tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21055928
Thông tin tác giả
Thanh Sơn
 

(1 tháng 5 năm 1940 – 4 tháng 4 năm 2012)


Tên thật Lê Văn Thiện (còn có bút danh khác là Sơn Thảo), là một nhạc sĩ Việt Nam. Ông được biết đến từ thập niên 1960 với những ca khúc trữ tình nói về tuổi học trò. Khoảng thời gian sau, ông nổi tiếng với các ca khúc về miền Tây Nam Bộ[4] mang âm hưởng dân ca Nam bộ và với dòng nhạc bolero.


Lê Văn Thiện sinh ngày 1 tháng 5 năm 1940 tại Sóc Trăng, là con thứ mười trong một gia đình có 12 anh chị em.


Ông lớn lên ở Sóc Trăng, với một lòng ưa thích ca hát. Ông học nhạc từ hồi tiểu học với thầy Võ Đức Phấn (em ruột nhạc sĩ Võ Đức Thu). Gia đình ông bấy giờ có che giấu cán bộ Việt Minh, do đó bị ruồng bố gắt gao, ông phải rày đây mai đó.


Năm 1955, thầy Phấn mất, ông lên Sài Gòn học nhạc với thầy Lê Thương và nuôi ước mơ trở thành ca sĩ. Tại thành phố này, ông đã làm nhiều công việc như làm thuê, ở mướn…


Đến năm 1959, ông đăng ký tham dự cuộc tuyển lựa ca sĩ của Đài phát thanh Sài Gòn, và đoạt giải nhất. Ban giám khảo cuộc thi đó có những tên tuổi như: Dương Thiệu Tước, Võ Đức Thu, Thẩm Oánh, Nghiêm Phú Phi. Sau khi đoạt giải ông được mời đi hát trong ban Tiếng tơ đồng của Hoàng Trọng.


Trở thành ca sĩ, ông mày mò học sáng tác nhạc với cuốn "Để sáng tác một ca khúc" của Hoàng Thi Thơ. Những người giúp đỡ ông trong giai đoạn này có Hoàng Trọng, Nguyễn Hiền, Văn Phụng...


Ca khúc đầu tiên của ông là "Tình học sinh", ra đời năm 1962, tuy nhiên chẳng được một ai lưu ý. Đến năm sau, "Nỗi buồn hoa phượng" ra đời, trở thành một trong những ca khúc nổi tiếng nhất viết về mùa hè thời đó. Tiếp theo là những ca khúc viết về đề tài học sinh: Ba tháng tạ từ, Màu áo hoa phượng, Lưu bút ngày xanh, Hạ buồn, Ve sầu mùa phượng.., ngoài ra còn có nhạc trữ tình: Nhật ký đời tôi, Trả lại thời gian, Mùa hoa anh đào..., những ca khúc này được nhiều tầng lớp khán giả đón nhận.


Năm 1963, ông bỏ hẳn nghề ca sĩ để chuyên tâm sáng tác. Từ 1973, nhạc của ông bắt đầu chuyển hướng sang đề tài quê hương.


Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, nhạc của ông bớt đi thiên hướng trữ tình. Bắt đầu từ thập niên 1990, những ca khúc mang âm hưởng dân ca của ông được đón nhận, gợi mở cho ông một hướng sáng tác mới đó là tiếp tục khai thác chất liệu dân ca Nam Bộ. Nhạc của ông lúc này chú trọng về ca từ, trong bài có nhiều âm sắc, phương ngữ đặc trưng Nam bộ. Nhiều bài hát trong giai đoạn này trở nên rất nổi tiếng như Hình bóng quê nhà, Hành trình trên đất phù sa, Bạc Liêu hoài cổ,...


Từ năm 2000 đến nay, ông phụ trách biên tập chương trình cho Trung tâm Băng nhạc Rạng Đông.


Năm 2007, kỷ niệm năm Thanh Sơn 69 tuổi, Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức đêm nhạc mang tên ông.


Năm 2009, ông có bay sang Hoa Kỳ để thực hiện cuộc phỏng vấn với Thúy Nga Paris By Night.


Cho đến nay, qua nhiều giai đoạn, ông đã viết trên 500 bài hát với nhiều bài trở nên quen thuộc trong công chúng.


Năm 2011 ông bị tai biến mạch máu não khi đang tham gia cùng trung tâm Thúy Nga thực hiện cuốn Paris By Night 103 "Tình sử trong âm nhạc Việt Nam". Sau một thời gian điều trị ông qua đời lúc 14h 30' ngày 4 tháng 4 năm 2012 tại Thành phố Hồ Chí Minh vì tuổi già sức yếu.Theo ý nguyện của nhạc sĩ Thanh Sơn lúc sinh thời, gia đình cùng thân bằng quyến thuộc đã đưa tiễn linh cữu của Ông về an táng tại đường nghệ sĩ của Hoa Viên Nghĩa Trang Bình Dương thuộc xã Chánh Phú Hoà huyện Bến Cát tỉnh Bình Dương vào sáng ngày 09 tháng 04 năm 2012.


