tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20542148
Thông tin tác giả
Antoine Galland
 

Ăngtoan Galăng sinh năm 1646 tại một thị trấn nhỏ ở tỉnh Picácđi, miền Bắc nước Pháp. Ông mồ côi cha từ sớm. Bà mẹ phải làm lụng vất vả cho con ăn học. Mười bốn tuổi đã phải đi làm; một năm sau tìm đến Pari tiếp tục trau dồi kiến thức. Sau đó, giúp việc cho sứ thần Pháp ở Côngxtăngtmôp (nay là Xtămbưn, thuộc Thổ Nhĩ Kỳ) nhờ vậy ông có điều kiện đi lại nhiều nước Tây á. Trở về Pari, một hôm tình cờ đọc được một bản chép tay bảy truyện cổ A Rập, ông có ý định dịch và cho xuất bản. Sách sắp đưa in thì dịch giả được biết những truyện này thực ra rút từ một pho đồ sộ gồm nhiều truyện tương tự chia thành nhiều tập đề là Nghìn lẻ một đêm.


Ông nhờ người tìm kiếm hộ, từ Xyri người ta chỉ gửi đến cho ông có bốn tập. Ông dịch ngay tập đầu tiên và cho xuất bản năm 1704 (2). "Món quà nhỏ mọn, như lời ông viết trong thư gửi tặng hầu tước phu nhân O, lập tức được hoan nghênh nhiệt liệt. Thành công hết sức to lớn. Cùng với hầu tước phu nhân O, cả triều đình, nghị viện từ giai cấp tư sản cho đến các tầng lớp nghèo hèn, tóm lại là tất cả những ai biết đọc biết viết ở Pháp đều đổ xô vào tranh nhau tập sách.


1. Theo thư của A.Galăng gửi cho hầu tước phu nhân O, in ở đầu bản tiếng Pháp.


2. Trong lời nói đầu, A. Galăng nói đây chỉ là bản dịch phần đầu bộ Nghìn lẻ một đêm, nguyên bản tiếng A Rập gồm ba mươi sáu phần.


 


Trong bốn năm, từ 1704 đến 1708, mười hai tập lần lượt ra đời. Năm 1709, Ăngtoan Galăng được một người bạn A Rập đến Pari trao thêm cho một số truyện nữa, ông lại dịch và cho in tiếp. Từ 1704 đến 1782 trong vòng bảy mươi tám năm, bản dịch của Galăng được in lại hơn bảy mươi lần. Trong những điều kiện của thời bấy giờ, với phương tiện và kỹ thuật ấn loát thô sơ, công nghiệp giấy chưa phát triển, tỷ lệ người biết đọc và biết viết cũng chưa cao, thành công ấy vượt quá mức tưởng tượng và sự mong ước của mọi người. Từ bản của Ăngtoan Galăng, Nghìn lẻ một đêm được dịch ra nhiều thứ tiếng và xuất bản ở nhiều nước châu Âu: Anh, Hà Lan, Đức, Italia, Tây Ban Nha và một số nước tại các châu lục khác.


Sáclơ Nôđiê (Charles Nodiel) một nhà văn Pháp cũng chuyên viết truyện cổ tích đầu thế kỷ 19 đã đánh giá bản dịch của Ăngtoan Galăng như sau: "Bản dịch của Galăng là một tác phẩm có thể coi là kinh điển trong thể loại Văn học này, và nếu nó có phải chịu vài điều chê trách của những nhà Đông phương học nào đó mê tín sự trung thành với các nguyên tác, ấy là vì những vị này coi trọng lợi ích ngành học thuật chuộng màu sắc xa lạ của họ hơn là tinh thần của ngôn ngữ và những yêu cầu của nền văn học dân tộc chúng ta... Chúng tôi quả quyết rằng lẽ ra người ta phải thông cảm hơn với trí thông minh và sự tinh tế của Ăngtoan Galăng đã gạt bỏ ra khỏi các truyện xinh xắn ấy những hình tượng chói chang, nhiều chi tiết nhạt nhẽo, những sự trùng lặp vô bổ chỉ có thể làm giảm sút hứng thú trong một ngôn ngữ bóng bẩy nhưng chính xác, bất kỳ ở đâu cũng muốn kết hợp tính gợi cảm và tính chuẩn xác (là tiếng Pháp)".


