tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21326425
Truyện ngắn
24.11.2017
Nguyễn Thị Anh Thư
Học phí làm người

         -Này! Nga ơi! Anh Trần chết rồi đấy! Cháu biết chưa? - Bà tạp vụ hối hả chạy ra tuyên bố một câu xanh rờn, quét ngang mặt Nga một tia  mắt sắc như dao, nhếch mép đầy ẩn ý rồi te tái chạy vào sân công ty.


 


- Cái gì cơ ạ? - Ngồi sau quầy bán hàng Nga sững sờ. Cuốn sách đang đọc dở trên tay cô tuột rơi xuống đất. Rồi như bừng tỉnh cô bật dậy hỏi với như quát theo - Bác bảo ai chết?


 


- Anh Trần chết! - Bà Phó phòng Kỹ thuật máy đủng đỉnh đi ra trả lời thay - Hàng xóm của anh ấy vừa đến báo cơ quan rằng sáng nay họ vớt được anh Trần từ dưới hồ nước gần nhà anh ấy lên. Bây giờ cơ quan phải cử người đi ngay đến nhà anh Trần.


 


Tin này như sét đánh ngang tai, khiến Nga chao đảo. Đôi chân cô bủn rủn. Cô bám vào mép bàn và ngồi phịch xuống ghế.


 


Nga không thể tin nổi điều mình vừa nghe là sự thật. Mới cách đây bốn ngày anh còn hẹn gặp cô vào ngày hôm sau. Nhưng hôm sau con cô sốt nên cô đã lỡ hẹn với anh Trần.


 


Sáng nay, Nga vừa bước vào phòng Hành chính, mọi người còn xúm lại trêu cô: “Hôm đầu tiên mày nghỉ, anh Trần đến cơ quan cứ chờ mày mãi!”, “Có lẽ anh Trần mê cái Nga vì hôm thứ ba tuần trước lúc đi đường tao bắt gặp anh ấy cứ đi theo nó mãi. Trông điệu bộ anh ấy bần thần lắm!”.


 


- Này! Anh Trần chết sáng nay! - Tiếp theo chân bà Phó phòng Kỹ thuật là bà kế toán viên chuyên buôn chuyện, kẻ hay thích thông tin chi tiết hơn bằng cách thêm thắt vào những gì bà tưởng tượng ra - Cô hàng xóm bảo: từ hồi mẹ anh Trần mất, anh Trần thường uống rượu say rồi ra ghế đá bên hồ ngồi nhìn xuống nước. Đêm qua mất điện, trăng mờ chắc anh ấy bị trượt chân rơi xuống hồ. Chắc chán đời, anh ấy không lên nữa... - Đoạn bà nhìn Nga chằm chằm, có vẻ như bà muốn khám phá cái gì trên mặt cô.


 


Rồi hình như mọi người trong công ty đang xếp hàng lần lượt thay nhau ra “Quầy giới thiệu sản phẩm” của công ty để báo cho Nga biết tin dữ.


 


- Này! Chú Trần chết rồi đấy!...


 


- Này! Cậu Trần chết rồi đấy! Có lẽ nào...


 


- Này!... Người ta nghi anh ấy tự...


 


Cái Công ty trách nhiệm hữu hạn chủ yếu buôn bán máy móc chuyên ngành in ấn, kiêm in thuê các loại: bao bì, tờ rơi quảng cáo, sách báo các loại... bé xíu này quanh quanh có vài bước chân với hơn hai chục mống nhân viên; vậy mà chỉ có bộ ba Ban giám đốc và một vài người đàn ông nữa là chưa theo chân họ đến dò xét những sắc thái tình cảm trên mặt Nga.


 


Hình như mọi người đang muốn ám chỉ: anh Trần mất không bình thường. Và thủ phạm nghi án không ai khác ngoài Nga!


 


Nga cảm thấy một cách rõ ràng rằng: mọi người tới gặp cô không chỉ một mục đích thông tin.


 


Cô như thấy đằng sau những hành vi, tiếng nói của họ là những câu rủa xả không ra lời: “Đồ ác độc! Vì mày mà anh Trần chết đấy!”. “Mày đừng tưởng mày hay lon ton đi giúp người là mày tốt nhé! Mày đã giết người đấy! Mày đã giết người...”. “Nhìn xem! Anh ấy vì nó mà chết. Vậy mà nó cứ trơ như sắt lạnh như đồng, không rỏ một giọt nước mắt. Đồ lòng lim dạ đá!”...


 


Nga biết, họ muốn thấy những giọt nước mắt đau đớn, ân hận trên mặt cô.


 


Nhưng mắt Nga cứ khô khốc. Người cô cứ ngây ra, đờ đẫn, bủn rủn. Các thớ thịt trên mặt cô trơ lỳ, bị căng cứng như đóng băng.


 


Chỉ có cô tự biết trái tim mình đang thắt lại quặn buốt; và những ý nghĩ đang gào thét trong óc cô sắc như gươm dao làm cô đau xé cả đầu:


 


Mình đã làm gì nhỉ? Mình đã gây lên nông nỗi gì thế này? Anh Trần và cả mẹ anh ấy nữa đã rất quý mình, đã hy vọng ở mình biết bao! Vậy mà khi mình muốn sửa cái tội đã quá vô tâm với hy vọng của mẹ anh ấy thì lại gây nên cái tội giết anh. Có phải mình đã giết anh ấy không?


 


Tại sao mọi tội lỗi lại đổ lên đầu mình cả thế này? Tại sao mình lại cứ hay thương vay khóc mướn rước việc vào thân; quá tận tụy đem thân đi gánh vác giải quyết những công việc của người khác để rồi lại nên nông nỗi này?


 


Tại sao mình không biết sống cho “đúng mực” như mọi người lại cứ hồn nhiên yêu ghét một cách phân minh?


