tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20204483
Thông tin tác giả
FRANÇOIS PÉTIS DE LA CROIX
 

Francois Pétis De la Croix (1653 - 04-12-1713) là người cùng thời với Antoine Galland, kém ông này bảy tuổi nhưng lại ra đi trước hai năm, người ta bảo do kiệt sức vì làm việc quá nhiều. Khi ông mất, Antoine Galland ghi vào Nhật ký của mình: "Sáng nay (ngày 9-12-1713), đọc báo La Gazette, tôi mới hay tin ông Francois Pétis de La Croix, thư ký- phiên dịch của Nhà Vua về ba thứ tiếng phương Đông: A Rập, Ba Tư và Thổ Nhĩ Kỳ, giáo sư Đại học Hoàng gia môn ngôn ngữ A Rập, đồng nghiệp của tôi, đã qua đời ngày 4 tháng này, thọ sáu mươi tuổi. Cho đến nay, chưa có một người châu Âu nào nắm vững cả ba ngôn ngữ ấy hoàn hảo như ông, không chỉ trong việc dịch xuôi hay nói chuyện mà cả trong sáng tác. Ngoài ba thứ tiếng ấy, gần đây do nhu cầu của Triều đình có một số văn bản tiếng Armêni cần dịch (ra tiếng Pháp), ông còn học và thông thạo thêm tiếng Armêni. Ông để lại nhiều tác phẩm dịch từ tiếng A Rập và tiếng Ba Tư, đặc biệt cuốn Cuộc đời Tamerlan, nguyên tác tiếng Ba Tư của Sherfeddin, mà ông vừa chỉnh lý lại để đưa in".


De la Croix là một trong những người châu Âu đi tiên phong trong môn Đông phương học. Ông sinh năm 1653, con trai một viên chức làm thư ký và phiên dịch cho nhà vua về các ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ và A Rập. Ngay từ nhỏ, cậu Francois đã được quan tâm đào tạo nhằm nối nghiệp cha sau này. Cậu không chỉ học các ngôn ngữ phương Đông, mà còn tỏ ra xuất sắc các môn toán, thiên văn, địa lý, hội họa và âm nhạc. Chưa đến mười bảy tuổi, ông đã được Colbert hồi bấy giờ là thủ tướng của vua Louis XIV (còn được người đương thời tôn vinh là Ông vua toả sáng như Mặt trời) gửi sang Trung Đông để bổ tức về ngôn ngữ, văn học, nghiên cứu phong tục tập quán cũng như các môn khoa học, nghệ thuật và tôn giáo các dân tộc phương đông.


Trong suốt mười năm, từ 1670 đến 1680, chàng thanh niên chu du qua các nước Xyri, Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ, lưu trú một thời gian dài tại các thành phố Alep, Ispahan và Constantinop (nay là Istanbun) để học thêm ngôn ngữ văn học cũng như khẩu ngữ của người A Rập, người Ba Tư và người Thổ Nhĩ Kỳ. Thời gian lưu học ở Alep, mặc dù chưa đến hai mươi tuổi ông đã viết trực tiếp bằng tiếng A Rập một cuốn sách về tiểu sử vua Louis XIV và chiến dịch đánh Hà Lan do nhà vua ấy tiến hành. Khi nước Pháp lần đầu thiết lập quan hệ ngoại giao với đế quốc Ôtôman và cử đại sứ đặc mệnh toàn quyền đến Thổ Nhĩ Kỳ, De La Croix làm trợ lý cho hai đại sứ liên tiếp.


Đọc các nhật ký và ghi chép ông để lại, người ta thấy ông đã đặt chân đến nhiều thành phố và vùng nông thôn sau này sẽ được nhà văn miêu tả khá chân thực sinh hoạt của người dân trong bộ Nghìn lẻ một ngày. Có thể kể: Alep, Batđa, Điabêkia, Muxen (hoặc Muxun), Ispahan, Constantinop, Smiêc, Livuanơ, rồi thời gian sau Maroc, Algiê, Cairo... Là người ham mê sưu tầm sách cổ Đông phương, ông mang về làm giàu cho Thư viện Hoàng gia Pháp rất nhiều bản sách in và sách chép tay bằng tiếng A Rập, Ba Tư hoặc Thổ Nhĩ Kỳ.


