tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18964040
Truyện ngắn
25.01.2017
Thụy An
Bích Xu Ra



Tôi không biết chị ta vào bệnh viện đã bao lâu. Chiều kia, sau một trận ốm dài, được phép ra hóng mát ngoài hành lang tầng gác trên bệnh viện, nhìn xuống dưới sân, tôi đã thấy chị ngồi trên chiếc ghế đá, ngảnh mặt về phía tây mặt trời đang lặn.


Lúc ấy, những người cuối cùng vào thăm thân thích ốm đã ngảnh lưng lại cổng bệnh viện, các bác sĩ y tá lục tục ra về, bộ thường phục thay cho chiếc ao bờ-lu trắng, làm họ thốt nhiên thành xa lạ với bệnh nhân.


Không khí tĩnh mịch thường lệ của bệnh viện càng lắng xuống, chìm sâu trong cô quạnh hoàn toàn. Người bệnh trở về riêng mình với bệnh não của mình thấy buồn tủi như bị bỏ quên, đồng thời cũng kiêu hãnh được đối mặt với cái chết, kẻ thù tối hậu. Kẻ thù bỗng không còn đáng khiếp hãi nữa. Người bệnh thuận nhận cuộc chiến đấu, liền vận vào bên trong vẻ thản nhiên ê ẩm của mình, tất cả nghị lực để ghìm giữ cái chết không cho nó mượn bóng tối, thừa dịp mình cô quạnh mà sà xuống vừng trán, con tim.


Không biết bao nhiêu buổi chiều, tôi đã trải qua cuộc chiến đấu như thế. Bây giờ nhìn chị ta, trong cái khoái cảm mình đã thoát vòng, tôi càng rộn rịp niềm hồi hộp xót xa cho con người đang đương diện với cái chết, đang nghe luồng hơi tun hút, lạnh ngăn ngắt của nó phả gần mãi vào mặt mình. Một cái gì trong dáng ngồi của chị ta, trong cách chị ta nhìn mặt trời chiều, thổ lộ với tâm linh tôi chị ốm nặng, rất nặng.


Tôi quên chưa nói chị là người da đen. Nhưng giữa lúc Hà Nội tạm chiếm, nhan nhản những quân lính đủ các sắc da vàng, đen, trắng bị dụ đến Việt Nam đánh nhau thuê và chết thay cho quân đội viễn chinh Pháp, thì sự có mặt một phụ nữ da đen trong một bệnh viện không gợi chi tò mò, ngạc nhiên. Chị là ai? Từ miền nào ở Phi châu hay ở Ấn-độ đến? Đến để làm gì? Tôi chưa tự hỏi. Tôi chỉ chú ý tình trạng hiện giờ của chị ta. Ai đã ốm lâu tất đôi khi chợt thấy đời người quan hệ nhất, có ý nghĩa nhất, chỉ ở những phút giây mình tự giành với cái chết từng vi ti tế bào của mình.


Chị ta ngồi như vậy, xếp bằng tròn trên tấm ghế, thân mình quấn chằng chịt trong những lớp vải trắng toát, kéo lên phủ kín cả đầu, chỉ để hở mỗi khuôn mặt. Da mặt không đen cháy, đen nâu, mà xám màu chì, vầng trán còn bôi thêm một thứ phẩm hay phấn lam đục, làm khuôn mặt chị càng giống một phiến đá lầm lì nguội lạnh, không gợn một ý tình. Chỉ hai con mắt sâu thăm thẳm viền hàng mi rất cong, mở to như bám sát lấy cảnh vật, không muốn rời, không muốn khép lại là biểu lộ bên trong cơ thể cuộc chiến đấu với cái chết đang khốc liệt.


Nắng quái chiều hôm như một bó đuốc lớn, chúc xuống mà soi cuộc chiến đấu ấy giữa người với cái chết.


Lửa đuốc mòn dần, mặt trời tụt xuống thấp, xối lên mặt đất một thứ ánh sáng đỏ úa. Toàn thân người nữ bệnh nhân da đen cũng ánh lên sắc đỏ. Sắc đỏ tráng lên sắc da xám xanh, tráng đầy đôi mắt vẫn ngước nhìn không chớp vầng mặt trời lúc đó chỉ còn là một vệt đỏ trát lem nhem trên da trời. Hàng mi dài vun vút chạm sát chân mày tô thành vòng cong đậm nét, tối sẫm quanh mắt, cái nhìn càng nồng nhiệt càng gợi một vẻ gì thần bí, man rợ. Người như đang gằm gằm khoán ước với mặt trời một điều dữ dội.