 


Bây giờ thì ai cũng đúng cả! Ai cũng yêu quý và cư xử tốt với anh Trần cả. Chỉ có mình là xấu xa, ngu xuẩn, là độc ác mà thôi...


 


Trớ trêu thay, từ lúc nước mắt Nga giàn giụa, mũi cô đỏ ửng, môi cô sưng vêu lên thì trong công ty chẳng còn ai ra báo tin dữ, để lại đi báo ngược vào công ty rằng: “Con Nga đang khóc!”.


 


Từ lúc nào không biết Nga đã quên cả thương Trần. Cô đã quay ra giận mình, căm thù mình, nguyền rủa mình. Và cô không chỉ nguyền rủa mình một lần. Cô nguyền rủa tất cả những lần cô đã trót cởi lòng cởi dạ mình đi yêu thương, đi thù ghét, đi gánh vác không công những nỗi đau của thiên hạ, những nỗi cô đơn của thiên hạ.


*


Lần đầu chính là lần ở công ty này Nga đơn thương độc mã dưới cái mác nữ công của công ty đứng lên bảo vệ công ăn việc làm cho một cô bạn đồng nghiệp, khi cô ta bị mụ Trưởng phòng thâm hiểm trù úm muốn hất cổ khỏi công ty, để rồi Nga chuốc lấy nỗi thù ghét âm thầm của sếp cô ta, vì đã phá hỏng mưu đồ dọn chỗ cho con dâu trước khi về hưu của mụ.


 


Rồi khi ở lại làm việc phải chịu sự hành hạ ti tiện của mụ trưởng phòng hàng ngày hàng giờ chẳng khác tên tù khổ sai thì cô bạn lại đâm oán thán Nga vì Nga đã nhiệt tình bảo vệ cô ta. “Giá lúc ấy Nga đừng bảo vệ tớ, đừng nài tớ ở lại thì tớ đã có thể đến cơ quan khác. Giờ thì muộn mất rồi. Chỗ tớ quen, người ta đã nhận người khác”.


*


Lần thì Nga xông vào đời Thúy Đi. Thúy Đi là cô bạn gái già cùng học cấp hai ở quê với Nga từ xưa. Thực ra khi còn ở quê, Thuý Đi tên là Thị Đi. Con một ông bố trọng nam khinh nữ, nên con chị tên Vứt, con em tên Đi. Con gái thì chỉ có vứt đi không đáng đồng kẽm. Ra Hà Nội, Thị Đi đổi là Thúy Đi cho đỡ quê mùa. Khi tình cờ gặp lại Nga, Thúy Đi đã ba mươi tuổi. Đi hành nghề Trung cấp Thương nghiệp, chuyên mua bán rau dưa, hoa quả cho một cửa hàng của mậu dịch xưa kia.


 


Vào những năm 1990 đói khổ, suốt ngày Thuý Đi phơi mặt ở ngoài đường đi tìm mua nông sản. Nòi giống xuất thân miền gió Lào cát trắng lại thêm nắng gió đường trường năm này qua năm khác, đã khiến Thúy Đi ganh đua nhan sắc với con mực khô: mốc xỉn và gày quắt. Đã thế xương cốt Thúy Đi lại dài nghêu ngao, chân tay thẳng ngẵng như con gọng vó. Ế đã cầm chắc! Chỉ muốn cho mà chẳng thấy ai muốn nhận! Nơi trinh tiết hẳn sẽ ngàn đời bí hiểm!


 


Nhìn thấy Thúy Đi le te luýnh quýnh trước bất kỳ gã nào miễn là đàn ông, Nga lại liên tưởng đến con mèo cái tơ mới tới kỳ động đực ở nhà. Ả chuyên lăn lê ngay nơi ngưỡng cửa ra vào. Hễ có bóng người bước tới là ả tưởng ngay gã bạn tình đã đến. Ả liền bò rạp lết bụng xuống đất, đuôi vểnh lên, chìa chiếc phao câu ướt rượt lên trời rưng rưng chờ đợi. Miệng ả rỉ rên những tiếng kêu thê thiết.


 


Tội nghiệp Thúy Đi! Nga liền lục soát ngược xuôi mọi tầm quen biết, lôi ra được một anh bạn giáo viên cấp hai dạy sử, phong nhã, đẹp trai, nhà cửa đàng hoàng, nhưng cũng lại đang bơ vơ không nơi truyền giống vì bằng cấp thấp và đồng lương quá bèo.


 


Thúy Đi nghe chuyện mừng rỡ tâm sự: “Nghèo thì với Thúy Đi đâu thành vấn đề, Thúy Đi khổ mãi quen rồi! Cái Thúy Đi cần lúc này là hơi ấm của người đàn ông. Còn bằng cấp thì so sánh Trung cấp Thương nghiệp với giáo viên cấp Hai là quá đẹp!”.


 


Cưới xong, suốt một năm sau đó Thúy Đi như bay bổng trong hạnh phúc. Mọi người quen biết đều vui vẻ gọi Nga là “chị Thanh Tâm” hoặc “chị Vêra” ý nói bà mối mát tay, khiến Nga cứ ngây ngất như chính mình cũng đang hưởng tuần trăng mật.


 


Sự thỏa mãn làm cho người Thúy Đi nảy nở xinh tươi. Con gọng vó năm xưa bỗng trở nên tròn trịa cao ráo; đi đứng háng mông đung đưa khêu gợi.


 


Chẳng biết Thúy Đi đung đưa đùi háng thế nào mà tay Giám đốc Công ty Thương nghiệp mới, đã hai đời vợ năm sáu mặt con liếc mắt đưa tình ngay những phút đầu tiên gặp gỡ tiệc tùng hát Karaôkê cùng nhau. Lão mê Thúy Đi tít mắt.


