tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21830357
Thơ
28.01.2018
Hoàng Hưng
Thơ Pháp cuối thế kỷ XX (2)



PAUL LOUIS ROSSI


KHI ANNA THÌ THẦM


Các anh chẳng bao giờ thấy tôi


Trong những bến dừng


Dù các anh nhọc công tìm kiếm


Hỡi các chàng thủy thủ của tôi


Như thể các anh đã


Hoàn toàn bị biển nhào nặn


Khi lên bờ các anh chớ có


Ném đá vào vũng nước yên ngủ


Trong lúc bão bùng trú ngụ bờ tôi


Chẳng nỗi điên nào xa lạ với tôi


Các anh nghĩ rằng tôi không biết trầm mình


Như các anh sao trong tối tăm sóng dữ


(Khi Anna thì thầm)


HỐI TIẾC


Lưỡi của những người tình không đấu vào nhau để nói và nếu đôi


khi họ sờ sẫm nhau thì chẳng gì hợp nhất họ thực


Sự ngoài xác thịt kia quá dễ dàng phân hủy ở nơi chẳng gì dõi theo họ


chẳng gì vừa mới xiết ôm thân thể đã


Rời xa một ánh mắt đặt vào là đã mất và không nói với nhau nữa ngắm


nhìn nhau đôi khi


Trở thành dạo ấy họ thoáng nhìn thấy nhau và nếu như họ lướt nhẹ


đường nét đầu ngón tay khuôn mặt


Bạn tình thì chắc do ngẫu nhiên và quá ít ỏi đến chẳng gì đáng nói


thế là không nhìn thấy nhau không


Nghe tiếng nhau một lần nghe ngóng khi con tim đập của bạn tình và


chỉ thế tuy nhiên họ chỉ có


Nhịp đập kia làm vần cho cuộc đời đã tắt cuộc đời


không còn


 đợi


họ...


(Những trạng thái tạm bợ)


BERNARD VARGAFTIG


Con đường im miệng


Vòm lá không một bức tường


Cát sượt


Bóng tối đằng trước những khu vườn


Cây kim tước và lũ mòng biển


Khoảng cách này


Như thể động đậy


Khoảng cách mà cái tên nhìn thấy được.


Quá quá nhiều tuổi thơ


Mà một tiếng xột xoạt mở ra


Cây thông rụng lá


Xa hơn cả sự im lặng


Và ở nơi mà bầu trời


Mỗi lần vọt ra


Chạy và những tảng đá


Được bao bọc trong mùa hạ


*


Chẳng có gì ngoài những cây dương xỉ


Một con chim bìa rừng


Bầu trời đây này


Bãi cây nhỏ trước bình minh


Sự run rảy nào


Không bao giờ qua nhanh


Cây đá


ở nơi những đồng cỏ nhìn ngó


Bụi và cồn cát


Dục vọng khủng khiếp hơn


Lại còn


Sự quên lãng trong ánh sáng


Lại còn một cú nhảy vọt


Sẽ là thuở xưa


Giống như trên triền dốc


Chiếc rào chắn nín câm


(Ở đâu tốc độ)


LUDOVIC JANVIER


SỰ TƯƠI MÁT


Ta thở trên tầm cao


một con sông treo


rồi không khí vỡ trong yên lặng


nhào vào sự hô hấp


ta đã mát tươi đầy miệng


chủ nhật đột nhiên là phong cảnh sáng sủa này


hà hơi vào ta và cho ta uống


ở bầu trời nháo nhào những con chim trốn nhà đi chơi


chẳng có gì xảy ra vậy mà ta đứng đó


mắt ta như những giọt lệ.


CLAUDE ESTEBAN


Tôi nhìn xuống đất, nhưng máu


lại ở nơi khác


trong một túi nhựa, không ở chỗ nào


mà đâu cũng có, giữa những tấm trải giường


hay đằng kia, trên thép


một rầm tàu thủy.


Chẳng là gì


ngoài cái chết dữ dội. Cái chết


đến


trong sững sờ, run rảy


và con tim tê liệt


và những giật nảy trong mắt


và thời gian thoái lui


sụp đổ.