Sau đây là một đoạn nhật ký của chàng trai hiếu học về cuộc gặp gỡ tu sĩ Mocles ở Ispahan- Mocles là người gần bốn mươi năm sau được ông giới thiệu với độc giả Pháp là tác giả bộ Nghìn lẻ một ngày bằng tiếng Ba Tư: "Thời gian này tôi còn phải học thêm một cuốn sách rất khó về thần học nhan đề là Mesnevi gồm ít nhất chín vạn câu văn vần. Tôi muốn tìm một người thuộc lòng bộ sách ấy để học, nhưng vì thiếu tiền không thể tìm ra, đành phải xin gặp vị Tu sĩ Bề trên dòng tu Mewlevis. Nhờ một người bạn giới thiệu, tôi được gặp vị tu sĩ ấy. Tôi vừa ngỏ lời chúc tụng xong, ông đã đồng ý cho phép tôi trong khoảng thời gian năm, sáu tháng tới, được nhiều lần gặp ông để ông dạy bảo cho. Tôi học thành công cuốn sách ấy. Vị tu sĩ ấy đâu phải là người sẽ đồng ý nhận tiền công, tôi tặng ông ba cái âu sứ lớn, và được ông vui lòng nhận cho. Tên ông là tu sĩ Mocles. Thời gian này ông đang cùng mười hai môn đệ chuẩn bị sáng lập một giáo phái mới..."


Cuối năm 1680, trở về Paris, De La Croix được cử vào chức vụ làm thư ký phiên dịch cho nhà vua về các ngôn ngữ Trung Đông, mà thân sinh ông vẫn giữ từ trước. Năm 1692, được phong làm giáo sư thực thụ dạy ngôn ngữ và văn học A Rập ở Đại học Hoàng gia, đồng thời vẫn tiếp tục làm thư ký- phiên dịch cho Triều đình. Ông tập trung công sức vào việc trước tác và phiên dịch sách tiếng A Rập, Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ và Armêni. Ông để lại một thư mục dày dặn về các công trình của mình.


Việc đầu tiên của F.P. De La Croix về trước tác là chỉnh lý và cho xuất bản cuốn Lịch sử Thành cát tư Hãn mà người cha khi qua đời chưa kịp hoàn thành. Sau đấy, xuất bản cuốn Truyện bà hoàng Ba Tư và các vị tể tướng, gồm bốn mươi truyện kể gốc Thổ Nhĩ Kỳ (1707) và bộ Nghìn lẻ một ngày (1710-1712). Sau khi ông qua đời, con trai ông cho xuất bản cuốn Chuyện Timua-Bec (còn gọi là Tamerlan) do ông biên soạn. Thật ra, số lượng những tác phẩm đã được in của De La Croix chẳng nghĩa lý so với toàn bộ các công trình hết sức đồ sộ gồm trước tác, biên dịch, ghi chép, nhật ký... rất cần thiết cho những ai thời ấy muốn đi sâu nghiên cứu phương Đông. Cuối bộ sách Thế kỷ của Louis XIV, phụ lục về Danh mục các nhà văn Pháp dưới triều đại của ông vua ấy, nhà văn và triết gia Voltaire dành cho De La Croix những dòng sau: "Ông là một trong những người được vị thủ tướng vĩ đại Colbert khuyến khích và thưởng công xứng đáng. Vua Louis XIV đã cử ông sang Thổ Nhĩ Kỳ và Ba Tư từ năm mười sáu tuổi để học các ngôn ngữ phương Đông. Có mấy ai ngờ ông đã biên soạn một cuốn sách bằng tiếng A Rập được đánh giá rất cao ở phương Đông về cuộc đời vua Louis XIV? Ông còn viết cuốn Lịch sử Thành cát tư HãnLịch sử Tamerlan, dựa trên các tác gia A Rập thời cổ, và nhiều cuốn sách có ích khác. Nhưng bản dịch Nghìn lẻ một ngày là cuốn sách có nhiều người đọc hơn cả. Chẳng là: Con người là băng giá trước sự thật/ Nhưng lại là lửa hồng trước những điều tưởng tượng ra (La Fontaine, IX, 6)"


Sau nhiều chục năm nghiên cứu, nhà Đông phương học Paul Sebag không ngần ngại gọi tác giả Nghìn lẻ một ngày là một nhà bác học.