Nhạc của Thanh Sơn thời kỳ đầu thường nói về tình cảm của tuổi học trò, trong đó nổi tiếng hơn hết là những bài về mùa hè. Bài Nỗi buồn hoa phượng" được ông tâm đắc nhất với những câu ca chân tình rất quen thuộc:


Mỗi năm đến hè lòng man mác buồn


Chín mươi ngày qua chứa chan tình thương...


Ngoài đề tài học trò, ông còn có nhiều tác phẩm ở một số chủ đề khác, như những ca khúc trữ tình ca ngợi thiên nhiên:


Mùa xuân sang có hoa anh đào


Màu hoa tôi trót yêu từ lâu... (Màu hoa anh đào)


Nghe xuân sang thấy trong lòng chứa chan


Tiếng pháo vui vang đó đây nghe rộn ràng... (Đoản xuân ca)


...hay những bài nhạc vàng than trách số phận, viết theo điệu boléro:


bản nhạc Trả lại thời gian


Xin trả lại những kỷ niệm buồn vui


Ngày vui đã theo thời gian qua mất rồi


Ngồi viết tâm sự, nhớ ngược về quá khứ


Chợt lên nét suy tư


Bao năm thầm kín trót thương tà áo tím


Những đêm sương lạnh nghe trái sầu rót vào tim...(Trả lại thời gian)


Thời gian trước 1973, lời ca của ông chịu ảnh hưởng của nhạc vàng: chân thật, giản dị, ít trau chuốt,.. Đến khi ông chuyển hướng sang nhạc quê hương, lời ca mới được chú trọng - theo chính ông nhìn nhận.


Nhiều bài hát được viết để hát bằng giọng Nam bộ, với những điệu hò, điệu ru rất quen thuộc với người miền Nam:


Ơi hò ơi ví dầu thương những con đò bên hàng dừa xanh,


Thương nhiều chiếc áo bà ba,


Vai nặng gánh lúa lúc tan chợ chiều,


Bên mái tranh nghèo nghe bìm bịp kêo nước lớn nước ròng... (Gợi nhớ quê hương)


Hò ơ..


Gió đưa gió đẩy, về rẫy ăn trầu, về sông ăn cá


về sông ăn cá, về đồng ăn cua... (Hình bóng quê nhà)


Ngoài ra, Thanh Sơn cũng thường đem những địa danh, những đặc sản, những giai thoại có thật vào nhạc, như là một cách quảng bá hình ảnh miền quê xứ đó:


Quýt Cái Bè nổi tiếng ngọt ngây


Ai ăn rồi nhớ mãi miền Tây (Hành trình trên đất phù sa)


Nghe tiếng đờn ai đưa sáu câu


Như sống lại hồn Cao Văn Lầu


Về Bạc Liêu danh tiếng ôn lại giấc ngủ vàng son


Một thời để nhớ ngày đó xa rồi (Bạc Liêu hoài cổ)


Nghe danh Công tử Bạc Liêu đốt tiền nấu trứng, tỏ ra mình giàu (Bạc Liêu hoài cổ)


Ông đã viết nhạc cho hầu khắp các địa danh ở miền Nam, chỉ trừ Tiền Giang mà theo ông: "Chưa viết được vì hai chữ Tiền Giang đưa vào nhạc khó quá. Tôi sẽ cố gắng tìm cho ra cái tứ để ca ngợi mảnh đất Tiền Giang trong thời gian tới".


Ngoài nhạc về miền Nam, ông còn viết một số bài ca ngợi các miền khác, như bài Non nước hữu tình (miền Bắc), Trở lại thành phố sương mù, Thương về cố đô, Đôi lời gửi Huế (miền Trung), Quê hương 3 miền (cả ba miền).


Người đi chốn xa thương về cố đô


Thương tà áo trắng thương mấy câu hò


Và giọng cười, vành nón Kim Luông


Ôi nắng chiều Vỹ Dạ thoáng buồn


Ngự Bình chơ vơ nhìn sông Hương (Thương về cố đô)


Trong suốt thời gian từ thập niên 1970 cho tới cuối thập niên 1990, Thanh Sơn là một trong những nhạc sĩ năng nổ nhất của miền Nam với những bài nhạc ca ngợi quê hương. Trong một bài phỏng vấn năm 2006, ông cho biết, dòng nhạc quê hương vẫn đang được ông phát triển[3].