 


Những tưởng “nghèo thì với Thúy Đi không thành vấn đề. Thúy Đi đã khổ mãi quen rồi!”. Ai ngờ Thúy Đi lại sẽ đến ngày không chịu quen rồi với cái khổ mãi.


 


Cuộc gặp gỡ với Giám đốc mới trong đêm hát Karaôkê đã lóe lên trong óc Thúy Đi khát vọng đổi đời. Thúy Đi liền kết hợp ngực mông có vẻ hoang dại khát tình rừng rực của ả mèo cái năm xưa với sự hồi hộp bí ẩn của một kẻ cắp ái tình, trơ tráo đánh gục lão già dê ngay tắp lự. Ngay trong đêm ấy Thúy Đi có tờ quyết định điều động do chính Giám đốc ký: nhấc Thúy Đi lên chức thủ quỹ trên Công ty. Ông ta còn tạo điều kiện cho Thúy Đi đi học tại chức trong giờ hành chính.


 


Chẳng mấy chốc Thúy Đi có bằng kế toán viên, rồi có bằng kế toán trưởng trong chớp mắt. Từ đó, Thúy Đi đêm ngày công khai kề cận bên sếp lớn, Thúy Đi tháp tùng sếp đi khắp nơi. Thúy Đi giàu lên như thổi. Là “bà” kế toán trưởng của Công ty với khát vọng nay mai sẽ thay chức Phó giám đốc tài chính của một ông mắc bệnh tim độ bốn, Thúy Đi đã hóa ra đỉnh cao rồi. Còn anh chàng bảnh trai nhút nhát giáo viên dạy sử lớp sáu đã hóa thành vực sâu.


 


Thúy Đi tìm đến Nga tuyên bố: “Mình rất cám ơn những gì Nga đã làm cho mình trước đây. Nhưng đời mình không thể gắn bó mãi với kẻ hãm tài, suốt ngày chỉ biết bán cháo phổi lấy dăm đồng lương chết đói, chẳng dám mơ “chơi sang” mua thêm lấy một lọ nước lau nhà hay lọ cọ rửa toa lét...” Thúy Đi vội vã ly dị nhanh chóng như kẻ trộm đang chạy trốn. Cả nhà trai quay ra lên án Nga làm dang dở đời người con trai nhà họ.


 


Leo lên chức kế toán trưởng quá nhanh, lại cậy có ô dù che đỡ, Thúy Đi mờ mắt vì oai quyền to lớn, ra sức lộng hành trên đầu nhân viên cũ của Công ty Thương nghiệp. Các nhân viên ở đó lòng tràn oán hận quyết tâm vạch lá bắt sâu. Cuối cùng họ đã moi ra được một bí mật: Thúy Đi chưa tốt nghiệp phổ thông. Cô ta dùng bằng giả đi học Trung cấp Thương nghiệp.


 


Ông Giám đốc cho Thúy Đi đi học kế toán trong giờ hành chính để tiện hợp pháp hóa thời gian với mọi người ở cơ quan và gia đình chứ đâu có đi học. Họ trốn đi thuê nhà nghỉ. Thúy Đi học ít chơi nhiều, đương nhiên là trượt vỏ chuối. Ả lại giở chiêu cũ bắt tình nhân mua bằng rởm về trình cơ quan.


 


Ông Giám đốc đàng hoàng nhấc Thúy Đi lên chức kế toán viên. Được đằng chân lân đằng đầu, Thúy Đi lại đòi người tình cho đi học lớp kế toán trưởng. Cứ bài ấy trình diễn, ông Giám đốc già xấu máu trượt dài trong vũng bùn Thúy Đi rải ra.


 


Nhưng vụ xì căng đan này mới chỉ là phần ngòi nổ, cảnh sát kinh tế đã lần ra quả mìn tham ô tàn bạo: biến hóa đất đai của công ty thành của tư nhân bán lấy tiền để hai kẻ ăn chơi trác táng.


 


Hậu quả là ông Giám đốc được nể quá khứ huy hoàng có công với nước, cho hạ cánh an toàn bằng cách về hưu sớm hai năm. Còn bao nhiêu tội lỗi Thúy Đi được gánh cả vì ả có lịch sử thâm niên chơi của giả. Cả Công ty vỗ tay khen “Giời có mắt”. Ngồi buồn rỗi việc trong lúc vụ kiện đã đến hồi kết chỉ còn đợi đi tù, Thúy Đi đến tâm sự với Nga: “... Giá hồi đó chồng mình đàn ông hơn, đáp ứng được đòi hỏi của mình thì mình đâu có ngả vào tay lão già P, thì đâu lại phải rơi xuống đáy vực như thế này. Tại Nga đã làm mối cho mình một lão lẻo khoẻo, cứ vừa trèo lên mình vừa run, lại còn mắc bệnh nghề nghiệp năm phút lại hỏi “Em có ý kiến gì không? Tại Nga! Tại Nga tất mà cuộc đời của mình nên nông nỗi này!...”


 


Thế mới hiểu tại sao từ ngàn xưa các cụ đã răn dạy “làm mai” là một trong bốn đại ngu: “làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu”. Mà cái ngu này lại còn được xếp lên hàng đầu. Lúc hay, lúc được việc cho người khác thì tài đức, giỏi giang, phúc lộc là ở người đang hưởng. Lúc xấu xa, bất lương, thất đức là tội ở kẻ “làm hộ, lãnh hộ, gác hộ, cầm hộ”. Đáng đời! Đã ngu lại ráng mà chịu. Nhớ rút kinh nghiệm lần sau.


 


Nhưng đường đời muôn nẻo ngàn lối, tránh vỏ dưa lại gặp vỏ chuối. Có giống nhau đâu mà áp dụng bài học lịch sử. Người ta đôi khi ngu một giây đã tiêu đời, vậy mà mới ba chục tuổi đầu, Nga thấy mình đã nhiều lần ngu dại.


