tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20012073
Lý luận phê bình văn học
30.06.2017
Hữu Đạt
Vài suy nghĩ quanh đề thi môn Ngữ Văn kỳ thi THPT Quốc gia 2017



          Sau khi môn thi Ngữ Văn kết thúc, dư luận xã hội dấy lên nhiều ý kiến về đề thi. Nhiều phụ huynh và phóng viên báo chí đã gọi điện đến chúng tôi nêu các thắc mắc liên quan đến đề thi này. Để đáp ứng nhu cầu của công chúng, chúng tôi xin trả lời như sau:


             1/ Trong đề thì có từ “thấu cảm” là một từ gây ra nhiều tranh cãi. Theo chúng tôi, cách giải thích từ “thấu cảm” của tác giả bài viết rất khó được chấp nhận. Bởi vì, đây là một từ ghép, nếu hiểu theo cách của tác giả “thấu cảm là sự hiểu biết thấu đáo, trọn vẹn một ai đó, khiến ta hiểu được những suy nghĩ của họ, cảm được những cảm xúc của họ, và tất cả xảy ra mà không có sự phán xét” thì có sự bất hợp lý. Vì rằng, “Thấu” là hiểu biết sâu sắc đến tận bên trong bản thân sự vật hiện tượng, nói cách khác là hiểu rõ bản chất của sự vật, hiện tượng. Sự hiểu biết này thuộc về nhận thức lý tính. Còn “cảm” là nhận thức ở mức độ thấp hơn- nhận thức bằng cảm tính. Nếu ghép theo cách của tác giả thì rõ ràng có sự không lô gich trong kết hợp ngữ nghĩa. Bản thân từ tố “thấu” trong từ ghép này đã chứa đựng nghĩa của “cảm” rồi (Không “cảm” thì không “thấu” được). Như vậy, giải thich cho đúng thì “thấu cảm” phải là “hiểu thấu” và “cảm thông” mới đúng bản chất ngữ nghĩa của nó.


2/ Coi “thấu cảm là sự hiểu biết thấu đáo, trọn vẹn một ai đó” là cách nói thiếu chuẩn xác. Một người có thể có thể có nhiều suy nghĩ, hành động khác nhau. Để hiểu trọn vẹn một ai đó không phải là chuyện dễ. “Thấu cảm” có thể dùng để diễn tả một khía cạnh nào đó của tâm lý. Chẳng hạn, có một người phụ nữ bị chồng đánh. Chị ta không dám chống lại, chỉ ôm mặt khóc. Người hàng xóm nói: “Tôi rất thấu cảm hoàn cảnh của chị ấy”. Nhưng để hiểu trọn vẹn chị ấy lại là một câu chuyện khác.


3/ Câu “Khả năng đọc được tâm trí và tâm hồn của người khác là một khả năng phát triển ở những người mẫn cảm” là một câu thiếu chuẩn mực. Bởi vì “tâm trí” và tâm hồn” là thể trừu tượng, nên không ai “đọc” được, ngay cả việc dùng từ “đọc” với nghĩa là “hiểu”. Với nghĩa này, người ta cũng chỉ có thể nói “tôi đọc được suy nghĩ của anh” mà thôi.


4/ Câu “Thấu cảm khiến ta hồi hộp khi quan sát một người đang đi trên dây ở trên cao…” là một câu sai (về kết hợp ngữ nghĩa). Sự hồi hộp đâu phải do “thấu cảm” (hiểu trọn vẹn người đi trên dây như cách giải thích trong bài!) mà là chỉ là do quan sát và cảm nhận qua các giác quan: cảm nhận sự nguy hiểm của người đi trên dây.


       Như vậy, có thể thấy việc chọn một đoạn văn thiếu chuẩn mực, tối nghĩa làm đề thi đã thể hiện sự vội vàng, không chín chắn của người ra đề. Khi đọc những câu văn như đã dẫn, học sinh sao tránh được hoang mang? Mặt khác, việc giải thích các khái niệm trong bài lại có nhiều chỗ chưa ổn sẽ làm cho học sinh hoang mang hơn nữa! Với các em học sinh ở vùng sâu vùng xa, ít có điều kiện tiếp cận sách vở, tài liệu, đề thi quả là một sự đánh đố, gây ra khó khăn quá lớn với các em.


      Theo chúng tôi, từ “thấu cảm” là một từ ghép thuộc loại khó, có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau tùy theo từng văn cảnh cụ thể. Muốn kiểm tra trình độ và dùng nó làm phép “phân loại” đối với học sinh có thể sử dụng từ này, nhưng nhất thiết phải chọn được văn cảnh/đoạn văn thích hợp.


      5/Với loại đề như trên, việc chấm thi tất sẽ gặp nhiều khó khăn. Nếu đáp án được xây dựng dựa trên ý tưởng của tác giả bài viết sẽ khó đạt được tính khách quan khoa học. Trong tình hình hiện nay, bên cạnh các học sinh trung bình, yếu kém, cũng có một số không ít học sinh có khả năng nổi trội. Bài làm của các em trong nhóm này chắc chắn sẽ có nhiều điểm khác với đáp án. Liệu các em có được người chấm thi đánh giá đúng mức không? Đó là một câu hỏi chỉ có thể được trả lời qua các bài viết và điểm số thực tế của học sinh!


      6/ Nhìn tổng quát có thể nhận xét, người ra đề thi môn Ngữ Văn năm nay còn lệ thuộc quá nhiều vào văn bản có sẵn, chưa có những sự chuẩn bị cần thiết để tiếp cận văn bản; đặc biệt còn thiếu các tri thức cơ bản để nhận biết tính chuẩn mực và phi chuẩn mực của văn phong khoa học. Đây là một điều cần nghiêm túc rút kinh nghiệm trong kỳ thi tới.


 



Tác giả gửi www.trieuxuan.info


 


 


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Nhà thơ thiên tài Joseph Brodsky: những cái may trong cái rủi - Keith Gessen 20.07.2017
Joseph Brosky: Về thơ & đời - Joseph Brodsky 20.07.2017
Kinh Thánh: Tác phẩm văn hóa vô giá của nhân loại - Nguyễn Hải Hoành 16.07.2017
Thế giới xô lệch – Đọc tiểu thuyết đương đại tiếng Việt bằng triết học nhận thức - Lê Thanh Hải 13.07.2017
Ngôn ngữ nghệ thuật thơ Văn Cao - Hà Thị Hoài Phương 09.07.2017
Đôi lời về Vecte và nỗi đau của chàng - Quang Chiến 07.07.2017
Huyền thoại Faust - Triệu Thanh Đàm 07.07.2017
Thời gian không đổi sắc màu (3) - Phan Quang 07.07.2017
Thời gian không đổi sắc màu (2) - Phan Quang 07.07.2017
Thời gian không đổi sắc màu (1) - Phan Quang 06.07.2017
xem thêm »