Danh mục nhạc phẩm


Trước1975


12 năm sau


Anh đường anh em đường em


Ba tháng tạ từ


Bài ngợi ca quê hương


Bên bờ suối vắng


Buồn từ dạo đó


Buồn vào đêm


Chuyến đò xưa


Chỉ một đêm thôi


Chiều nhớ nhung


Chiều trên vỉa hè


Chúc xuân


Chuyện đã rồi


Chuyện tình hoa tigôn


Cung buồn tháng hạ


Dư âm mùa xuân


Dư âm ngày cũ


Đã muộn rồi


Đêm hẹn hò


Đoản ca cho mình


Đọc tin trên báo


Đôi mươi


Người ấy là ai


Em ơi đã lỡ làng rồi


Em 16


Em về cây lúa trổ bông


Giã từ bạn thân


Giấc mộng không thành


Giòng suối xanh


Gót phiêu du


Gửi một niềm thương


Hạ buồn


Hai người lính tâm sự


Hành trình trên quê hương


Hát mừng xuân


Hận tha la


Hò hẹn dưới trăng thu


Hoa tím người xưa


Hương tình cũ


Khi hoa đào nở


Khoảng cách


Kỷ niệm ngày qua


Lá thư học sinh


Lính tâm sự


Lưu bút ngày xanh


Màu áo hoa phượng


Màu phượng úa


Một mối sầu


Mùa hoa anh đào


Mưa gió đường xa


Mừng nắng xuân về


Mười năm tái ngộ


Ngày xuân tái ngộ


Ngày phép của lính


Ngày tôi về thăm Huế


Ngày tựu trường


Người lữ khách


Người nỡ thế sao


Người về trong mơ


Nhật ký đời tôi


Những ngày qua


Những ngày trên Đà Lạt


Những vùng đất mang tên anh


Nỗi buồn hoa phượng


Nửa chừng xuân


Nước mắt Mộng Cầm


Pháo hồng ngày cưới


Sau ba năm người về


Số phận bẽ bàng


Tàn thu lá đổ


Tàn xuân


Tâm sự hai giờ gác


Thăm những vùng địa sử


Thương ca mùa hạ


Thương về cố đô


Thuở còn đi học


Thuở vào đời


Tìm hoa bốn mùa


Tình đêm phố cũ


Tình đêm xứ lạnh


Tình học sinh


Tình người lính cũ


Tình yêu anh đào


Trả lại thời gian


Trái sầu


Tuổi nhớ


Từ khi vắng anh


Vầng trán suy tư


Ve sầu mùa phượng


Việt Nam 30 năm (Tuổi Việt Nam chinh chiến)


Vỡ mộng


Sau 1975


Áo mới Cà Mau


Áo trắng Gò Công


Bài ca xuân


Bội bạc


Buồn như phượng


Cần Thơ


Cây vông đồng


Chạnh lòng


Chiều mưa Kiên Giang


Chiều mưa xứ dừa


Chiều qua phố cũ


Chuyện tình hoa bướm


Chuyện tình nàng Châu Long


Chuyện tình quán bên hồ


Cô giáo mới


Điệu Lâm Thôn Trà Vinh


Đoản xuân ca


Đời chỉ là bể dâu


Đời hợp tan


Đôi lời với Huế


Dối lòng


Em bỏ dòng sông


Em vẫn nhớ trường xưa


Em về qua bến Bắc


Giọt mưa gọi buồn


Gởi cố nhân đôi lời


Gợi nhớ quê hương


Hành trình trên đất phù sa


Hái hoa cầu duyên


Hát nữa đi em


Hát ru tình đời


Hãy đến với tôi


Hình bóng quê nhà


Hoa tình tháng giêng


Hoài cổ


Hồn quê


Huế và nỗi nhớ


Hương lúa Hậu Giang


Hương tóc mạ non


Lối cũ em về


Màu tím thủy chung


Một thuở đam mê


Mùa xuân bên nhau


Ngợi ca quê hương em


Nhớ cố hương


Như lục bình trôi


Những ngày dấu yêu


Nỗi buồn biệt ly


Non nước hữu tình


Quê hương ba miền


Rồi em cũng về


Sau ba năm người về


Sóc Sờ Bai Sóc Trăng


Sớm nhớ chiều thương


Thầm lặng


Thị trấn mù sương


Thương về Sóc Trăng


Tình em Tháp Mười


Tình hững hờ


Tình người xa xứ


Tình trăng lúa


Trở lại thành phố sương mù


Tưởng như Huế trong lòng


Xuân đẹp làm sao


Xứ người nhớ quê


Yêu cô gái Bạc Liêu


Yêu dấu Hà Tiên


Yêu tiếng hát ngày xưa


___


 


Nhạc phẩm Phượng Buồn ("Anh đến với em vào một ngày trời đẹp nắng, một ngày phượng hồng thắm trong đôi mắt buồn xa xăm...") thường bị nhầm lẫn là của nhạc sĩ Thanh Sơn, xin đính chính đây là sáng tác của nhạc sĩ Tuấn Hải (viết năm 1974 và được cô Hoàng Oanh thu âm trong dĩa hát Nhã Ca 10: Ngàn Năm Tình Vẫn Đẹp).

Bài đã đăng:Trở lại - Đầu trang