Tôi chỉ có chăng giờ phút ấy


để đớn đau?


Tôi đứng thẳng đấy chứ? Tôi


hiện diện đấy chứ, trong lúc này đây


tôi nói với người?


Tôi có phải một con người? Tôi có phải kẻ


quen dần


và đành chịu? Tôi có phải luôn luôn là


kẻ khóc?


(Bi ca về cái chết dữ dội)


JACQUELINE RISSET


KHOẢNH KHẮC V


(thế kỷ)


Sự tăng tốc vào đúng khoảnh khắc này là nhờ


xúc động mạnh của các tế bào:


cuối thế kỷ


chúng biết


nhờ mùa hạ xua đi điều vô ích


giữ sức lực


- ve sầu


vậy cho nên hãy nói không lời


không phải giải thích


niềm vui


hãy nghe chiều nay


trên đồi như thường lệ


những tiếng động cơ


nhưng làm sao nói lên trong giọng nói


trong cái người ta nhìn thấy


cái người ta nghe thấy


rằng tất cả bám lấy tất cả xung quanh


và tiếng động thay đổi


thay đổi hay ngưng nghỉ trong chậm chạp


cái đầu


nghỉ ngơi


và đột nhiên nhanh hơn và lóng lánh


hãy suy nghĩ


mà không tin


không tự thấy mình


và như vậy


cái mà nàng thấy đi nhanh hơn


Sự lóa mắt của người viết về cái mà anh ta nhìn thấy


anh bảo


đứng thẳng và dịu dàng trong kết cục này


- buổi chiều trong gác lửng


với những cây thông mỏng mảnh


những con sư tử


bồn nước


không chảy


những cây thông quá lớn thực su kếch xù


và những nhà thơ


mới vào nghề kia những nhà thơ đang nói - bập bẹ


những ánh mắt đẹp màu lam


vài lời băng qua khối cầu


Kẻ đang nói hơi lớn con


cũng vậy chúng ta là những khối cầu


luôn luôn muốn bảo vệ cái gì nhỉ


sự tròn trịa hài hòa chăng?


Nhưng chiều nay


thảm tối cây vườn


những tấm thân dậy thì


Vẻ đẹp choang thô bạo


Trường của nó rộng ra đến thế!


cuối thế kỷ -


Khi chiều nay nàng nhảy vô cùng kiều diễm và


đẹp


nàng cũng có


cái không có ở những người đẹp trước đây


trước hôm nay


chiều nay: vẻ


đẹp của lũ quái vật sự


vụng về dọa dẫm bị dọa dẫm của những điệu bộ


mỗi điệu bộ


mỗi khi liều lĩnh bung ra


trong đau đớn


nỗi hổ thẹn có thể được cuốn đi


nỗi hổ thẹn nỗi kinh hãi đã ra đi


...


LIONEL RAY


Trong em không bóng tối


cả những kỷ niệm cũng không: em hiện hữu em nhìn


em trao anh bàn tay em hơi thở em hơi ấm em


ta chẳng tìm ra xa


vì đâu có khoảng cách


chỉ có sức nặng của cử chỉ


hai chân em mở


hiện tại chính xác thực vô cùng


không có về sau không có chỗ khác


giống như một cõi trống không không mất mát


đông đảo, không buông trôi, một cõi trống không


bao bọc - mặt bí mật, nút thắt của thân xác


một ngày tận thế khi đó hồ nghi bị phá hủy


khi đó chẳng có gì thiếu và tất cả đều là không


tay em trong tay anh tim anh trong tim em


không quên lãng không dấu vết không ánh sáng không đêm tối


em mà anh đi tìm quá lâu


anh không còn cần đến những âm thanh không có bề dày


đến làn gió ngập ngừng những sợi chỉ giao nhau những nét giống nhau


em đó kìa, hạnh phúc, cố định, lạnh lùng


không hiện hữu


không còn hiện hữu.