Thình lình người rú lên một tiếng, một tiếng ngắn thảng thốt, rụng rời của kẻ sểnh tay đánh xổng con mồi. Bóng tối vừa nuốt nhanh xong những tia sáng cuối. Mặt trời đã tắt hẳn, nhưng không gian còn ngân dư âm tiếng rú của chị da đen, tiếp hơi cho tiếng rú của tổ tiên từ ngàn vạn đời xưa khiếp hãi trước cảnh mặt trời tắt trên sa mạc.


Một vài bệnh nhân yếu bóng vía nghe ra điềm gở lạ, khép vội cửa buồng.


*


Tôi đã biết rõ lý lịch của chị da đen. Không phải lý lịch nàng công chúa một ngàn một đêm lẻ, nhưng cũng là lý lịch của một phụ nữ từ tấm bé đầu đã quen gối trên võng cát sa mạc mà mơ những giấc mơ cũng mênh mông như sa mạc, cát rợn đẩy lùi xa mãi chân trời, rồi chợt giấc mơ bị hung thần ác quỷ bắt cóc mang đi.


“Nhà binh Pháp mang nó sang đây nó sang đây để…” – Bà Phước, người cho tôi biết về chị da đen, nói đến chỗ ấy, lúng túng, ngập ngừng. Bà chợt xấu hổ cho hành động dã man của những người mà dù đã tự coi như đứng ngoài đời, bà vẫn không thể không nhận là đồng bào, đồng chủng, hay bà chỉ có cái hổ ngươi của người phụ nữ phải nói đến một việc gì nhơ nhớp? Bà nói tiếp, giọng khấp khởi đã tìm ra được một cách tả bớt thô tục hơn cái công việc nhà binh bắt chị da đen phải làm: “Trong quân đội viễn chinh có lính Phi châu, đưa nó với chị em nó sang đây là dành riêng cho bọn ấy. Con bé này bị bệnh đau tim và mất máu đỏ, nhà binh mới gởi nó từ bên Gia Lâm sang đây chữa… nhưng bệnh trầm trọng lắm, không có hy vọng gì… Chỉ còn trông nhờ Chúa”. Bà làm dấu câu rút, mặt nghiêm lại, băn khoăn: “Nhưng làm thế nào cho nó nghe được tiếng Chúa? Nó không hiểu một tiếng ngoại quốc nào cả, và cũng không ai ở đây hiểu tiếng nó… Đến săn sóc cho nó cũng khó… Nó không chịu cho bác sĩ mó vào người. Tôi, nó cũng không cho mó… Nó thuộc một giống dân Phi châu nào đó rất kỵ người da trắng…”


Chuyện chị da đen, ở miệng bà Phước đến đấy là hết. Nhưng ra đến cửa, bà còn ngoái lại, dặn tôi: “Cầu nguyện cho nó nhé”.


Tôi suýt bật cười. Tiếng cười ắng trong cổ. Tôi cũng chợt thấy tôi phải làm một cái gì cho chị da đen, dẫu không phải là những lời cầu nguyện đi nữa. Làm gì? Nước mắt tôi chầm chậm ứa. Tôi muốn đến ngay phòng chị da đen, nắm tay chị, cám ơn chị từ phương nào lạc đến đây, chia sẻ đau thương chung của dân tộc tôi đương quằn quại dằng xé với nanh vuốt bọn ác quỷ… Tôi lại thấy như chính tôi có trách nhiệm với số phận chị, nó ràng buộc mật thiết lạ lùng với số phận của dân tộc tôi, của tôi… Tôi phải làm một cái gì? Tôi không hiểu từ đâu, tôi có cái ý nghĩ đột ngột ấy, nó day dứt tôi xa xót như vết thương bị lưỡi dao lia đi lia lại.


