tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21302040
Thông tin tác giả
Phan Khôi


 

Phan Khôi (1887-1959) là một học giả tên tuổi, một nhà thơ, nhà văn, cháu ngoại của Tổng đốc Hà Nội Hoàng Diệu, đỗ Tú tài chữ Hán năm 19 tuổi nhưng lại mở đầu và cổ vũ cho phong trào Thơ mới. Ông còn là một nhà báo tài năng, một người tích cực áp dụng tư tưởng duy lý phương Tây, phê phán một cách hài hước thói hư tật xấu của quan lại phong kiến và thực dân Pháp. Ông cũng là một trong số ít nhà báo tiếp thu nhiều tư tưởng mới, đa văn hóa từ Hồng Kông, Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp... Ông còn nổi tiếng vì sự trực ngôn, trước 1945 được mang danh là Ngự sử văn đàn. Ông phê phán chính sách cai trị của người Pháp một cách sát sườn, đối thoại với học giới từ Bắc đến Nam không e dè kiêng nể. Những năm 1956 - 1958 cũng vì cung cách nói thẳng ấy ông đã chịu tai họa và chết trong lặng lẽ vào năm 1959. 
Phan Khôi sinh ngày 6 tháng 10 năm 1887 tại làng Bảo An, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, là con của Phó bảng Phan Trần (tri phủ Diên Khánh) và bà Hoàng Thị Lệ (con gái Tổng đốc Hà Nội Hoàng Diệu). Ông học giỏi Nho văn và đỗ tú tài năm 19 tuổi. Sau đó ông gặp cụ Phan Bội Châu, cụ Phan Châu Trinh và bị ảnh hưởng bởi tư tưởng của hai cụ.


Năm 1907, ông ra Hà Nội, tham gia phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục và làm việc cho tạp chí Đăng Cổ Tùng Báo. Khi tờ tạp chí bị cấm ông về Nam Định rồi về Hải Phòng ẩn náu. Ít lâu sau ông lén về Quảng Nam hoạt động trong phong trào Văn Thân cùng với cụ Huỳnh Thúc Kháng. Trong một cuộc biểu tình đòi giảm thuế, ông bị bắt và giam tại nhà tù Quảng Nam đến năm 1914 thì được ân xá.


Ra khỏi tù, ông lại ra Hà Nội viết cho báo Nam Phong. Vì bất bình với Phạm Quỳnh, ông bỏ Hà Nội vào Sài Gòn viết cho báo Lục Tỉnh Tân Văn. Năm 1920, ông lại ra Hà Nội viết cho báo Thực Nghiệp Dân Báo và báo Hữu Thanh. Năm 1928, Thực Nghiệp Dân BáoHữu Thanh bị đóng cửa, ông vào Nam viết cho báo Thần ChungPhụ nữ tân văn. Năm 1931, Phan Khôi trở lại Hà Nội viết cho tờ Phụ nữ thời đàm.


Năm 1936, ông vào Huế viết cho tờ Tràng An và xin được phép xuất bản báo Sông Hương. Năm 1939, Sông Hương đóng cửa, Phan Khôi vào Sài Gòn dạy chữ Nho và viết tiểu thuyết. Sau năm 1945, tức sau Cách mạng tháng Tám, ông được chủ tịch Hồ Chí Minh mời từ Quảng Nam ra Hà Nội tham gia kháng chiến với cương vị một nhà văn hóa. Ông ở Việt Bắc suốt 9 năm nhưng vì bị bệnh nên phải vào bệnh viện một thời gian. Cuối năm 1954 hòa bình lập lại, Phan Khôi về Hà Nội cùng với các văn nghệ sĩ khác. Trong thời gian 1956-1957, là một trong những người thành lập tờ Nhân Văn và có các bài phê phán giới lãnh đạo văn nghệ lúc bấy giờ, ông bị cấm sáng tác cho đến khi qua đời năm 1959 tại Hà Nội.


Năm 2007, kỷ niệm 120 năm ngày sinh của ông, Một tọa đàm về ông đã được Tạp chí Xưa và Nay, Hội khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức. Loạt sách Phan Khôi - Tác phẩm đăng báo, do nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân sưu tầm, được xuất bản những tập đầu.


Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, từng làm giám khảo trong các giải văn học của Hội Nhà văn Việt Nam.


Tác phẩm chính:


- Bàn về tế giao (1918)


- Tình già (thơ mới - 1932)


- Chương Dân thi thoại (1936)


- Trở vỏ lửa ra (1939)


- Tìm tòi trong tiếng Việt (1950)


- Chủ nghĩa Mác và ngôn ngữ (dịch của Stalin, 1951)


- Việt ngữ nghiên cứu (1955)


- Dịch Lỗ Tấn (từ 1955 đến 1957)


- Ngẫu cảm (thơ chữ Hán)


- Viếng mộ ông Lê Chất (thơ chữ Hán)


- Ông Năm chuột (truyện ngắn)

Bài đã đăng:Trở lại - Đầu trang
19.11.2017
Thầy trò đời nay với thầy trò xưa (những bài báo)
11.02.2017
Vua Việt huyễn tưởng về thơ Việt (Tư liệu sáng tác)
01.02.2017
Phê bình Truyện Kiều chú giải của Lê Văn Hòe (lý luận phê bình văn học)
04.11.2013
Một việc rất có ảnh hưởng đến tâm thuật của sĩ phu: cách chức và khai phục ông Ngô Đình Diệm (Tư liệu sáng tác)
20.09.2011
Phê bình lãnh đạo văn nghệ (Tư liệu sáng tác)
18.11.2010
Phan Khôi viết về L.Tolstoi (những bài báo)
19.12.2008
Tình già (thơ)