(Tên đã mất)


PIERRE DHAINAUT


NHỮNG ĐƯỜNG NÉT ĐẦU TIÊN CỦA MỘT XỨ SỞ


Cái cây này giống như những cây vây quanh nó,


chỉ có những cành thấp rộng hơn, linh động hơn,


cây hiểu gì về tiếng gọi, về lời tán thưởng


để ngay dưới bóng cây ta tự thấy quá thừa?


Hoài công, chúng ta hoài công quan sát từ buồng mình


bầu trời với dòng sông: chẳng xuất phát từ ta cái hơi thở


làm cháy bỏng, nghiền tan xương cốt. ít ra cũng


ngoan ngoãn, ta theo nó tới đâu?


Gió từ các bờ sông, ngọn gió từ một bìa rừng,


cùng một luồng thổi qua, ánh sáng trong sợ hãi


ta không tìm cách chế ngự, ta làm gió thổi mãi.


Có thể một gương mặt, có thể cái trống không


cái mà sóng thông báo, mây, có thể có được chăng


trực giác về từ chọn đúng? Ta tiến lại gần,


cũng như ta chính không khí nói.


Dây thường xuân phủ tường phủ cửa


nên không già: ra bên ngoài ta đã làm tăm tối


và ta đã làm nhiễm từ cái gì ở bên duới?


Bao nhiêu năm để hé thấy một phù du?


Trên con đường này vì sao ta ngoái lại?


Liệu ta có vượt qua


hiện tại, những con mắt tự đổi mới?


Không thể định nghĩa mặt trời mà không có sóng:


bài thơ như bến bờ ta trú ngụ


mát và khát ban cho ta không hạn chế.


Đột nhiên chẳng có gì thúc bách, con đường có đích hay chăng?


Đàng kia, trên tường gạch in một bóng chim,


ánh sáng chói chang lẫn bóng tối ta không chế ngự


mà phân phối cả hai cùng nhau.


(Quà tặng của những ngọn gió)


YVES MARTIN


Tôi không muốn ca ngợi nhân dân


Vì tôi không biết nỗi phiền muộn hẹp hòi của người


Cũng như tình yêu chậm rãi, và những cuộc chiến tranh


Chính đáng hay bất chính của người.


Tôi không muốn ngợi ca phụ nữ


Vì tôi không biết họ


Ngoài những tạo vật lộng lẫy


Không yêu tôi


Và tôi không biết yêu.


Tôi muốn là một con người


Không quá thẳng thắn cũng không quá đắng cay


Nhè nhẹ, dề dà chết


Sống đôi khi


Bởi chẳng thể nào khác.


(Những tiểu sử)


FRANCK VENAILLE


Trần cao. Tường gạch. Đứng sau cánh cửa của cái xưa kia là căn hộ nhà mình,


Jack-to-Jack nói với mẹ. Bà đứng ở bên ngoài, trong hành lang Pháo đài và la:


"Sao con lại nói dối mẹ? Con đâu có được những điểm thi tốt như thế này?"


Hắn: "Mẹ". Hắn suy nghĩ: "Con đã bốn mươi hai tuổi, sao mẹ cứ nghĩ là đến


tuổi này con vẫn còn nói dối mẹ!" Im lặng. Hắn quyết định mở cửa và nhận ra


thoạt tiên hai chiếc chìa khóa to đùng cắm sâu vào lỗ khóa ngoài. Hành lang


trống rỗng. Hắn la lên: "Mẹ" và lao ra cầu thang. Dưới ấy, theo lối quay phim


ngửa mặt, bên dưới hai tầng, hắn thấy bà trốn chạy, nhỏ bé, mặc áo ngủ, các ống


cuộn trong tóc, cắp hai bên hai chiếc va li to đùng mà hắn biết là trống rỗng.


(Jack-to-Jack)


GIL JOUANARD


CHẦM CHẬM ĐI BỘ QUA VÙNG GRAS DE CHASSAGNE


(trích)


Mồng một tháng giêng. Mặt trời, xóa kính cửa, đánh thức mấy con rắn mối.