 


Cũng nhiều lần tự ngồi rút kinh nghiệm vậy mà chẳng bớt ngu. Mỗi lần mỗi khác chẳng cái ngu nào giống cái ngu nào.


 


Lần tiếp đến chính là Nga phải gánh lấy hậu quả: phải ra làm việc ở cái nơi cô đang ngồi đây. Cái nơi tiếng là “Quầy giới thiệu sản phẩm mới” thực tế chỉ là một cái bàn bày dăm tờ bướm in lòe loẹt, vài quyển sách báo, tạp chí, các loại catalogue quảng cáo máy móc mới của công ty; và trên đầu có một cái ô che nắng mưa dựng ngay trên vỉa hè sát cửa ra vào của Công ty. Một thứ công việc hầu như bị cô lập hoàn toàn với mọi người trong Công ty. Ngồi ngẫm lại tất cả mọi sự việc từ xưa đến nay, Nga hiểu ra từ đâu nên nỗi này.


 


Hồi đó Nga làm ở bộ phận Can bản thiết kế, chẳng dính dáng gì đến bộ phận Tiếp thị khách hàng của Ngô Tiếp. Nhưng một hôm bỗng nhiên Nga được bà Ngô Tiếp năn nỉ mời sang quán cà phê trước cửa “Có việc muốn trăm sự nhờ cháu”. Nga không hiểu một nhân viên quèn như mình sao lại được bà Ngô Tiếp - một trưởng phòng - trọng thị đến như vậy. Nhưng bản tính nhẹ dạ hễ thấy ai gặp khó khăn là không sao cầm lòng nổi; cứ như kẻ bị mộng du, Nga đi theo bà Ngô Tiếp sang quán cà phê bên đường.


 


Sau khi cung kính mời nước một đứa trẻ chỉ đáng tuổi con cháu mình, làm nó cảm động đến rớt nước mắt, bà Ngô Tiếp mới bùi ngùi, sụt sùi kể: “Thằng con trai đầu của cô dại dột a dua theo một đám bạn đi ăn cắp xe máy của người ta. Chuyện vỡ lở, nó và đồng bọn đều bị bắt hôm kia. Cô đã nghĩ nát óc mới nhớ ra cháu là con một bà rất nổi tiếng làm ở đoàn chèo. Bà quen biết rất nhiều vị quan chức cao cấp có liên quan đến việc xét xử. Vậy cô nhờ cậy cháu về nói giúp với mẹ cho cô được van xin bà giúp thằng nhỏ nhà cô. Em nó chỉ dại dột đi theo đám bạn xấu thôi, chứ nó có hư hỏng gì đâu. Cháu không chịu giúp em nó thì đời em nó rơi xuống đáy vực, tan nát luôn từ hôm nay. Cô cũng coi như nó đã bị chết dưới tay cháu ngày hôm nay...”


 


Đấy! Làm sao thấy người sắp chết, mà lại chết oan ức, chết dưới tay mình mà không cứu chứ.


 


Nga le te về năn nỉ mẹ cứu giúp con bà đồng nghiệp ở Công ty mình.


 


Sau đó là những ngày tháng hối hả Nga phải đèo mẹ cùng bà Ngô Tiếp đi đêm về hôm đến gõ cửa các nhà người quen từ thuở còn trong chiến trường Trường Sơn của mẹ.


 


Hóa ra em nó cũng chẳng trong trắng là mấy. Nó đã có tiền án tham gia vào một vụ hiếp dâm tập thể, nhưng mới bị án treo, vì hồi đó nó mới ở tuổi vị thành niên.


 


Nể, thương bà nghệ sĩ chèo, các ông, các bà bạn của mẹ Nga chia nhau mò mẫm moi ra một vị luật sư có tài múa mép gian hùng, đổi trắng thay đen biện hộ cho con của Ngô Tiếp.


 


Thằng nhỏ lại được kêu án treo mười hai tháng, chỉ phải quản thúc ở địa phương. Mức án nhẹ nhất trong phiên tòa ngày hôm đó. Lúc ấy Ngô Tiếp đã vui mừng khôn xiết, cám ơn đứt lưỡi chỉ còn thiếu quỳ sụp dưới chân mẹ con Nga ngay tại phòng xử.


 


Nhưng chưa đầy năm sau, Nga đã phải cay đắng, ngậm ngùi vì cứu phải rắn độc. Ngô Tiếp được đề bạt lên chức Phó giám đốc phụ trách chuyên môn của Công ty.


 


Lấy lý do sắp xếp lại cơ cấu nhân sự cho phù hợp với khả năng của từng cán bộ, công nhân viên để thúc đẩy Công ty phát triển, cứu vãn thua lỗ hàng ngày, Ngô Tiếp đã bày ra “Quầy giới thiệu sản phẩm” và đẩy Nga ra đó với một lý do thật hoa mỹ: “Cô Nga là người rất tháo vát, sắc sảo, có năng lực, có tâm huyết với nghề. Chúng ta cần phải tạo điều kiện để cô Nga phát triển. Chúng ta cũng cần những thanh niên như vậy đi đầu mở cửa đột phá cho Công ty tiến lên. Cô Nga sẽ là nguồn sáng, nguồn vững vàng, cán bộ cốt cán nay mai của Công ty...”


 


Thế là cả Công ty vỗ tay hoan hô rào rào. Nào ai biết Ngô Tiếp làm vậy để đẩy cô khuất mắt bà. Cứ hàng ngày phải chường mặt ra trước “đấng ơn huệ” to lù lù đã che đậy sự xấu xa đồi bại của con mình thật chẳng thú vị gì.


