồng tình với nội dung và phương pháp dạy hiện nay, theo tôi là tích cực. Nó cho thấy sự chủ động của tuổi trẻ và đòi hỏi chúng ta phải thay đổi cách dạy và học sử.


- Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nhận thấy được những bất cập này và hiện Bộ đang soạn thảo đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa. Theo ông, môn sử sẽ phải thay đổi thế nào? Cá nhân ông cũng như Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam đã, đang và sẽ có những đóng góp gì để đổi mới việc dạy và học sử trong chương trình giáo dục phổ thông?


Giáo sư Phan Huy Lê: Muốn thay đổi môn sử phải thực hiện nó trong tổng thể, trong hệ thống, tức là trong đề án đổi mới căn bản toàn diện giáo dục phổ thông, không thể tách riêng.


Phải thay đổi từ nhận thức về môn sử như dạy sử nhằm mục đích gì, môn sử góp sức gì vào việc đào tạo con người ở lớp trẻ, từ đó mới xác định học cái gì, học như thế nào? Từ nhận thức sẽ cụ thể hóa trong xây dựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa. Giáo viên cũng phải đào tạo lại đáp ứng yêu cầu mới của cuộc cải cách.


Đây là vấn đề hết sức quan trọng đang đặt ra trong đề án mà tôi đang rất chờ đợi.


Cá nhân tôi cũng như Hội sẵn sàng đóng góp ý kiến để xây dựng đề án mới, trong đó đặc biệt là xây dựng chương trình và biên soạn sách giáo khoa môn lịch sử.


Trước khi có sự thay đổi mang tính hệ thống đó, chúng tôi cũng nỗ lực để có những thay đổi phần nào đó trong giáo dục lịch sử. Hội đã tổ chức các hội thảo khoa học về thực trạng dạy môn lịch sử trong trường học, tổ chức trao thưởng cho học sinh và sinh viên giỏi sử để khích lệ tinh thần của các em...


Năm nay, Hội cũng phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức cuộc thi Em yêu lịch sử để thu hút hơn nữa học sinh đến với môn lịch sử.


Sắp tới đây chúng tôi cũng sẽ tổ chức hội thảo các chuyên gia về đóng góp ý kiến cho việc biên soạn chương trình sách giáo khoa, trong đó đặc biệt là môn lịch sử.


Phạm Việt


Phải xem xét lại hệ thống giáo dục


Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: "Cần chấn chỉnh nhận thức và những việc làm lệch lạc trong giáo dục”.


Vậy cách nào để giải quyết những lệch lạc ấy? GS.VS. Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục (nay là Bộ Giáo dục - Đào tạo) đã trao đổi với  ĐĐK.


PV: Thưa GS, ông đánh giá thế nào về nền giáo dục của chúng ta hiện nay so với các nước trong khu vực?


GS. VS Phạm Minh Hạc:


Có hai căn cứ để đánh giá. Thứ nhất, đánh giá của Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) do Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đánh giá về trình độ học sinh trên mọi miền đất nước dưới 15 tuổi. Thứ hai, Chương trình phân tích hệ thống giáo dục (PASEC) của Hội nghị các Bộ trưởng Giáo dục các nước sử dụng tiếng Pháp (CONFEMEN). Hai kết quả điều tra này đều đánh giá trình độ học vấn của học sinh tiểu học và phổ thông cơ sở của Việt Nam đều ở mức cao cả. Thậm chí chương trình PISA đánh giá tại 65 nước, chúng ta có thành tích về khoa học đứng thứ 8 với 528 điểm, toán học đứng thứ 17 với 511 điểm và đọc hiểu đứng thứ 19 với 508 điểm trong bảng khảo sát PISA 2012, có những môn chúng ta còn cao hơn cả học sinh Mỹ. Còn chương trình PASEC đánh giá đối với học sinh lớp 2, và 5 đối với 2 môn là Toán và Tiếng Việt, thì kết quả cho thấy kết quả đạt được cũng rất cao.


Nhiều người có vẻ không tin và có những lời khuyên với các nhà quản lý giáo dục rằng, kết quả đó không có gì, và không nên chủ quan. Tất nhiên mỗi điều tra trên thế giới đều có phương pháp khoa học, khách quan. Bản thân tôi cũng tham gia vào chương trình điều tra đánh giá thái độ của người Việt Nam, nằm trong chương trình điều tra thế giới, có từng dự án cho từng nước. Tôi thấy rằng phương pháp điều tra là khoa học, thậm chí cử người vào tập huấn, ngay cả PISA cũng vậy. Sau khi có kết quả, PISA cũng đánh giá tới 2 tháng, và đánh giá công nhận. Điều đó nói lên rằng, về một số môn học, hay đánh giá chung về trình độ học vấn, thì học sinh Việt Nam không có thua kém so với các nước, thậm chí còn thuộc loại cao. Vì so với các nước châu Âu là giáo dục rất phát triển, họ phổ cập giáo dục từ năm 1750, còn Việt Nam chúng ta sau họ 2 thế kỷ, lại gặp chiến tranh, giờ mới hòa bình xây dựng đất nước được gần 40 năm, nhưng hiện chúng ta đã xây dựng được một thống giáo dục từ mầm non cho đến sau đại học. Hiện hệ thống giáo dục có đến 23 triệu người, nghĩa là gần ¼ dân số đi học. So sánh với nhiều nước thấy đây là một con số đáng tự hào. Có nhiều nước giàu có tại Trung Đông giàu hơn ta rất nhiều, nhưng 50% dân mù chữ, trong khi ta đã xóa mù chữ và phổ cập tiểu học từ năm 2000, năm 2010 thì phổ cập được trung học cơ sở.


