tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20542186
Những bài báo
24.05.2013
Tư liệu
Phạm Cao Củng, chàng thám tử Kỳ Phát một thời vang bóng

Dáng dấp Sherlock Holmes


Tiểu thuyết trinh thám của Phạm Cao Củng chia hai series mang đặc điểm khác nhau: series Kỳ Phát gồm có Vết tay trên trần, Kỳ Phát giết người, Đám cưới Kỳ Phát, Bóng người áo tím...; series Tám Huỳnh Kỳ bao gồm Máu đỏ lòng son, Chiếc gối đẫm máu, Bàn tay sáu ngón... Trong đó, nổi tiếng nhất là chuỗi series có tiêu đề Trinh thám Kỳ Phát, thường có những khung cảnh bí hiểm, những câu chuyện lắt léo rùng rợn, với các nhân vật thám tử tài ba, trọng nghĩa khinh tài, song hành cùng có số phận éo le... Nhân vật Kỳ Phát mang đậm dáng dấp Sherlock Holmes.


Cũng giống như gã thám tử lừng danh người Anh Sherlock Holmes, chàng Kỳ Phát tôn thờ phép suy luận. Trong cả cuộc đời, chàng Kỳ Phát lấy suy luận làm phương cách phá án. Dùng trí óc để suy xét, đề cao lý trí và logic các sự kiện, tên tuổi trinh thám của ông gắn với phép suy luận. Trong các cốt truyện trinh thám, ít khi có xác chết ngay từ đầu, xác chết sẽ xuất hiện tình cờ để thách thức tài năng thám tử. Các án mạng kép, những liên can ngày càng mở rộng và bí hiểm, những câu chuyện dẫn dắt, những nghị luận về công việc trinh thám đan xen trong tiến trình kể chuyện, đó là kết cấu phổ biến của tiểu thuyết trinh thám phương Tây thời kỳ đầu mà tiêu biểu là Conan Doyle.


Còn series về nhân vật Tám Huỳnh Kỳ thì thường những cốt truyện nhuốm màu rùng rợn, hành động của nhân vật mang tính cách mạo hiểm. Nhân vật chính Tám Huỳnh Kỳ là thủ lĩnh một băng nhóm trộm cướp, đối tượng điều tra của cảnh sát. Đây là mẫu nhân vật lưỡng diện, sẵn sàng làm những việc tàn bạo nhưng trong tính cách vẫn chứa đựng nét thông minh, hào hiệp, nghĩa khí của một trang nam tử, sẵn sàng giúp đỡ người yếu thế, trong nhiều tình huống thật sự trở thành một thám tử, điều tra làm sáng tỏ các vụ việc để rửa tiếng oan cho băng nhóm. Tám Huỳnh Kỳ mang dáng dấp của tên trộm hào hoa Arsène Lupin trong văn học Pháp.


Truyện của Phạm Cao Củng thường được in nhiều kỳ trên các báo và tạp chí với các bút danh Văn Tuyền, Trần Lang, Phương Trì; và cho các báo Loa, Phong Hóa, Ngày nay ký tên là Phạm Cao Củng, Phạm Thị Cả Mốc, Án Cao... Có những truyện in xong kỳ này rồi, tác giả mới bắt tay vào viết tiếp kỳ sau. Tính chất công việc tạo cho ông tác phong viết gần như công nghiệp, viết không lúc nào ngơi nghỉ. Có giai đoạn ông một tuần phải viết truyện cho 5 số báo, tức là mỗi ngày phải viết đủ 16 trang truyện...


Ngoài truyện trinh thám, Phạm Cao Củng còn viết tiểu thuyết kiếm hiệp và mạo hiểm kỳ tình. Ông cũng từng dịch truyện kiếm hiệp Trung Quốc, lại còn dịch văn, làm thơ, cả thơ vui lẫn những truyện thơ bình dân... Năm 1940, nhạc sĩ tài hoa Đặng Thế Phong từng sáng tác ca khúc Gắng bước lên chùa với phần lời thơ của Phạm Cao Củng.