Trong vườn rào, cây hạnh ca lên niềm vui đến sớm. Những bông violette, chẳng


lo bất cứ tương lai nào, ướp hương các góc tối. Chiều qua, dòng Combe de


Mege mơ tưởng những âm cộng hưởng rất xa với tên nó. Giếng mảnh khảnh,


những chồi non rúm ró, những cây sồi, những bức tường con: tất cả đợi chờ.


Mỗi mùi khởi đi một đường mòn.


Giữa hai tảng đá, từ này thật đúng: cỏ. Xa hơn, cũng chính xác như vậy: thân


cây xanh, hoa vàng, trên tiểu đảo đất nâu. Ngày tràn trề khắp chốn.


Những chiếc đinh vặn vẹo và rỉ sét, những mảnh gốm và mảnh vỡ con thoi,


bình cà phê mất giọng mãi mãi, những đoạn thơ xửa xưa thuộc nằm lòng. Nằm


đó, huy hoàng sương đọng, ban mai.


Chiều sâu của cái kêu gọi ta trong phong cảnh, nhẫn nại, ương bướng, như có


một đợi chờ dai dẳng ở trước mọi hóa học. Im miệng, nhìn ngó. Và tin ở mắt


mình.


Cuối mỗi ngày, một bồn đất lặng im, và thủy tinh một thứ nước tương tự như


âm nhạc; suối nguồn này và hoàng hôn này, buổi tối của những hòn đá mát


rượi. Những từ giống như bánh mì tốt lành lưu chuyển trong tiếng nói của cây


cối.


...


ANNE - MARIE ALBIACH


"Mặt tiền màu đỏ của công trình xây dựng


thế kỷ XX này phản chiếu trong làn nước


kính cửa bí mật của việc gió đã được chuyển


tới đâu và bằng cách nào..."


"đất mở ra - một âm nhạc


phát lộ trật tự của đổi mới


sự chia tách -


sự phân ly dữ dội ấy


tiến hành việc cắt đứt:


 tính phản hồi


của lời nói đang sổ ra -"


một tầm lùi


rong ruổi lời


"và những vang âm của nó"


khoảng cách làm khuyếch đại Diễn ngôn


"sức căng hiện thành


đồ hình"


trong cái bất khả của thân thể


thuộc về kẻ Khác


SỨC CĂNG: sinh ra trong giấc ngủ


nó soạn cảnh diễn ban ngày


(Mezza Voce)


DENIS ROCHE


Từ 11 giờ đến 11 giờ 22


ngày 7 tháng 2 năm 1961


Tôi nói với anh chắc chắn rằng các con chữ có


Những bàn tay dạy ta nghệ thuật của người bán dạo


Những nồi đất nung đánh dấu từng chặng mảnh đất


Mảnh đất bỏ hoang đến mức những viên sỏi không


Có vẻ cân nhắc điểm tiếp xúc của chúng với


Đất mảnh đất bị thu nhỏ


Như sân chơi ki trên tàu biển


Chớ viện những lý do giống như tôi


Để lang thang trong khu vườn rực rỡ kia


Tôi sẽ chẳng thể nào biết được mà không vô cùng phiền muộn


Rằng các người đã chết mười lăm ngày rồi


Khi còn hai phút rưỡi là kết thúc bài thơ


Vốn bao giờ cũng là một kiệt tác của sự chính xác.


(Những chuyện kể đầy đủ)


PAUL DE ROUX


TRÊN KE


Một người đàn bà viết trên ke tàu điện ngầm, trên đầu gối,


mà anh chỉ kịp nhìn thấy


- già hay trẻ anh không biết, con tàu chạy mất:


một cuốn sổ và bàn tay nàng viết, nhanh, và lập tức,


qua những tiếng giậm chân, trong ánh sáng sường sượng,


anh nhớ đến một thứ có thể là ngọn nến,


ánh sáng của nó bắt chợt sau một ô kính, ban đêm: ở đó cũng


có một người đàn bà, cúi xuống bàn, chăm chú


- chỉ thấy mái tóc và những ngón tay nàng


gạt mớ tóc quệt vào tờ giấy,


tay kia đưa ngòi bút, và đôi khi


nàng dừng sững lại, khoảnh khắc dường như


điều thiết yếu trong đời nàng dồn lại, quá đậm đặc


không dễ dàng lướt qua trong ngôn từ.