Trong bóng tối, những tầng gác bệnh viện đùn lên cao ngất, sừng sững án nền trời làm thành những tường lũy vây vây hãm lấy tôi. Ngoài hành lang, lũ ngoại nhân to lớn qua lại hung hãn như bọn lính canh, tiếng nói xi xô ồm ồm, rồi âm nhạc từ các tiệm khiêu vũ ngoài phố đổ vào dậm dật, cuồng khấu: rõ ràng tôi cũng như chị da đen bị bắt cóc lạc đến nơi này, ở giữa quê hương tôi mà thấy không còn phải quê hương tôi nữa. Chị da đen, chúng đã dùng vào những việc ô nhục, còn tôi, những mũi hàn nung đỏ của chúng cũng đã áp vào tâm hồn tôi những vết bỏng cháy rát, vết những con dấu từ ngàn xưa bọn chủ nô lệ vẫn đóng lên da thịt người nô lệ.


Không một đêm nào tôi lại mơ hoảng nặng nề như đêm ấy. Tôi mơ thấy tôi và chị da đen cố vần hòn đá tảng đè trên ngực chúng tôi. Máu đỏ từ miệng chị da đen tuôn ra như suối, thấm hết cổ hết vai tôi.


*


Những chiều sau, chị da đen vẫn ngồi trên ghế đá mà vọng mặt trời. Khôn mặt chị càng mảnh đi, sắc da bớt đen, xanh xạm thêm, thì đôi mắt càng sâu, cái nhìn càng xa vời vợi, tưởng chừng quyện sát lấy mặt trời. Chị nhìn thấy những gì trong trong ánh mặt trời tà, mà nhìn mãi chiều này qua chiều khác? Nhìn như từ ở đấy sẽ nhỏ xuống cho chị những giọt máu đỏ, như từ đấy sẽ phóng ra một sự xuất hiện nhấc bổng chị khỏi nơi đây, đưa về sa mạc sáng ngời cát trắng…


Tôi bỗng thấy chị giống nàng thiếu nữ trong câu chuyện thần thoại Tây phương, sắp bị Yêu Râu Xanh đem cắt cổ, hy vọng thoát chết trông cả ở người anh từ xa đến cứu, nên lát lát lại hỏi cô chị đứng trên cồn cát ngóng bóng người anh trong ánh chiều tà. “Chị An ơi, chị An ! (1) Chị có thấy gì không?” Đôi môi tôi bất giác thốt lên se sẽ câu hỏi tự thuở nào vẫn là câu hỏi của nhân loại, của những con người trong vòng tù hãm tâm hồn, tù hãm thể chất, khắc khoải thăm tìm phương giải cứu…


Giấc mơ đêm nọ thêm ám ảnh tôi, chị da đen và tôi cùng vần hòn đá tảng đè trên ngực… Bây giờ chị nhìn mặt trời và tôi nhìn chị, cùng vang vang trong tâm hồn câu hỏi: “Chị An ơi! Chị An! Chị có thấy gì không?”


*


Một hôm từ phía mặt trời chị vẫn kiên nhẫn nhìn mỗi chiều, xuất hiện một người lính da đen, từ từ đi vào sân bệnh viện, mắt dớn dác kiếm tìm. Anh nhìn thấy chị. Họ lăn sả vào tay nhau cùng rú lên tràng tiếng rú. Bệnh viện, người xung quanh, tất cả đối với họ đều như không có. Anh buông tay chị. Tôi tưởng sau phút giây tỏ tình sôi nổi, họ sắp nói với nhau những chuyện thương nhớ êm đềm. Nhưng không, họ buông tay nhau để dễ vật vã, kêu gào. Thân mình khổng lồ của anh da đen đứng trước mặt chị, quay đảo như bị ốp đồng, hai tay lúc vò đầu bứt tóc, lúc đấm ngực thùm thụp, những tiếng từ miệng anh thốt ra vẫn là những tiếng rú liên hồi. Chị dãy dụa trên ghế, trán dập vào thành ghế, miệng cũng không ngớt the thé… Hai người như không ai nghe ai nói gì kêu gì. Tôi nhìn họ, có cảm tưởng họ là hai vai kịch, mỗi vai một góc sân khấu thở than kể lể nỗi riêng, những nỗi riêng tách ra từ cái thảm kịch chung của hai người.


Anh chắc đang nói nỗi thất vọng của mình một sống trăm chết, từ chỗ bọn chỉ huy chúng nó đưa đi đánh nhau, trở về tìm người yêu, không thấy người yêu ở chỗ cũ, nỗi vất vả thăm dò từ nhà thương này qua nhà thương khác, nỗi đau xót gặp được người yêu thì người yêu võ vàng ốm yếu, gần kề cái chết. Chị thở than những chiều dài gượng cầm hơi sống, đợi anh. Chị ngồi thẳng lên, tay trỏ mặt trời, mượn mặt trời chứng giám.