Tuy nhiên, thời ấy, bên cạnh văn chương Tự lực văn đoàn với các tiểu thuyết tình cảm cũng như các sáng tác mang tính xã hội của các nhà văn hiện thực phê phán, thể loại trinh thám duy lý và trinh thám mạo hiểm không được đánh giá cao. Mặc dù trong tập Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan (xuất bản năm 1943), nhà phê bình này nhắc đến Phạm Cao Củng khá trân trọng: “Cái đặc biệt mà người ta thấy ở tiểu thuyết trinh thám Phạm Cao Củng là những nhân vật và khung cảnh do ông sáng tạo đều có tính chất Việt Nam, hợp với trình độ người Việt Nam ta hiện thời, không như mấy nhà tiểu thuyết trinh thám khác đi nhặt những mẩu chuyện ly kỳ của Tây phương rồi cố gò ép vào những khung cảnh lai Việt, lai Pháp... Nếu xét truyện trinh thám của Phạm Cao Củng trong phạm vi tương đối, người ta thấy đến nay ở nước ta, trong loại này, tiểu thuyết của Phạm Cao Củng vẫn là những tiểu thuyết khá hơn cả”.


Giờ đây, Phạm Cao Củng đã vĩnh viễn ra đi. Nhìn lại sự hình thành và phát triển nền văn học hiện đại Việt Nam, chúng ta mới nhận ra, sự đóng góp của ông ở thể loại trinh thám ly kỳ, hấp dẫn này là hết sức quan trọng, nhưng tiếc thay hầu như tác phẩm của ông khá bị lãng quên.


Trong tập Hồi ký Phạm Cao Củng (Nhã Nam và NXB Hội Nhà văn ấn hành vào giữa năm 2012), tác giả viết kể lại cuộc sống trải dài và kết thúc hồi ký lúc ông 85 tuổi. Ông ghi rõ: “Khi tôi tạm ngưng không ghi chép thêm vào tập hồi ký này là ngày 31-2-1999. Thân già lọm khọm tự mình đánh máy lấy, trên máy vi tính thường bị lẫn lộn, lại vì quên khuấy không nhớ trước đã kể rồi, kể thêm lần nữa, rất mong những ai đọc hồi ký đừng cười…”. Vì vậy, ở tập sách này, người đọc chỉ một phần nào đó hình dung được cuộc sống viết văn, làm báo; cuộc sống của người công an phản gián, tình báo; cuộc sống tâm linh và cuộc đời tình ái của Phạm Cao Củng, chứ cũng chưa hiểu rõ toàn bộ sự nghiệp sáng tác của ông, đặc biệt là ở thể loại trinh thám mà ông là một trong những người tiên phong mở đường vào giai đoạn đầu văn học hiện đại Việt Nam.


Trần Trung Sáng.


Báo Đà Nẵng

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Văn học miền Nam 1954 -1975 phải có vị trí đích thực và xứng đáng trong lịch sử văn học nước nhà - Trần Hoài Anh 22.09.2017
Ông Phạm Minh Thuận, Tổng Giám đốc Fahasa: Phát hành sách đang có sự phân hóa mạnh - Tường Vy 22.09.2017
Sự chuyển đổi của người viết trẻ - Tường Vy 22.09.2017
Xây dựng các trung tâm nghề cá lớn gắn với ngư trường trọng điểm ​ - Tư liệu 22.09.2017
Trung Quốc biến thương mại thành vũ khí - Brahma Chellaney 22.09.2017
Yếu tố tình dục trong văn chương đã 'mở'? - Tư liệu 21.09.2017
Ở Sài Gòn, không nói hủ tíu cơm tấm mà bàn chuyện PHỞ - Lê Văn Nghĩa 18.09.2017
Thanh Tùng - Nhà thơ của Thời hoa đỏ - Vũ Từ Trang 14.09.2017
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - cách dùng đỗ trạng nguyên, trên/dưới… (phần 4) - Nguyễn Cung Thông 14.09.2017
Đi tìm những tác giả của bộ phim Ngày độc lập - Tư liệu 03.09.2017
xem thêm »