 


Ngồi đơn độc một mình ngoài đường, bị ly gián với bạn bè, đồng nghiệp cho đỡ có cơ hội rò rỉ thông tin, Nga mới tỉnh ra nhiều điều về nhân tình thế thái, về câu “Cứu vật, vật đền ân. Cứu nhân, nhân đền oán”.


 


Ai bảo ngu nữa thì lại gắng mà chịu. Thôi thì “Đành lòng vậy! Cầm lòng vậy!”. Hát câu Quan họ cho tiêu hận. Đền đài, chùa miếu gì thì cũng không bằng lòng thành ngày giờ trình Giời khấn Phật mọi lời ân oán, đợi Giời ra tay, đợi Phật mở mắt mà thôi!


*


Đến việc của anh Trần, Nga lại “dở hơi” theo kiểu khác.


 


Thuở mới tốt nghiệp Trung cấp kỹ thuật của cục Đồ bản, Nga được nhận vào công ty là do bạn của mẹ Nga đứng ra giới thiệu. Lúc đầu, nga được phân vào làm ở bộ phận Can bản thiết kế. Vì còn trẻ nên cô kiêm thêm chân lon ton sai vặt.


 


Hễ chuẩn bị họp hành hoặc liên hoan là Giám đốc lại sai Nga đến nhà anh Trần để thông báo ngày giờ tập trung. Vì có khi cả tuần, có lần cả tháng chẳng thấy anh Trần lai vãng đến Công ty. Mỗi lần như vậy, Nga lại có dịp đi bát phố trong giờ hành chính.


 


Đường tới nhà anh Trần khá xa. Cô cứ đủng đỉnh đạp chiếc xe mini Nhật con con lượn qua các phố ngoằn ngoèo để lên tới lăng Bác rồi xuyên suốt đường Hoàng Hoa Thám rợp mát âm u dưới bóng cây đại thụ lên đến gần Bưởi, vào làng Vĩnh Phúc rộng lớn.


 


Dáng hình bé nhỏ trắng trẻo, hai bím tóc buộc ngoe nguẩy hai bên và chiếc mũ nan trên đầu, Nga giống một cô bé học sinh phổ thông trốn học đi chơi hơn một cán bộ công ty đi công cán.


 


Chẳng bao giờ Nga gặp được anh Trần ở nhà. Bao lần như một đón tiếp Nga một mực ân cần trân trọng là mẹ anh. Bà khoảng gần bảy mươi tuổi, bé nhỏ và hiền hậu.


 


Bà dẫn Nga đi thăm vườn táo sum suê, hồng xiêm chín mọng. Hai bác cháu cùng tíu tít hái những trái táo chín vàng thơm phức bỏ đầy vào mũ nan của Nga.


 


Khi vào nhà ngồi nói chuyện uống nước, bà vừa nhai trầu vừa âu yếm nhìn Nga ăn táo, rồi kể lể nỗi lo lắng của bà về anh Trần - người con trai duy nhất của mình.


 


Tình bà mẹ âu yếm, xót xa bồn chồn như thể anh Trần mới mười hai, mười ba tuổi chứ không phải đã bốn mấy. “Hồi bé nó học giỏi lắm, rất chăm làm giúp đỡ mẹ vì bố nó đi công tác xa. Nó thương mẹ còn có em gái nhỏ mới sinh nên cứ gắng sức như một người đàn ông thực thụ trong nhà. Đến tận lúc học đại học, nó vẫn còn trốn về cuốc vườn ươm cây, xây bếp sửa hàng rào cho mẹ. Chỉ từ khi từ chiến trường về, nó luôn bị ốm đau, bệnh tật nên mới sinh ra trễ nải như vậy. Cháu xem táo trĩu cành, hồng xiêm mọng trái thế mà nó cứ đi đâu suốt. Bác chỉ mong nó đưa cô nào về để bác có cháu bế cho đỡ hưu quạnh. Vậy mà mỗi lần bác giục là nó lại nổi quạu lên rồi bỏ nhà đi cả tháng. Cháu xem có thể nói với nó đôi lời giúp bác được không?...”. Nga vâng dạ một hồi rồi từ biệt bà ra về.


 


Chẳng lần nào sau đó anh Trần có mặt ở các cuộc họp theo lệnh triệu tập của Công ty. Ai mà nhắc tới anh lúc đó là Giám đốc lại vừa gật vừa lắc: “Ờ, à! Chắc là cậu ấy sắp tới bây giờ đấy!” Nhưng rồi hầu như cuối giờ họp nào cũng chẳng thấy anh đâu.


 


Hóa ra Giám đốc cho thông báo cẩn thận như thế chỉ là để đánh tiếng nhẹ với mẹ anh rằng Công ty vẫn coi anh là cán bộ, bà đừng lo lắng. Chứ có mỗi một lần anh Trần đến đúng trước cuộc họp thì lại say rượu. Anh vừa đi nhậu nhẹt tuý lúy ở đâu đó gần Công ty. Xỉn quá, may tiện gần cơ quan anh tạt vào nghỉ tạm.


 


Anh vào phòng làm việc của mình kê ba chiếc ghê ra giữa phòng ngả lưng ngủ luôn. Lần lượt Trưởng phòng, rồi Thư ký công đoàn, Phó giám đốc sang gọi khẽ anh ra họp. Nhưng anh chỉ trở mình làu bàu rồi lại ngủ tiếp. Giám đốc thấy vậy liền bảo mọi người: “Chắc cậu ấy đang mệt quá. Thôi cứ khép cửa lại cho Trần nó ngủ kẻo ồn”.


 


Cũng có người phàn nàn về tính vô tổ chức của anh Trần. Song Giám đốc liền nghiêm khắc nhắc nhở anh ta: “Đối với Công ty này thì kỷ luật tối thượng là hiệu suất công việc!” Người kia liền cụp mắt lỉnh mất. Vì nói về hiệu quả công việc thì anh ta còn quá kém, còn anh Trần tài nhất công ty.