MARIE ÉTIENNE


CÔ GÁI VỚI LŨ CHUỘT


Sáng tinh mơ tôi ở giữa một căn phòng


Căn phòng ngỡ ngàng cửa chớp đóng kín


Chiếc giường trải tấm khăn nhung phai màu


Có hoa marron như ở nhà bà nội


Cửa sổ ở phía cuối buồng tôi ngồi đấy


Trong chiếc ghế bành Claire ngồi trước mặt tôi


Trên sàn nhà lưng tựa vào thành giưòng


Đầu gục xuống tôi nâng lên tôi đỡ


Em đứng dậy người em sũng mồ hôi


Tôi ôm em vào lòng


"Em ơi nằm xuống


Tôi ôm em vào lòng


"Em ơi nằm xuống


-Không", em nói với tôi rồi trở lại ngồi


Tôi không thấy đám đông nhưng nghe tiếng họ


Hát một bài kinh cầu từ ngoài phố


Gần đến nỗi tôi phát sợ chúng tôi đơn độc


Robbe đã đi một chuyến chơi xa


Anh gửi người quản lý quán ba


Bên cạnh cho tôi vài tấm hình dâm bẩn


Trên tấm bìa để riêng tôi đọc được


"Em là Mã Não có ruột Cristobal" *


"Em là Mã Não có ruột Cristobal"


Lời nhắn gửi chẳng gì thêm tôi chạy


Trên thềm cầu thang tôi ào xuống các bậc


Lúc nhúc những chuột là chuột


Để tránh


Đụng phải chúng tôi nhảy lên cao


Chúng cũng lên cao bằng cách trở thành


Những con heo


Ông chủ nhà đứng lại phía trên


Cúi xuống qua tay vịn và kêu lên


"Robbe đi rồi cô đừng có lầm lẫn


Thời này thiên thần không còn cánh nữa đâu"


"Thời này thiên thần không còn cánh nữa đâu"


Tôi nghĩ ngợi về hành trình mình đi bộ


Và quyết định leo lên cây cầu


Bằng sắt vượt qua con đường sắt


"Rồi ta sẽ đi theo con phố hướng lên


Núi"


Đó chính là con đường thuở nhỏ


Tôi vẫn đi đến trường học hàng ngày


Mất hai mươi phút


"Mình đủ thì giờ


Tôi tự nhủ, để điện thoại trước khi


Đi xa"


Nhưng cái trạm thì dơ dáy


Đi xa"


Nhưng cái trạm thì dơ dáy


Tôi phải đi vòng một đống trắng và mềm


Mới đến chỗ máy điện thoại


Trong khi


Tôi tưởng mình đã kéo cửa thì một


Cậu bé đi vào không lời xin lỗi


Cậu hành động cứ như ở nhà mình


Khuỷu tay quen thuộc tì vào cửa kính


Chúng tôi đứng chật chội và giam hãm


Cùng với cái vật chia cách và tập họp


Chúng tôi thôi hoãn lại thì hay hơn


* Theo tác giả bộc lộ với người dịch, thì bài này nằm trong một loạt thơ liên


quan đến Freud và giấc mộng. Claire là tên một cô gái tình cờ bà gặp trong một


hoàn cảnh khác, ở đây cái tên Claire hiện ra cũng chỉ là ngẫu nhiên. Câu "Em là


Mã não có ruột Cristobal" cũng vậy, nó hiện ra không biết từ đâu; sau này bà


mới nghe nói rằng Mã não là loại đá quí tạo bởi loại khoáng có tên là cristobal,


nhưng Cristobal cũng là một tên người phổ biến trong các ngôn ngữ châu Âu,


và Mã não (l'Agate) cũng trùng âm với một tên người dùng cho phái nữ


(Agathe).


Họ bảo: tôi sẽ thực hiện những chuyến đi thật xa trái ngược với những kẻ ngủ


hàng ngàn trong đất đang kết hợp với thịt mình để tự phân hủy. Tôi sẽ sang


Chân trời Phương Đông và từ Hiện tại đi về Quá khứ qua Đường vòng các


Vùng lạnh. Tôi là người bộ hành, đôi chân vâng lời và các đốt sống cổ ngay


ngắn, tôi vững vàng chắc chắn.