Nhà văn Gaxtông Picar (Gaston Picard) gần đây khi soát lại bản dịch của Galăng để cho in lại (bản in năm 1962) sau khi trích dẫn ý kiến của Tạp chí Bách khoa đã hóm hỉnh nhận xét thêm: Ăngtoan Galăng ý tứ hơn nhiều so với tiểu thư Sêhêrazát, người mới hôm qua đây còn là một trinh nữ. Ông sợ làm chối tai bạn đọc tuy không còn là thơ dại như Đináczát song cũng không có đôi tai ưa nghe những chuyện sỗ sàng như đôi tai bạo chúa Saria. Khác với Mácđruýtx, Ăngtoan Galăng không quan tâm dịch các vần thơ. Có lẽ ông không muốn để người đọc phải sốt ruột.


Với những truyện hấp dẫn thế này, ai chẳng nóng lòng muốn biết kết cục rồi sẽ ra sao. Vả chăng, chẳng phải là chất thơ đã thấm đượm mọi dòng, mọi trang của truyện A Rập đó sao? Đây là văn học dân gian. Tuy đề tặng một hầu tước phu nhân, song thật ra Ăngtoan Galăng khi dịch đã nghĩ tới những độc giả bình thường, các tầng lớp đông đảo - và chính điều đó quyết định một phần rất lớn thành công của ông. Nhờ vậy, tập truyện mau chóng phổ cập rộng rãi tuy sau khi bị cắt xén, lược dịch và chọn lọc, vẫn còn dài tới gần hai nghìn trang.


Còn J. C.Mácđruýtx thì xuất phát từ một quan điểm khác. Không phải ngẫu nhiên mà toàn bộ bản dịch của ông đề tặng Xtêphan Manlácmê (Stépphane Mallarmé) và tập I đề tặng Pôn Valêry (Paui Valéry) hai nhà thơ bí hiểm. Vì những lẽ đó, một số nhà phê bình có xu hướng coi bản dịch của Mácđruýtx nặng tính chất một công trình nghiên cứu phong tục hơn là một tác phẩm văn học. Và cũng chính vì lẽ đó Nhà xuất bản Văn học giới thiệu Nghìn lẻ một đêm qua bản dịch của Ăngtoan Galăng, đến năm 2011, NXB Văn học in lần thứ 29 !


 

Bài đã đăng:Trở lại - Đầu trang
20.11.2016
Nghìn lẻ một đêm (13) (truyện dân gian VN và TG)
20.11.2016
Nghìn lẻ một đêm (14) (truyện dân gian VN và TG)
12.08.2016
Nghìn lẻ một đêm (11): Chuyến đi thứ hai của Ximbat người đi biển (truyện dân gian VN và TG)
26.06.2016
Nghìn lẻ một đêm (10) (truyện dân gian VN và TG)
10.09.2012
Nghìn lẻ một đêm (12) (truyện dân gian VN và TG)
06.09.2012
Nghìn lẻ một đêm (11) (truyện dân gian VN và TG)
18.08.2012
Nghìn lẻ một đêm (9) (truyện dân gian VN và TG)
17.08.2012
Nghìn lẻ một đêm (8) (truyện dân gian VN và TG)
14.05.2012
Nghìn lẻ một đêm (7) (truyện dân gian VN và TG)
29.08.2011
Nghìn lẻ một đêm (6) (truyện dân gian VN và TG)
04.08.2011
Nghìn lẻ một đêm (5) (truyện dân gian VN và TG)
01.08.2011
Nghìn lẻ một đêm (4) (truyện dân gian VN và TG)
30.07.2011
Nghìn lẻ một đêm (3) (truyện dân gian VN và TG)
25.07.2011
Nghìn lẻ một đêm (2) (truyện dân gian VN và TG)
22.07.2011
Nghìn lẻ một đêm (1) (truyện dân gian VN và TG)
22.07.2011
Nghìn lẻ một đêm (truyện dân gian VN và TG)