 


Năm thì mười họa anh mới về Công ty để lĩnh lương, nhưng kèm theo đó anh lại mang về Công ty những hợp đồng béo bở.


 


Nhưng rồi cách đây ba năm anh Trần rất ốm, các kẽ ngón tay của anh bị lở ra rất đau đớn. Có hôm bạn bè thả anh xuống cổng Công ty, anh vừa đi vừa run mãi mới vào được đến phòng làm việc. Lại có tin đồn rằng: anh Trần có đủ triệu chứng bị nhiễm cả hai loại chất độc Invêrít và Lơvêrít. Một loại hủy hoại thần kinh trung ương làm chân tay run rẩy. Một loại làm lở loét da thịt. Cả hai loại đều không có thuốc nào chữa khỏi. Điều này Nga cho rằng có kẻ ghen ghét anh đã bịa đặt.


 


Sau khi mẹ mất đột ngột thì anh Trần như quỵ hẳn. Quãng thời gian đó cũng chính là thời Nga bị đẩy khỏi phòng Can in thiết kế ra ngồi vớ vẩn ở vỉa hè. Cô không còn được ngao du đến nhà anh Trần nữa. Rồi cô vớ được một anh chồng một cách rất đắc ý. Rồi chửa đẻ. Rồi con mọn, Nga chẳng còn thời gian đâu mà quan tâm đến anh Trần nữa.


 


Anh Trần gần như biến mất sau khi ốm nặng vừa khỏi. Có khi hai tháng cả Công ty chẳng ai biết anh đang ở đâu. Mẹ anh đã mất, em gái anh lấy chồng ở tỉnh xa, giờ đây chẳng còn ai để Công ty cho người đến nhắn tin cho anh về các cuộc họp hành.


 


Rồi có tin anh Trần tự sát bằng thuốc ngủ nhưng không thành. Rồi lại có người bác bỏ tin xấu, khẳng định rằng: anh Trần đang làm một chuyến xuyên Việt, trở lại tất cả các nơi anh đã từng đi qua, đã từng tham gia chiến đấu. Và hiện tại anh đang thăm chiến trường xưa, nơi anh từng chiến đấu cùng nhân dân địa phương rất lâu dài, có nhiều kỷ niệm nhất đời anh. Nơi ấy đã được anh đưa vào trang lịch sử văn học giai đoạn hào hùng của dân tộc bằng một bản trường ca rất nổi tiếng Trường ca ở làng Minh Phúc. Một trường tiểu học ở đó đã được mang tên anh.


 


Sau ba tháng biền biệt khỏi Công ty, anh Trần đột ngột trở về. Anh đến bên “Quầy giới thiệu sản phẩm” dáng vui vẻ, ân cần. Trông anh có vẻ khỏe khoắn hơn một chút; nhưng quần áo vẫn lụng thụng, râu ria tua tủa. Anh cầm hết sản phẩm này đến sản phẩm khác bày trên bàn lên xem xét rồi lắc đầu thả xuống chỗ cũ.


 


- Đa số là những thứ vớ vẩn! Tôi thấy nhục khi phải cho ra đời những sản phẩm thiếu tính trí tuệ như vậy. Tại sao họ không chịu hiểu sản phẩm của họ chính là bộ mặt tinh thần, là thước đo giá trị tri thức văn hóa của chính họ nhỉ. Đã làm thì phải làm cho ra hồn, không thì đừng làm nữa. Chứ đừng có gian dối, bôi bác, coi thường khách hàng. Tôi coi việc làm ẩu, làm dối là một hành vi sỉ nhục xã hội.


 


- Vâng! Em cũng nghĩ như anh vậy. Ngồi đây, em phải nghe quá nhiều lời chê bai, dè bỉu sản phẩm của Công ty mình. Chỉ tiếc rằng em chẳng có gì khác để bày lên, đem ra giới thiệu cho họ. Đến nỗi em nghĩ rằng mình làm còn tốt hơn những thứ đang bày kia. Em cho rằng em đã nghĩ ra một cái rồi. - Nga hào hứng khoe.


 


- Thế à? - Anh Trần tò mò háo hức nhìn Nga - Cô cũng có ý định sáng tạo sản phẩm mới à? Xong chưa, đưa tôi xem nào?


 


- Cũng sắp xong rồi, chắc chỉ khoảng một tuần nữa thôi - Nga bỗng ngần ngại - Nhưng em cũng không biết có đạt được như ý mình không.


 


- Sống thì phải có niềm tin chứ - Anh Trần xua tay một cách cương quyết. - Ai cũng biết: sống thật là khó. Nhưng hễ có niềm tin thì ai cũng sống được hết. Ngẫm lại đời mình từng này tuổi tôi đã rút ra được điều này: nếu số phận chỉ cho ta một quả chanh, thì hãy lấy tấm lòng thành của ta mà làm đường, gắng pha cho đời một cốc nước chanh tuyệt diệu. Có vậy khi kết thúc cuộc đời ta mới không thấy đời mình vô vị, nhẹ hều như khói tản mây trôi. Cô hãy tin: đối với tôi, được sống thêm một ngày trên mặt đất này cũng đã là một niềm hạnh phúc. Hãy gắng mà sống cho hết mình Nga ạ. Tôi tin rằng cô sẽ làm được việc... - Anh Trần bỗng ngập ngừng giây lát rồi nói tiếp - À... mà mẹ tôi cũng rất tin tưởng ở cô đấy!


 


- Mẹ anh á? - Nga ngỡ ngàng không hiểu anh Trần đang nói gì - Sao mẹ anh lại tin tưởng ở em? Mà tin tưởng điều gì ạ?


