tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20236064
Lý luận phê bình văn học
25.07.2017
Hà Phạm Phú
Tào Tùng: Nhất tướng công thành vạn cốt khô



Rất nhiều người đã đọc thuộc câu thơ trên. Ý tứ thì cũng đã rõ. Vậy sao lại nhắc lại? Là vì có thiển ý muốn bàn.


Trước hết xin nói về xuất xứ của bài thơ của Tào Tùng, có câu kết nổi tiếng trên, bài KỈ HỢI TUẾ (Hy Tông Quảng Minh nguyên niên). Bài ấy nguyên văn như sau:


己亥(僖宗廣明元年)


澤國江山入戰圖,


生民何計樂樵蘇。


憑君莫話封侯事,


一將功成萬骨枯


Phiên âm:


Trạch quốc giang sơn nhập chiến đồ


Sinh dân hà kế lạc tiều tô


Bằng quân mạc thoại phong hầu sự


Nhất tướng công thành vạn cốt khô.


Dịch nghĩa:


Một vùng Giang Hán lâm vào loạn lạc triền miên


Dân chúng chỉ mong được chặt củi, cắt cỏ làm vui cũng chẳng được


Các tướng thôi đừng bàn chuyện phong thưởng lập ấp


Một tướng được phong thưởng thì có cả vạn người chết.


Bài thơ này được viết vào thời vãn Đường. Thời ấy, sau loạn An Lộc Sơn là khởi nghĩa Hoàng Sào. Chiến tranh liên miên, thoạt đầu từ Hà Bắc lan đến Trung Nguyên, từ mạn Bắc sông Hoàng đổ xuống Nam giang, dân chúng chết vì binh đao thật không kể xiết. Các nhà thơ lớn đương thời như Lý Bạch, Đỗ Phủ… đều có thơ viết về cảnh loạn lạc, li tán, chết chóc, với tình cảm xuyên suốt là phản đối chiến tranh.


Từ thời thượng cổ đến nay, dường như chiến tranh luôn đi cùng nhân loại, như một thứ tai họa, dịch hạch. Những cuộc chiến tranh giành đất đai, tranh giành ảnh hưởng, để làm bá chủ một vùng đất, một nhà nước, một thế giới, thậm chí làm chủ một người đẹp... đều khiến lê dân đầu rơi máu chẩy. Quyền lực mà vua chúa, tập đoàn thống trị giành được thảy đều thông qua bạo lực, đánh đổi bằng sự hi sinh của hàng triệu, hàng triệu binh lính và dân chúng.


Người ta ra sức chứng minh rằng, quyền lực là do Trời ban (mệnh trời), là do Lịch sử lựa chọn. Đỉnh cao của cuộc đấu tranh giành quyền lực là chiến tranh (đấu tranh chính trị chuyển hoá thành). Một trong những tín đồ cuồng bạo lực là Mao. Ông ta nói, “súng đẻ ra chính quyền”. Lại nói, “chúng ta- những người CS- không sợ chiến tranh nguyên tử. Nếu chiến tranh nguyên tử xẩy ra, nhân loại có chết đi đến ba phần tư, thì vẫn còn một phần tư để xây dựng chủ nghĩa Cộng sản”! Trong con mắt của các bậc quân vương xưa, trong con mắt của Mao và những người tôn sùng học thuyết của ông ta, hàng triệu hàng triệu dân chúng chỉ là những quân cờ, không phải là những sinh linh. Chiến thuật biển người, chiến thuật đánh bom tự sát, khủng bố… chính là từ cái nhìn ấy.


Trở lại bài thơ của Tào Tùng, với câu kết “Nhất tướng công thành vạn cốt khô”, mỗi lần đọc lên ta không khỏi rùng mình, như điện giật, chạm đến trái tim. Làm dấy lên nỗi chua sót, sự uất hận, đòi hỏi một sự công bằng. Trên mạng lưu truyền nhiều bản dịch bài thơ này, nhưng tôi cảm thấy chẳng có câu nào sánh với nguyên tác, cô đọng, sâu sắc, như một khối năng lượng được nén chặt. Ta có thể quên những câu thơ trên, nhưng câu kết thì đã đóng đinh vào trí não ta rồi.


Bất luận dịch kiểu gì câu kết xin hãy để nguyên “Nhất tướng công thành vạn cốt khô”


Hà Phạm Phú/ Facebook


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Trở lại với Thạch Lam - Khuất Bình Nguyên 10.08.2017
Có một tâm hồn thức trở với thi ca - Quang Hoài 04.08.2017
Giải huyền thoại hay phỉ báng Tổ tiên, xúc phạm dân tộc? - Hà Văn Thùy 02.08.2017
Về hai văn bản của vua Lê Thánh Tông đối với Nguyễn Trãi - Trần Nhuận Minh 27.07.2017
Tào Tùng: Nhất tướng công thành vạn cốt khô - Hà Phạm Phú 25.07.2017
Nhà thơ thiên tài Joseph Brodsky: những cái may trong cái rủi - Keith Gessen 20.07.2017
Joseph Brosky: Về thơ & đời - Joseph Brodsky 20.07.2017
Kinh Thánh: Tác phẩm văn hóa vô giá của nhân loại - Nguyễn Hải Hoành 16.07.2017
Thế giới xô lệch – Đọc tiểu thuyết đương đại tiếng Việt bằng triết học nhận thức - Lê Thanh Hải 13.07.2017
Ngôn ngữ nghệ thuật thơ Văn Cao - Hà Thị Hoài Phương 09.07.2017
xem thêm »