tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18406217
Sách mới
Rượu với Văn chương


Trần Thanh Phương sưu tầm, biên soạn. 412 trang, khổ 14.5 x 20.5 cm. Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2-2017. Trình bày trang nhã, có nhiều ảnh nhà văn nổi tiếng, bìa cứng và bìa mềm có tay gấp, in trên giấy đẹp. Giá; 170.000 đ.


Trong Lời người biên soạn, nhà văn Trần Thanh Phương viết: …Nói như Nguyên Hồng: Rượu của nhà văn, nhà thơ phải có tiếng chim, có thiên thai… Các bậc tiền nhân nước ta như Nguyễn Trãi, Trần Hưng Đạo, Lý Thường Kiệt, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du, Phan Bội Châu, Hồ Chí Minh… có nhiều câu thơ nói về rượu rất hay.


Trong sách Văn hóa rượu của nhiều tác giả: nhà văn Lý Khắc Cung, giáo sư Nguyễn Lân Dũng, bác sĩ Nguyễn Đức Kiệt và nhiều người khác, do Thái Lương chủ biên (NXB Văn hóa - Thông tin, 1998), cho biết: Ở nước ta, bia mới chỉ xuất hiện từ những năm cuối thế kỷ 19 (1890), khi thực dân Pháp cho xây thầu ở đường Hoàng Hoa Thám ngày nay một xưởng bia tư nhân nhỏ để phục vụ cho đội quân viễn chinh, nay là Nhà máy bia Hà Nội. Bia là thuật ngữ nước ngoài, còn Rượu là tiếng thuần Việt.


Rượu có cội nguồn sâu xa trong lịch sử Việt Nam. Từ lâu, rượu đã được gắn liền với phong tục tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo… Câu “Vô tửu bất thành lễ” đã trở thành ngạn ngữ trong dân gian. Có chén tiễn đưa, có chén bằng hữu, có chén thề nguyền, có chén chiến đấu, có rượu lễ, rượu cúng, có cả rượu để thờ một vị thần linh theo tục đồng bào dân tộc thiểu số nào đó…


Thành ngữ La tinh có câu: “Trong rượu có sự thật”. Nói như nhà thơ Trần Huyền Trân: Nguồn đau cứ rót cho nhau/ Lời say sưa mới là câu chân tình (trong bài “Uống rượu với Tản Đà”). Sinh thời, cụ Tản Đà thường nói: Tửu trung ưng thị thần tiên (trong lúc uống rượu chính là lúc thần tiên) và Tửu trung tự hữu thánh hiền (Trong rượu vốn đã có thánh hiền). Đại thi hào Nguyễn Du lại có câu thơ thật hay: Sinh tiền bất tận bô trung tửu/ Tử hậu thì kiêu mộ thượng bôi (Lúc sống, không uống cạn chén rượu/ Chết rồi thì ai rưới lên mồ cho).


Cũng tương tự, người đời còn nói: “Thả lạc sinh tiền nhất tửu bôi/ Hà tu thân hậu thiên tải danh” (Hãy vui lúc sống một chén rượu/ Cần gì lúc chết để tiếng nghìn đời). Rượu còn giúp cho con người dễ mở rộng giao tiếp, cảm thông, chia sẻ, dung thứ cho nhau: Xưa kia ai biết ai đâu/ Vì chung chén rượu mở đầu làm quen (ca dao)…


Có cái duyên muôn đời, đặc biệt ở phương Đông chúng ta là, rượu hay bén với thơ văn. Biết chung sống với nhau khéo léo thì duyên cực đẹp, đẹp như tiên. Với người tử tế, rượu là chất men xúc tác, giúp con người thăng hoa. Những chén rượu nồng ấm giúp thêm một chút phấn khích để sáng tạo, giúp lắng lại với đời sống nội tâm, giúp nghiền ngẫm về lẽ đời, về kiếp người… Rượu ấy thật có ích, làm đẹp thêm đời sống con người. Thơ văn trước đây cũng như hôm nay giúp ta hiểu được những chén rượu thanh tao, sang trọng và đầy chất nhân văn ấy. Tôi nghĩ, trên đời này, trong những câu chuyện vui buồn, sau mảng đề tài muôn thuở về tình yêu thì mảng đề tài được nhiều người đề cập tới là rượu. “Nam vô tửu như cờ vô phong”. Thiết nghĩ, ta cũng nên nhớ thêm một câu châm ngôn nữa: “Âm tửu dung hòa đích quân tử” - Nghĩa là người quân tử uống rượu phải trầm tĩnh. Uống chỉ đến mức phấn chấn, suy nghĩ những điều có lợi cho hạnh phúc gia đình và cho đất nước, đó mới thực là người sành rượu.