 


- Mẹ tôi bảo cô là một cô gái tốt. Cô có tâm hồn trong sáng, mộc mạc. Cô rất hồn nhiên và giản dị, có trách nhiệm với mọi người. Cụ rất quý mến cô. Thấy cô đến nhà mấy lần, cụ đã hy vọng vào cô nhiều lắm, cụ nghĩ rằng cô đến với tôi. Trước lúc mất, cụ còn luyến tiếc rằng tôi đã không tin nghe theo lời cụ.


 


Nga sững sờ. Cô thấy tim mình nhói buốt một cảm giác đau đớn, ân hận. Bà cụ hiền hậu ấy đã yêu mến, tin cậy vào cô biết bao, vậy mà cô thật vô tâm trước tình cảm chân thành của bà. Cô đã quên bẵng chẳng nhớ một chút gì tới bà cho đến tận giờ phút này. Cô bỗng cảm thấy mình đã mắc tội với bà, không đáng được nhận lòng tốt của bà.


 


- Vâng mẹ anh thật hiền. Em cũng quý bác lắm. Mỗi lần em đến nhà là hai bác cháu lại ngồi nói chuyện với nhau mãi. Cụ rất thương và lo lắng cho anh… Ờ mà, - Nga bỗng rụt rè - sao anh không lấy vợ đi để người ta săn sóc cho anh? Em thấy sức khỏe của anh kém lắm. Mà đàn ông về già sống một mình khổ lắm đấy. Có người vợ hàng ngày họ cơm nước cho thì anh ăn uống mới điều độ, sức khỏe mới tốt lên được.


 


- Cô buồn cười nhỉ? Sao mà cô giống bà cụ nhà tôi thế! Lúc nào cũng chỉ mong tôi đi lấy vợ để được người ta chăm sóc. Sao không nghĩ rằng ai là người điên mới muốn rước tôi về hầu hạ cho nó mệt thân?


 


- Sao anh thiếu niềm tin thế? Anh vừa khuyên em sống phải có niềm tin cơ mà!


 


- Nhưng mà cô bảo tôi lấy ai bây giờ? Tôi chẳng thấy cô nào có thể lấy tôi được. Lấy tôi, họ vẫn phải tự lo lấy đời họ, sức khỏe của tôi rất kém tôi chẳng giúp gì được cho họ đâu. Mà đàn bà lấy chồng là để được nương tựa, che chở.


 


Nga ngớ ra trước lý lẽ của anh. Đúng vậy lấy một người như anh thì người đàn bà chắc phải thông cảm với anh nhiều lắm, lại phải vất vả có công ăn việc làm đàng hoàng để tự mình sống được.


 


- À em nhớ ra một người rồi! - Nga reo lên - Hàng xóm nhà em có một chị là thanh niên xung phong ngày xưa. Chưa hề cùng ai. Hiện nay chị ấy làm nhân viên đánh máy chữ ở một nhà xuất bản. Chị ấy vẫn than thở mãi là chẳng có ai. Để em giới thiệu cho. Chị ấy có công ăn việc làm đàng hoàng, có sức khỏe tốt lại đã từng đi chiến trường xưa kia. Như vậy chắc sẽ dễ thông cảm với hoàn cảnh của anh.


 


- Thôi được. Tôi cũng nghe lời cô một lần xem sao! - Anh Trần cười nhún vai ra điều dễ dãi.


 


Bắt đầu từ hôm ấy, như một cô em gái chân thành và thương xót hết mình ông anh ruột, Nga đòi anh Trần phải cạo râu, cắt tóc, tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc gọn gàng.


 


Anh Trần nghe theo lời Nga răm rắp. Mỗi ngày trông anh Trần một sáng sủa trẻ trung ra.


 


Anh Trần đến Công ty thường xuyên hơn. Đúng hơn là anh đến “Quầy giới thiệu sản phẩm mới” ngồi chuyện gẫu với Nga hàng ngày. Chuyện về cuộc đời với mọi nỗi hỉ, nộ, bi ai, về lẽ sống ở đời và về sáng kiến mà Nga đã ấp ủ trong lòng. Nga đã nhìn thấy ánh mắt khác lạ của đám phụ nữ trong Công ty nhìn cô và anh Trần ngồi nói chuyện với nhau. Nhưng nghĩ mình hoàn toàn trong sáng, Nga thây kệ họ. Chỉ tiếc rằng mưu cầu một cuộc sống đỡ cô đơn vất vả hơn cho anh Trần của cô đã không thành. Chị hàng xóm lẻ bóng, lỡ thì ra sức nhờ vả cô giúp đỡ tìm cho một tấm chồng, đã không lẻ bóng thật sự như lời chị ta quả quyết với Nga.


 


Chính vào buổi tối mà Nga và anh Trần bước vào nhà chị ta theo lời hẹn thì bỗng nhiên như mọc ra một gã trung niên mặt choắt như mỏ chim. Gã đang ngồi xoãi cẳng trước một đĩa cam ăn đã gần hết giữa chiếc giường rải nệm không được phẳng phiu cho lắm của chị.


 


Trông gã vô cùng thỏa mãn. Không hiểu trước đó chị ta nói gì với ông bạn già kia của mình về người khách sắp tới mà ông ta như thể một thủ môn già đang cố sống cố chết bảo vệ vị trí danh dự của mình là chiếc khung thành, cứ ngồi lì trên giường dứt khoát không ra bàn ngồi uống nước cùng Nga và anh Trần.


 


Anh Trần đưa ánh mắt trách móc Nga. Nga điên tiết quắc mắt nhìn chị hàng xóm.


 


Dưới cái nhìn chằm chằm của người tình già, chị ta đang nhũn ra như con chuột dưới cái nhìn thôi miên của con rắn. Nga chỉ muốn bạt cho cái mặt gian dối kia một cái tát thẳng cánh.


 


Chuyện của chủ với khách nhạt nhẽo vô duyên như cơm nguội chan nước lã. Chưa đầy năm phút, Nga và anh Trần đã cáo lui.