Nguồn: Trích từ Lời giới thiệu của Nhà văn Phan Quang trong Nghìn lẻ một ngày, Phan Quang dịch, NXB Văn học, 2004.

Bài đã đăng:Trở lại - Đầu trang
20.11.2016
Nghìn lẻ một ngày (18) (truyện dân gian VN và TG)
21.06.2010
Nghìn lẻ một ngày (48) (truyện dân gian VN và TG)
13.05.2010
Nghìn lẻ một ngày (47) (truyện dân gian VN và TG)
02.05.2010
Nghìn lẻ một ngày (46) (truyện dân gian VN và TG)
07.04.2010
Nghìn lẻ một ngày (45) (truyện dân gian VN và TG)
18.03.2010
Nghìn lẻ một ngày (44) (truyện dân gian VN và TG)
04.03.2010
Nghìn lẻ một ngày (43) (truyện dân gian VN và TG)
19.02.2010
Nghìn lẻ một ngày (42) (truyện dân gian VN và TG)
29.01.2010
Nghìn lẻ một ngày (41) (truyện dân gian VN và TG)
26.01.2010
Nghìn lẻ một ngày (40) (truyện dân gian VN và TG)
23.01.2010
Nghìn lẻ một ngày (39) (truyện dân gian VN và TG)
20.01.2010
Nghìn lẻ một ngày (38) (truyện dân gian VN và TG)
19.01.2010
Nghìn lẻ một ngày (37) (truyện dân gian VN và TG)
18.01.2010
Nghìn lẻ một ngày (36) (truyện dân gian VN và TG)
18.01.2010
Nghìn lẻ một ngày (35) (truyện dân gian VN và TG)
21.11.2009
Nghìn lẻ một ngày (34) (truyện dân gian VN và TG)
17.11.2009
Nghìn lẻ một ngày (33) (truyện dân gian VN và TG)
14.11.2009
Nghìn lẻ một ngày (32) (truyện dân gian VN và TG)
07.11.2009
Nghìn lẻ một ngày (31) (truyện dân gian VN và TG)
04.11.2009
Nghìn lẻ một ngày (30) (truyện dân gian VN và TG)
28.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (29) (truyện dân gian VN và TG)
24.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (28) (truyện dân gian VN và TG)
21.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (27) (truyện dân gian VN và TG)
16.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (26) (truyện dân gian VN và TG)
15.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (25) (truyện dân gian VN và TG)
14.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (24) (truyện dân gian VN và TG)
12.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (23) (truyện dân gian VN và TG)
09.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (22) (truyện dân gian VN và TG)
08.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (21) (truyện dân gian VN và TG)
07.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (20) (truyện dân gian VN và TG)
03.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (19) (truyện dân gian VN và TG)
01.10.2009
Nghìn lẻ một ngày (17) (truyện dân gian VN và TG)
30.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (16) (truyện dân gian VN và TG)
29.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (15) (truyện dân gian VN và TG)
28.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (14) (truyện dân gian VN và TG)
26.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (13) (truyện dân gian VN và TG)
25.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (12) (truyện dân gian VN và TG)
23.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (11) (truyện dân gian VN và TG)
22.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (10) (truyện dân gian VN và TG)
21.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (9) (truyện dân gian VN và TG)
20.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (8) (truyện dân gian VN và TG)
19.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (7) (truyện dân gian VN và TG)
17.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (6) (truyện dân gian VN và TG)
17.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (5) (truyện dân gian VN và TG)
16.09.2009
Nghìn lẻ một ngày - Lời giới thiệu của nhà văn, Dịch giả Phan Quang (truyện dân gian VN và TG)
16.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (4) (truyện dân gian VN và TG)
16.09.2009
Nghìn lẻ một ngày (3) (truyện dân gian VN và TG)
16.09.2009
Nghìn lẻ một ngày - Lời giới thiệu của nhà văn Phan Quang (2) (truyện dân gian VN và TG)
30.09.2008
Nghìn lẻ một ngày (tiểu thuyết)
Mục lục: 1  2  3  4