Người tình quân nào giữa nỗi đau thương nhất, nghe người yêu nhắc sự nhớ nhung mình, cũng nguôi dịu dịu… Giọng anh nhỏ lại… Tôi nghe luôn láy âm Bích-xu-ra… Tên chị da đen chắc là Bích-xu-ra… Âm hưởng róc rách như nước giếng giữa lòng sa mạc, nhẹ nhõm và long lanh như một hạt cát… Aanh ngồi xuống cạnh chị. Chị cúi đầu trong cái dáng e lệ phục tùng… Tôi mỉm cười. Như một khán giả thuộc lớp, tôi biết đoạn này người đàn ông sắp làm cái việc ngàn đời là tặng một vật chi cho người đàn bà, để tỏ khi xa nhau vẫn âu yếm ân cần nhau.


Anh da đen thò bàn tay to tướng vào tận túi áo áp ngực, lúng túng rút ra một đồ vật trắng loáng loáng mà đưa đi đưa lại trước mắt người yêu. Tôi không kịp nhìn vai nữ. Trọng tam vở kịch thốt rời hai vai chủ động, bắn sang tôi… Cổ họng tôi tắc nghẹn, mắt nghe có lửa cháy nóng bỏng. Món đồ người lính da đen cầm trên tay rỡn người yêu là một bộ xà-tích bạc, lồng quả đào, lồng mấy chiếc khoá đồng. Lửa trong mắt tôi bốc lên ngùn ngụt… ánh lửa chập chờn xác những bọn quỷ trắng quỷ đen lông lá xồm xoàm cúi xuống dằng nốt bộ xà-tích bạc còn vướng ở một mảnh quần sót trên xác chết. Có lẽ tôi đã không khóc nổi ra tiếng, mà chỉ ừng ực trong họng, trong tim.


Thế rồi… có ai đã gặp trạng thái đang độ tột cùng của sự đau đớn, chợt có cảm giác cuộc đời quanh mình đã biến đâu mất, chỉ còn độc trọi mình bơ vơ với nỗi đau đớn – cái bơ vơ so với đau đớn còn ghê rợn gấp vạn – vội vàng níu lấy bất kỳ ngoại cảnh nào của đời để chứng thực đời vẫn dính liền với mình, ai đó mới hiểu tại sao tôi lại còn nhìn lại cặp nhân tình người da đen, đúng hơn, nhìn Bich-xu-ra, Bich-xu-ra giữa lúc biểu hiện những tình cảm cực độ dằn vặt. Tay chị níu khít vai anh, khi tự dằng xé ngực, khi giơ tay lên trời chỉ trỏ tứ phía. Chị vừa thở dốc vừa nói, hối hả, nhanh biên biến như tranh cướp lời với chính ngay hơi thở của mình, kẻo sợ bất thình lình nó tắt mất. Đôi mắt chị không một ánh nước mắt, bỏ mặt trời không nhìn nữa, nhìn anh, khẩn thiết lạ lùng. Anh ngẩn mặt nghe, bàn tay thỉnh thoảng vò món tóc loăn xoăn, mắt cúi xuống, tránh mắt chị, nhìn đăm đăm dưới đất như dõi một vật gì. Tôi nhìn theo. Dưới đất chùm xà-tích bạc nằm đấy từ bao giờ.


Tôi thốt hiểu toàn vẹn lớp kịch tôi mới chỉ hiểu một nửa qua động tác bên ngoài của hai vai. Bich-xu-ra nhìn thấy bộ xà tích bạc, nghĩ liền ngay đến cuộc đời đánh nhau thuê của người yêu… Chị ném bộ xà tích xuống đất. Đã bao nhiêu người đàn ông đồng chủng của chị đêm nay còn gợi tình quê hương trong cánh tay chị, nhưng đêm mai và mãi mãi không bao giờ nữa còn trở lại bên gối chị… Họ chết giữa một trận đánh nhau thuê trên một đất nước có lẽ họ cũng không biết đến cả tên gọi. Thịt xương họ vùi dưới đất lạ và cũng vùi theo với họ, dưới đất lạ, từng mảnh hy vọng của chị… Bich-xu-ra… Tên chị là giếng nước sa mạc, là hột cát sa mạc, Bich-xu-ra phải về với sa mạc. Những người đàn ông kia, người nào cũng hứa với chị như thế, rằng họ sẽ đem chị về sa mạc. Chị hy vọng vào họ lắm, vì họ cũng nhớ thương sa mạc như chị. “Anh ôi! Nếu anh còn đi đánh nhau cho chúng nó anh sẽ lại chết như những người kia. Anh cũng biết chứ, tha hương đất lạ, chết mất của nhau một người đồng chủng, đồng hương, đau đớn xót xa tới độ nào. Huống nữa anh lại là người tôi yêu… Không, không, anh đừng đánh nhau nữa. Tôi không muốn đến lượt anh lại chết. Anh chết, ai đưa tôi về sa mạc?”