 


Ra đến cổng, vừa khuất bóng chủ nhà, anh Trần liền trút một hơi thở dài như hất đá ra khỏi ngực. “Cô đùa tôi đấy à?” Nga xị mặt, bối rối: “Em đâu dám đùa. Em không ngờ chị ta lại lừa dối em... Chính chị ta nhờ vả em hết lời... Em đâu dám đùa giỡn một chuyện hệ trọng đến thế...”


 


Tưởng rằng anh Trần sẽ giận Nga vô cùng, sẽ không thèm nhìn mặt Nga nữa. Nhưng hôm sau anh lại đến “Quầy giới thiệu sản phẩm mới” của Nga.


 


- Em thật có lỗi! - Nga lại ấp úng - Em đã cả tin quá...


 


- Thôi đi! - Anh Trần nhăn mặt xua tay - Cho qua đi! Lúc đầu tôi cũng nghĩ cô bày chuyện đùa tôi. Sau tôi mới thấy đó là trò đùa của số phận. Cô chỉ muốn làm điều tốt. Làm không được là do ông Trời muốn vậy. Đừng băn khoăn nữa làm gì cho chóng già.


 


Hôm ấy, anh Trần còn ngồi nói chuyện với Nga đến hết giờ làm việc. Cô còn hẹn anh hôm sau cô sẽ mang bản sáng kiến của mình đến cho anh xem. “Nếu cô thể hiện được ý tưởng của mình lên mặt giấy như cô đã diễn tả nó bấy lâu nay cho tôi nghe thì tôi sẽ có cách biến nó thành sự thực để mọi người phải công nhận nó...”. Anh Trần khẳng định với Nga như vậy. Và hôm sau anh đã đến Công ty để chờ cô.


 


Giờ đây nhớ lại anh đã vì cô mà cạo râu, vì cô mà cắt tóc, vì cô mà sang sửa lại trang phục; cô chỉ muốn òa khóc thật to vì ân hận.


 


Cô đã xây lên trong anh một niềm tin để rồi thản nhiên buông thả cho nó đổ vỡ hoàn toàn. Cô cũng như ai đó như một chiếc đồng hồ cát cũng chỉ trôi tuột đi chẳng  giữ lại gì.


 


Về một mặt nào đó có thể nói sự tin tưởng tuyệt đối của anh đối với cô không khác sự nồng nhiệt chân tình thái quá của cô đối với những kẻ cô đã tận tuỵ giúp đỡ; và sự thất hứa của cô làm tan nát niềm tin của anh cũng chẳng khác cái giá cay đắng mà cô đã phải hứng chịu vì đã không biết sống cho “đúng mực”.


 


Chắc việc làm mối bị đổ vỡ, cùng sự thất hứa thản nhiên của cô đối với một công việc mà anh đã tưởng rằng cô cũng vô cùng tâm huyết coi trọng thiêng liêng như anh, đã là giọt nước cuối cùng làm tràn ly nước bất hạnh của đời anh.


 


Và đúng cô là tên sát thủ cuối cùng hạ nhát dao chí tử xuống đời anh, khiến “chán đời, anh ấy không lên nữa...” giống như bà kế toán viên đã tưởng tượng ra.


 


Nếu Nga cứ sống lặng lẽ như mọi người thì hẳn cô bạn đồng nghiệp của Nga sẽ bị sa thải khỏi Công ty, mà mụ Trưởng phòng  hẳn sẽ vô cùng đắc ý vì dã tâm đã được thực hiện. Nếu Nga đừng xúc động trước nỗi đau đớn vì tương lai cô quả của Thúy Đi, đừng tận tâm giúp cô ta lấy chồng thì cô ta vẫn nghều ngoào như con gọng vó, mốc xỉn như con mực khô quằn quại trong vũng lầy cô quạnh của đời mình mà chẳng thể trách móc được Nga.


Nếu Nga đừng mềm lòng trước số phận một đứa trẻ mới lớn sẽ tan nát trong ngục tù thì con rắc độc Ngô Tiếp còn đang chìm đắm trong nỗi ô nhục vì vụ án ghê tởm của con mình.


Nếu Nga đừng ân hận vì đã sống vô tâm trước ý nghĩ tốt đẹp của mẹ anh Trần về cô; nếu Nga đừng muốn anh Trần đỡ khổ để rồi tìm cách giúp anh thì đâu có bi kịch ngày hôm nay.


Nga ngồi chết lặng trong mớ suy nghĩ hỗn loạn của mình. Nước mắt cô cứ lặng lẽ tuôn tràn, trong khi đầu óc cô mỗi lúc một hoang mang hơn. Không biết từ nay cô nên sống như thế nào, cho đúng mà không phải bất hòa với chính lương tâm của mình.


Ôi, sống sao mà khó!


NTAT.


 


Nguồn: Tạp chí Nhà văn & Tác phẩm/vanvn.net

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Lan man chuyện bả (chó) - Đỗ Trường Leipzig 05.12.2017
Sau tiếng chuông chùa - Đỗ Trường Leipzig 05.12.2017
A lê! Gâu! Gâu! - Nguyễn Thị Anh Thư 24.11.2017
Tường Đôngkisốt - Nguyễn Thị Anh Thư 24.11.2017
Học phí làm người - Nguyễn Thị Anh Thư 24.11.2017
Có một đêm như thế - Phạm Thị Minh Thư 24.11.2017
Nước mắt “Hoa hậu làng” - Đỗ Xuân Thu 20.11.2017
Người đàn bà nghe nhạc đêm - Lưu Thị Mười 19.11.2017
Như vạt rêu ngoài suối - Kiều Duy Khánh 05.11.2017
Nhà số “100Big” - Y Mùi 17.10.2017
xem thêm »