Vậy, nhưng nền giáo dục của ta vẫn bị đánh giá là còn nhiều hạn chế. Theo ông điểm yếu nhất trong giáo dục của ta là gì?


- Tôi cho rằng, khâu yếu nhất trong hệ thống giáo dục hiện nay là đại học và dạy nghề. Vấn đề này đã đề cập từ những năm 1990, với tỷ lệ là 1-4-10, tức là 1 đại học, 4 cao đẳng, và 10 công nhân. Còn hiện giờ  thì đại học nhiều hơn cao đẳng, cao đẳng nhiều hơn công nhân. Ví dụ như công nhân thợ hàn, cả nước chỉ có mấy người đạt được bậc 7. Hiện ngành dạy nghề sút kém đi rất nhiều, chưa phát triển được theo nhu cầu của đất nước.


Nhiều ý kiến cho rằng, học hết lớp 9 xong xem trình độ đến đâu thì học tiếp lớp 10, không có thì đi học nghề. Khi nào có trình độ, nhận thức thay đổi thì tiếp tục học lên cao, và vào đại học. Như tại Thụy Điển, có nhiều trường đại học có đến 50% sinh viên đã lao động và từng là công nhân. Còn chúng ta sinh viên rất là yếu. Mỗi năm ta tuyển 60 vạn nhưng ra đáp ứng được công việc bao nhiêu? Tôi nói ví dụ, tại các hội chợ việc làm, vừa qua Công ty Intel của Mỹ vào Việt Nam tuyển 1.000 người, nhưng cuối cùng tuyển được có 40-50 người.


Vậy chúng ta cần phải có khâu đột phá nào trong giáo dục, thưa ông?


Tại Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế. Trong đó có nhấn mạnh, cần chấn chỉnh nhận thức và những việc làm lệch lạc trong giáo dục. Tôi cho rằng, điều này là quan trọng.


Bây giờ hệ thống giáo dục phải xem xét lại, nhất là phổ thông trung học. Phổ thông trung học có nên 3 lớp là 10-11-12; hay chỉ 2 lớp là 11-12, rồi hướng ngay các em vào ngành học đại học nào đó. Hoặc cấp tiểu học giữ 5 năm như hiện nay hay 6 năm.


Trong hệ thống giáo dục thì vấn đề dạy nghề phải tăng cường rất nhiều. Bây giờ chúng ta đưa dạy nghề về nông thôn, không phải các trường nghề thì hiệu quả rất kém. Sau năm 1987 Bộ Giáo dục có thành lập các trung tâm hướng nghiệp và dạy nghề, thành lập được hơn 300 trung tâm ở các quận huyện, còn từ đó đến nay lại dừng. Bây giờ chúng ta có 600 quận huyện, thì ít nhất mỗi quận, huyện phải có 1-2 trung tâm để học sinh cuối cấp phổ thông cơ sở, và phổ thông trung học học kỹ thuật tổng hợp, học nghề, hướng nghiệp, thì nay những trung tâm ấy không được phát triển. Hay như hiện nay, nhiều trường trung cấp được đưa lên cao đẳng, cao đẳng đưa lên đại học.


Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nói phải chấn chỉnh những sai lầm về nhận thức và việc làm, sau đó mới bắt tay vào việc xây dựng lại chương trình và sách giáo khoa, phải thay đổi hệ thống thì mới làm được. Nhưng trước khi có chương trình thì phải có chuẩn kiến thức như thế nào? trong đó có lý thuyết và kỹ năng thực hành. Bây giờ Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa trình chương trình và sách giáo khoa phổ thông. Nhưng chưa xem lại hệ thống, chưa có chuẩn mà đã trình rồi, theo tôi những cái đó khó chấp nhận.


Trân trọng cảm ơn ông!


PV


dvhnn.com

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Võ Hồng Anh, một nhà khoa học chân chính - Tư liệu sưu tầm 21.10.2017
Tác phẩm mới cần đọc ngay: Nhà Triệu - Mấy vấn đề lịch sử - Nguyễn Khắc Mai 19.10.2017
Chuyện Đông chuyện Tây và chuyện An Chi chưa kể hết - Tư liệu 17.10.2017
Con chim trong tay ta đây còn sống hay đã chết? - Nguyễn Quang Thiều 16.10.2017
Về hệ thống Trường học sinh Miền Nam ở Miền Bắc - Nhiều tác giả 16.10.2017
Xót thương Đinh Hữu Dư – nhà báo trẻ đầy tâm huyết vừa đi xa - Tư liệu 16.10.2017
Tác phẩm: Nhà nước Xích Quỷ từ huyền thoại tới hiện thực - Trương Sỹ Hùng 13.10.2017
Kỷ nhà Triệu & Triệu Vũ Đế trong dòng chảy lịch sử - Vũ Truyết 12.10.2017
Cái “tôi” của người Việt - Từ Thức 12.10.2017
Không thể được! Thưa Tổng thống Pháp! - Nguyễn Huy Toàn 12.10.2017
xem thêm »