Bich-xu-ra đã nói như thế…, đã khẩn cầu người yêu như thế… Từng lời như giọt nước thấm tí tách trong lòng anh, tụ dần thành dòng nước mắt chảy chan hòa trên đôi má đen cháy… Chiếc giày đinh nhè nhẹ dẫm lên bộ xà tích… Mặt trời như một bọng máu đỏ lơ lửng sắp đổ tóc xuống đầu ai…


Cặp nhân tình ôm nhau khóc… Tay Bich-xu-ra dằng, bứt bộ quần áo nhà binh của tình nhân. Những tiếng nức nở của chị, tôi nghe thành điệp khúc láy đi láy lại: “Đừng đánh nhau cho chúng nó nữa! Đưa tôi về sa mạc! Đưa tôi về sa mạc!”


*


Bich-xu-ra chết ngay đêm ấy. Chết không một ai hay biết, chết trong cái dáng điệu truyền thống của những người sa mạc: tự kéo áo, liệm kín mặt. Hôm sau, bà Phước băn khoăn: “Tôi thật có tội với Chúa, làm mất một linh hồn của Chúa… Nếu tôi kịp biết lúc nó sinh thì mà rửa tội cách thiêng liêng cho nó…”


Bà chợt nhìn mặt tôi. Mặt tôi để lộ một vẻ gì khiến bà vội vã bỏ đi không kịp nói hết câu.


Tôi bỗng lắng nghe. Dưới sân vẳng lên những tiếng kêu rống. Tiếng anh da đen. Xác Bich-xu-ra người ta đã đưa đi đâu từ lúc trưa. Anh da đen đến không được nhìn thấy thi thể người yêu. Anh chạy vung khắp sân, kêu gào, đập đầu chan chát xuống ghế đá, đấm ngực, dằng xé áo quần. Con người to lớn hôm qua, giờ tọp lại bụng nhụng như một cái túi đã dốc hết chứa đựng bên trong… Anh bắt đầu đập phá, trước hết là những luống hoa. Bác sĩ, y tá ùa ra ngăn cản anh. Anh đứng vùng dậy lăm lăm lay nhổ tấm ghế đá…


Mặt trời lặn gần hết… Nền mây chỉ còn vương những vệt đỏ sẫm rời rạc, như những vệt máu ở một con vật bị thương nhễu ra… ròng ròng trên đường về ổ.


Đôi mắt tôi lạnh khô… Tôi phải làm một cái gì… Vần hòn đá tảng đè trên ngực. Lại một lần nữa tôi chiến đấu với cái chết.


TA.


Nguồn: Văn, tuần báo của Hội nhà văn Việt Nam, Hà Nội, s. 2 (17.5.1957), tr. 8, 7.


Facebook Lại Nguyên Ân


___


(1) Tên một nhân vật trong truyện Yêu Râu Xanh (nguyên chú của tác giả).


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Hạ bệ - Bình Nguyên Lộc 25.04.2017
Ba con cáo - Bình Nguyên Lộc 25.04.2017
Hai chị em/ Bức chân dung/ Nước mắt/ Bức phù điêu - Văn Biển 10.04.2017
Chuyện ga xép/ Huyền thoại cổ tích mất tăm - Văn Biển 10.04.2017
Nơi không có mùa đông - Triệu Văn Đồi 16.03.2017
Lẽ sống (Tên ban đầu: Con thằn lằn) - Vũ Hạnh 10.03.2017
Trích từ bản thảo "Que diêm thứ tám" - Văn Biển 09.03.2017
Trăng đầy thuyền và… - Văn Biển 01.03.2017
Chuyện cái bóng của tôi - Văn Biển 01.03.2017
Thằng Mõ - Lại Văn Long 18.02.2017
xem thêm »