Họ bảo nhìn kìa: bầu trời mở, biển mở, phương nam mở, phương bắc mở, phân


nửa trời tây mở, phân nửa trời đông mở.


Họ bảo nhìn kìa: tôi mới sinh ra tôi mới sinh ra. Tên tôi là Đại Hắc, tôi là một


kẻ đơn độc giữa cô liêu và cái gì sống trong tôi tôi làm nó hiển hiện, tôi kêu y


hệt ngỗng trời, chao ôi sao tôi yếu ớt thế chao ôi sao tôi yếu ớt thế!


Tôi túm tóc những ngọn gió đông, tôi giữ chân những ngọn gió khác, và tôi


chạy khắp bầu trời để bầu trời hấp thụ tôi, thực sự, đều đặn, vô số lần.


Sự thực là tôi tấn công, tôi đến gần và tôi ngồi xuống mà không thấy khó chịu,


kích thích sự trả thù, sự thực là tôi mang trong mình, trên lưỡi trong họng, ký ức


của Lời, tôi tiến lên tôi chạy khắp bầu trời và ánh mắt của trời rơi xuống tôi.


(Máu của người canh phòng)


JEAN-FRANÇOIS BORY


GỬI CLUNY


Trong một khu rừng rất xưa,


rừng từ ngữ và ký hiệu


mà anh thấy


lúc quen & lúc lạ


một chàng thợ săn


rượt theo một con quái vật đầu sư tử,


nó để lại trên đường đi


những chữ cái lộn xộn


[và nhàu nhĩ


mà chàng thợ săn ương ngạnh


giải mã ngày một nhanh hơn,


gấp gáp để cuối cùng bắt được nó


đương nhiên chàng ta không hề


[ngốc nghếch chàng biết rằng tất cả làm chàng lạc lối


& vắng mặt chàng, trí óc của con người dễ tin hơn ở


những gì có thể vuốt ve các ảo ảnh và dục vọng của nó.


Và thế là chàng đến một nơi,


thêm vào mọi ký hiệu ấy,


nó được bện toàn bằng vòng và nút


rút cuộc chàng trông thấy, giữa tấm thảm"muôn hoa"


con quái vật đầu sư tử của chàng tị nạn bên con kỳ lân và


một bà ăn vận như


[thời ngày xưa


và, trước mặt chàng, một tốp


thợ săn đang xăm xoi chiếc thảm,


những vòng, những nút,


[những ký hiệu,


chữ viết của nó.


Đó là những thợ săn khác,


[những người đọc khác,


Chính họ đang đi tìm


Những con quái vật đầu sư tử của họ


(còn tiếp)


Nguồn: Thơ Pháp cuối thế kỷ XX. Hoàng Hưng chọn và chuyển ngữ. NXB Hội Nhà văn, 2002. Cám ơn Dịch giả gửi www.trieuxuan.info


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Bản gốc bài thơ: Gửi em ở cuối sông Hồng - Dương Soái 17.02.2018
Hai bài thơ về trận chiến chống giặc Trung Quốc xâm lược 17-02-1979 - Nguyễn Việt Chiến 17.02.2018
Bên dòng Nho Quế - Trần Mai Hưởng 17.02.2018
Kẻ phản bội Tổ quốc - Nguyễn Quang Thiều 17.02.2018
Em tôi - Thục Chinh 17.02.2018
Chẳng thể nào quên ngày 17-02-1979 - Vương Trọng 17.02.2018
Thơ viết ngày đánh giặc Trung Quốc 1979 - Trần Nhương 17.02.2018
Hãy để nhân dân tin yêu đất nước! - Minh Đan 07.02.2018
Thơ Pháp cuối thế kỷ XX (5) - tiếp & hết - Hoàng Hưng 28.01.2018
Thơ Pháp cuối thế kỷ XX (4) - Hoàng Hưng 28.01.2018
xem thêm »