Chính vì vậy, trong mấy trăm trang sách, tôi dồn hết tâm sức cũng để minh chứng cho điều đó. Khái niệm rượu trong sách mà tôi sưu tầm, biên soạn này nhất thiết phải là thứ rượu có văn hóa, tức tượng trưng tinh thần của rượu (tửu tinh thần). Ta hãy quên đi một Chí Phèo nát rượu để nhớ lại bức tranh ông tiên râu tóc bạc phơ, má đỏ như hai quả đào, một tay chống gậy, một tay cầm bầu rượu, thì rượu là biểu tượng của Phúc, Lộc, Thọ, Khang, Ninh. Ta hãy nhớ lại một nhà thơ, nhà văn đang ngồi bóp trán trước trang giấy, bên cạnh ly rượu để tìm cảm hứng… Vậy, nên mong những vị dù khó tính nhất thường hay cân nhắc đủ thứ mặt lợi hại cho vấn đề, cũng rộng lòng thể tất cho.


Tôi rất tâm đắc thấy lời khuyên thứ 10 trong 10 lời khuyên của Epiquya (nhà triết học cổ Hy Lạp) là: Luôn có trong tủ sách của mình một quyển sách mới, có trong nhà kho một chai rượu ngon và có trên bàn một bông hoa tươi.


Mở đầu cuốn sách, tôi trân trọng in lại những bài thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh có nhắc đến rượu và những lời bình của một số vị có tên tuổi. Chắc chắn chưa đủ.


Phần tiếp là những câu thơ hay hoặc những câu chuyện thú vị bên mâm rượu của các vị văn sĩ ở nhiều thời đại. Mặc dù đã cố gắng, nhưng vẫn còn bỏ sót nhiều.


Cuối cùng, tôi chọn 11 văn sĩ xưa và nay ở nhiều thế hệ xếp một chiếu theo thứ tự tuổi tác, để nghe các vị luận bàn về chuyện thơ văn, chuyện nhân tình thế thái bên hương vị của men cay.


Thưa quý bạn đọc, gần 10 năm nay, tôi đã sưu tầm, biên soạn và cho xuất bản ba cuốn sách với hơn 2.000 trang nói về nhà văn nước ta. Đó là:


- Chân dung và bút tích nhà văn Việt Nam (2 tập, gồm 505 nhà văn).


- Còn là tinh anh, về cái chết của 50 nhà văn.


- Lời cuối với nhà văn đã đi xa (gồm 110 Điếu văn đọc trong tang lễ nhà văn).


Tôi tâm niệm, những năm cuối đời, tôi sẽ hoàn thành bộ sách về nhà văn nước nhà theo cách của riêng mình. Tôi đã làm được ba. Cuốn thứ tư này, tôi muốn mượn rượu nói về nhà văn và nhà văn nói về rượu để nhớ nhà văn.


Nếu được vậy, tôi rất toại nguyện.


Cuối cùng, tôi rất cám ơn các tác giả của những cuốn sách, những bài báo mà tôi trích dẫn trong sách này. Tôi đặc biệt cám ơn nhà văn Triệu Xuân đã giúp tôi thêm tư liệu quý để hoàn tất tác phẩm. Mong quý đồng nghiệp yêu mến, quý trọng nhà văn đã viết bài về họ thông cảm và lượng thứ cho sự mạn phép của tôi khi tôi sử dụng tư liệu của quý đồng nghiệp.


Cám ơn Nhà xuất bản Hội Nhà văn.


Tôi mong rằng cuốn sách mà bạn đang cầm trên tay sẽ làm bạn say về những câu thơ, câu văn của văn sĩ nước nhà trong nhiều thời đại.


TP. Hồ Chí Minh, ngày 23-9-2016


Trần Thanh Phương


www.trieuxuan.info


 


 


 


 

Trở lại - Đầu trang